II SA/Go 365/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2020 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Wojewody z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia żądanych danych oddala skargę. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2020 r. M.B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zwrócił się do Prezydenta Miasta o udostępnienie danych jednostkowych z rejestru mieszkańców oraz rejestru PESEL dotyczących adresu zameldowania na pobyt czasowy i na pobyt stały M.B. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wnioskodawcę oraz M.B. łączył stosunek najmu, z którego najemca nie wywiązał się, mimo wezwania o zapłatę, wobec czego koniecznym było wystąpienie na drogę sądową. Wniesiony pozew o zapłatę został zwrócony z powodu podania błędnego adresu zamieszkania pozwanego. Do wniosku załączono wezwanie Sądu Rejonowego Wydział Cywilny z dnia [...] lipca 2019 r. do wskazania przez pełnomocnika powoda aktualnego adresu pozwanego, zarządzenie referendarza sądowego z dnia [...] pażdziernika 2019 r. sygn. akt [...] o zwrocie pozwu, pismo Sądu Rejonowego Wydział Cywilny z dnia [...] grudnia 2019 r. zwracające pozew wraz załącznikami. Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. Prezydent Miasta wezwał Wnioskodawcę do wskazania podstawy prawnej, z której wywodzi on uprawnienie do żądania udostępnienia danych M.B. i nadesłania dokumentów potwierdzających ten interes. W odpowiedzi pismem z dnia [...] lutego 2020 r. pełnomocnik wnioskodawcy poinformował, że interes prawny w uzyskaniu żądanej informacji wynika z zawartej pomiędzy wnioskodawcą, a M.B. umowy najmu, z której M.B. nie wywiązał się. Ponadto wskazał, że interes prawny wynika z art. 126 kpc, który określa wymogi pisma procesowego i nakazuje oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby i adresu stron. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] Prezydent Miasta odmówił udostępnienia żądanych danych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że wnioskodawca nie przedstawił dowodów świadczących o istnieniu aktualnego interesu prawnego w uzyskaniu danych, tj. w przedmiotowej sprawie aktualnego wezwania Sądu do uzupełnieniu braków formalnych pozwu. Z treści uzasadnienia wniosku strony o udostępnienie danych wynika, że z uwagi na zwrot pozwu nie toczy się już postępowanie sądowe z udziałem wnioskodawcy i osoby poszukiwanej. Ponadto wnioskodawca nie przestawił dokumentów żródłowych, z których wywodzi uprawnienie do pozyskania żądanych danych. Organ wskazał, że zamiar zainicjowania postępowania sądowego nie oznacza istnienia interesu prawnego, bowiem nie jest to interes prawny aktualny, konkretny i obiektywnie istniejący. Od powyższej decyzji M.B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł odwołanie. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie brak interesu prawnego po stronie skarżącego, w sytuacji gdy interes prawny istnieje, jest realny i oczywisty i jednocześnie wynika z konieczności realizacji prawa do sądu i uzyskania możliwości skutecznego wytoczenia powództwa. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że jego interes prawny w uzyskaniu danych przejawia się w prawie do procesu, gdyż bez uzyskania adresu pozwanego nie jest w stanie skutecznie wnieść przeciwko niemu pozew. Na poparcie prezentowanego stanowiska skarżący przytoczył orzecznictwo sądowe. Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ wskazał, że w myśl art. 46 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (DZ.U. 2019 poz. 1397, zwana dalej ustawą) dane, o których mowa w ust. 1 (czyli dane z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców) mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny oraz innym osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą interes faktyczny w otrzymaniu danych, pod warunkiem uzyskania zgody osób, których dane dotyczą. O interesie prawnym strony w sprawie o udostępnienie danych osobowych z ewidencji ludności mogłyby świadczyć takie okoliczności, w których sytuacja prawna tej strony byłaby zależna od danych uzyskanych z ewidencji ludności, a więc gdyby te dane były potrzebne do zrealizowania przez wnioskodawcę swoich uprawnień lub poddania się obowiązkom. Natomiast skarżący w wypadku ponownego złożenia pisma procesowego przeciwko M.B. zostanie ponownie wezwany do usunięcia braku