II FSK 301/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA : Bogusław Dauter (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku A. P. o zawieszenie postępowania sądowego w sprawie ze skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Bk 458/08 w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 26 września 2008 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania kontrolnego oraz biegu terminu przedawnienia do ustalenia zobowiązania podatkowego postanawia: oddalić wniosek o zawieszenie postępowania sądowego UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z 10 grudnia 2008 r., I SA/Bk 458/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę A. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z 26 września 2008 r., nr [...], w przedmiocie zawieszenia postępowania kontrolnego oraz biegu terminu przedawnienia do ustalenia zobowiązania podatkowego. Na powyższy wyrok podatniczka wniosła skargę kasacyjną, w której wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. 2. Pismem z 3 listopada 2009 r. podatniczka na podstawie art. 125 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) złożyła wniosek o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpatrzenia zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku. W uzasadnieniu wskazano, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. w pozwie skierowanym przeciwko A. P. wniósł o ustalenie, iż nie zostały wykonane: umowa pożyczki z 25 maja 2001 r. oraz umowa darowizny z 12 marca 2003r. zawarte w formie aktu notarialnego. Sąd Okręgowy w Białymstoku 24 marca 2009r. oddalił w całości pozew Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. Na powyższy wyrok została wniesiona przez powoda apelacja. Sąd Apelacyjny w Białymstoku rozpatrując apelacją 1 października 2009 r. postanowił przedstawić dla Sądu Najwyższego zagadnienie prawne o następującej treści: "Czy organowi kontroli skarbowej prowadzącemu postępowanie kontrolne zakończone nieostateczną decyzją w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu osiągnięcia nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach dochodu, w sytuacji gdy podatnik jako źródło przychodu powołuje umowę pożyczki i umowę darowizny zawartą w formie aktu notarialnego , które wzbudziły wątpliwości organu co do zawarcia tych umów, przysługuje legitymacja czynna do wystąpienia do sądu cywilnego w oparciu o art. 1891 i kpc, w związku z art. 199a § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r - Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 8, poz. 60 z 2005r. ze zm.) i art. 31 ust. 1 i ust.2 pkt. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej ( Dz. U. Nr 8, poz. 65 z 2004r. ze zm. ) z powództwem o ustalenie nieistnienia tych umów ( niezawarcia ich) ?". Zdaniem strony rozstrzygnięcie przez Sąd Najwyższy powyższego zagadnienia prawnego może mieć wpływ na ocenę zarzutów podniesionych przez stronę w skardze kasacyjnej z 16 stycznia 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: 3. Wniosek podlega oddaleniu. Jak wynika z treści art. 125 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zawieszenie postępowania z przyczyn taksatywnie wymienionych w art. 125 § 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny i zależy od uznania sądu. Powinno być uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości oraz ekonomiki procesowej. Przyczyny zawieszenia postępowania wskazane w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., ze względu na znaczenie innego toczącego się postępowania na wynik sprawy w postępowaniu zawieszonym, mają prejudycjalny charakter. Rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania, jeżeli orzeczenie, które zapadnie w tym innym toczącym się postępowaniu stanowić będzie podstawę rozstrzygnięcia w zawieszonym postępowaniu sądowoadministracyjnym. W takim przypadku w sprawie sądowoadministracyjnej występuje tzw. zagadnienie wstępne (kwestia prejudycjalna) (por. M. Romańska, w: T. Woś, H. Knysiak‍-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu..., Warszawa 2005, s. 400). Chodzi więc o sytuację, w której sąd nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, które powstało lub ujawniło się w toku postępowania sądowego. W takim stanie faktycznym zawieszenie postępowania może okazać się konieczne. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przedmiotem skargi podatnika w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z 26 września 2008 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z 27 czerwca 2008 r., nr [...] zawieszające postępowanie kontrolne nr [...]oraz zawieszające bieg terminu przedawnienia prawa do ustalenia zobowiązania podatkowego w ramach ww. postępowania. A zatem niniejsza sprawa rozpoznawana przez organy podatkowe, sąd administracyjny pierwszej instancji i Naczelny Sąd Administracyjny (w zakresie objętym skarga kasacyjną) dotyczy problematyki zawieszenia postępowania przez organ podatkowy postępowania a nie kwestii związanych z wymiarem podatku względem skarżącej. Zagadnienie to nie zostało bowiem jeszcze przez organy rozstrzygnięte z uwagi na zaistniały spór pomiędzy podatniczką a organem przed sądem powszechnym, w wyniku którego Sąd Apelacyjny w Białymstoku skierował do Sąd Najwyższego zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia. Postępowanie toczące się przed sądem powszechnym nie ma więc prejudycjalnego charakteru dla niniejszego postępowania. Jego istota sprowadza się bowiem do zasadności zawieszenia postępowania podatkowego, a nie wysokości wymiaru podatku skarżącej. Na marginesie wypada tylko zauważyć, że przyczyną zawieszenia postępowania przez organ podatkowy był fakt skierowania przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. pozwu przeciwko A. P. o ustalenie na podstawie art. 199a o.p., iż nie zostały wykonana umowa pożyczki z 25 maja 2001 r. oraz umowa darowizny z 12 marca 2003r. zawarte w formie aktu notarialnego. Tym samym przesłanki na które powołuje się we wniosku skarżąca są tymi samymi dla których postępowanie zawiesiły organy podatkowe, a które w drodze postępowania sądowego strona kwestionuje. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 125 § 1 i art. 131 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.