formalnego. Wówczas takie wezwanie będzie stanowić dla organu podstawę do ponownej oceny interesu prawnego wnioskodawcy i może być przesłanką do ewentualnego udostępnienia danych. Organ podkreślił, że interes prawny powinien być sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny, a także aktualny. Zamiar zainicjowania postępowania sądowego nie wypełnia powyższych wartości na jakich oparty jest interes prawny. Reasumując organ stwierdził, że wnioskodawca ma interes prawny w uzyskaniu danych osoby, przeciwko której wytoczył powództwo, w sytuacji gdy sąd powszechny zobowiązał powoda do podania aktualnych danych powoda, od spełnienia tego wymogu zależy postępowanie cywilne. Od powyższej decyzji Wojewody M.B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie: - art. 46 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 47 ust. 3 ustawy poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie nieistnienia interesu prawnego, w sytuacji gdy interes prawny istnieje, jest realny i oczywisty, jednocześnie wynika z konieczności realizacji prawa do sądu i wytoczenia powództwa, - art. 7, art. 77 i art. 80 kpa poprzez brak oparcia oceny materiału dowodowego na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego oraz poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i błędne przyjęcie, że skarżący nie posada interesu prawnego. Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zobowiązanie organu do wydania decyzji uwzględniającej wniosek strony o udostępnienie żądanych danych M.B., o dopuszczenie dowodów z dołączonych do skargi dokumentów oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący wywodził, że jego interes prawny w uzyskaniu żądanych danych opiera się na prawie do sądu, realnym i istniejącym interesem prawnym w tej sprawie jest chęć wniesienia powództwa i ochrona swojego prawa własności. Sytuacja prawna skarżącego jest uzależniona od pozytywnego rozpatrzenia wniosku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwały co następuje. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - dalej "p.p.s.a."). Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej decyzji należy wskazać, że zgodnie z art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, dane z rejestru PESEL i rejestrów mieszkańców mogą być udostępnione: 1) osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny; 2) jednostkom organizacyjnym, w celach badawczych, statystycznych, badania opinii publicznej, jeżeli po wykorzystaniu dane te zostaną poddane takiej modyfikacji, która nie pozwoli ustalić tożsamości osób, których dane dotyczą; 3) innym osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą interes faktyczny w otrzymaniu danych, pod warunkiem uzyskania zgody osób, których dane dotyczą. Natomiast według art. 47 ust. 1 tej ustawy żądane dane są przekazywane, w zależności od żądania wnioskodawcy, w formie pisemnej lub w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej. W myśl ust. 3 wskazanego przepisu ustawy, organ rozpatrujący wniosek, o którym mowa w ust. 1, odmawia w drodze decyzji administracyjnej udostępnienia danych jednostkowych, jeżeli nie zostały spełnione warunki określone w art. 46 ustawy. Problemem prawnym, który wyłonił się na gruncie niniejszej sprawy jest kwestia, czy osoba występująca z wnioskiem o udostępnienie danych z ww. rejestrów wykazuje się interesem faktycznym czy interesem prawnym w sytuacji, gdy deklaruje we wniosku, że zamierza wytoczyć powództwo osobie, której dane osobowe dotyczą. Jeśli przyjąć, że wnioskodawca ma interes prawny w uzyskaniu żądanych danych, wówczas nie jest istotna zgoda osoby, której dane dotyczą na ich udostępnienie. Natomiast przyjęcie, że wnioskodawca ma interes faktyczny oznacza, że organ rejestrowy zobowiązany jest do uzyskania zgody osoby, której dane dotyczą, na ich udostępnienie. Zmierzając do rozstrzygnięcia postawionego problemu Sąd przyjął, że przez interes prawny należy rozumieć obiektywnie istniejącą potrzebę ochrony prawnej skonkretyzowanego podmiotu. Zatem oparcie art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy na kategorii interesu prawnego oznacza, że wnioskujący powinien swe żądanie powiązać z takim przepisem prawa, którego obowiązywanie uzasadnia udostępnienie danych osobowych przetwarzanych w rejestrach ewidencji ludności. Chodzi o sytuację, gdy nabycie uprawnienia lub nałożenie obowiązku natury prawnej jest uzależnione od uzyskania informacji o danych osób fizycznych. Przy czym nie ma znaczenia, z jakiego rodzaju źródła wynika dla wnioskodawcy potrzeba ochrony. Natomiast interes faktyczny jest to nieznajdująca oparcia w przepisach prawa potrzeba, której zaspokojenia od władzy publicznej oczekuje określony podmiot, domagając się podjęcia przez organ tej władzy wykonania oznaczonych czynności prawnych lub faktycznych. Przepis art. 46 ust. 2 pkt 3 ustawy jest przykładem regulacji pozwalającej obywatelowi skutecznie żądać od administracji podjęcia pewnych działań mimo braku podstawy materialnoprawnej takiego żądania. Uwzględniając powyższe Sąd przyjął, że osoba, która zamierza wytoczyć powództwo cywilne innej osobie ma w sprawie interes faktyczny, ponieważ interes prawny musi mieć charakter realny, to jest istnieć aktualnie, a nie hipotetycznie. Zamiar wytoczenia powództwa nie jest regulowany przez żaden przepis prawa, z którego można by wyprowadzić interes prawny wnioskodawcy. Sytuacja prawna wnioskodawcy zmienia się dopiero po skutecznym zainicjowaniu ewentualnego postępowania przed sądem powszechnym. Wówczas może dojść do sytuacji, że sąd powszechny zobowiąże powoda do podania aktualnego adresu zamieszkania pozwanego. Od spełnienia tego wymogu zależy dalsze postępowanie cywilne, wobec czego wnioskodawca ubiegający się o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych może mieć w takim przypadku interes prawny w uzyskaniu danych ze zbiorów meldunkowych (adres zameldowania) osoby, przeciwko której wytoczył powództwo przed sądem powszechnym. Zatem o interesie prawnym mogą świadczyć takie okoliczności, w których sytuacja prawna skarżącego byłaby zależna od uzyskania danych określonej osoby (uzyskania jej adresu). W konsekwencji poczynienia powyższych rozważań Sąd w składzie rozpoznającym skargę doszedł do przekonania, że trafnie Wojewoda, a wcześniej Prezydent Miasta uznali, że skarżący w niniejszej sprawie nie ma interesu prawnego w uzyskaniu danych osobowych M.B., a więc nie jest podmiotem, o którym mowa w art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy. Wnioskodawca legitymował się wyłącznie interesem faktycznym. Nie jest udowodnieniem interesu prawnego w uzyskaniu danych potencjalnego pozwanego w postępowaniu przed sądem powszechnym przytoczenie przepisów prawnych. Zamiar zainicjowania postępowania cywilnego nie wypełnia istotnych elementów wartości na jakich oparty jest interes prawny. Nie jest to bowiem interes prawny konkretny, aktualny, obiektywnie istniejący. Samo deklarowanie zainicjowania w przyszłości postępowania sądowego przesądza o braku uzasadnionych podstaw prawnych i faktycznych wykazania interesu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2016 r. II OSK 286/16). Odnośnie trybu udzielenia danych na podstawie art. 46 ust. 2 pkt 3 ustawy, zwrócić należy uwagę, że wskazany tu przepis wymaga, aby wnioskodawca wykazał interes faktyczny w otrzymaniu danych. Z brzmienia wskazanego przepisu ustawy wynika, że wykazanie interesu faktycznego obciąża osobę ubiegającą się o udostępnienie określonych danych, a udostępnienie danych następuje za zgodą osoby zainteresowanej. W ocenie Sądu w badanej sprawie skarżący nie wykazał interesu faktycznego, bowiem nie przedstawił dokumentów żródłowych (umowa najmu, ewentualnie inne dokumenty) stanowiących podstawę roszczenia. Zauważyć przy tym trzeba, że udostepnienie wnioskowanych danych jest w tym przypadku uzależnione od zgody osoby, której one dotyczą, co oznacza, że nawet w wypadku wykazania interesu faktycznego, decydujące znaczenie ma zgoda danej osoby. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że w poprzednio obowiązującym stanie prawnym, tj. zgodnie z art. 44 h ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych warunkiem uzyskania danych było jedynie uwiarygodnienie interesu faktycznego. Określona zmiana w stanie prawnym zaostrzyła rygory w udostępnieniu danych osobie legitymującej się jedynie interesem faktycznym. Wskazać w tym miejscu należy, że przyjęta w ustawie konstrukcja ochrony danych osobowych i ograniczenia dostępu do tych danych służy przede wszystkim zapobieganiu udostępniania danych przypadkowym osobom z uwagi na przysługujące obywatelowi prawo do prywatności zagwarantowanej w Konstytucji RP. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał legitymacji prawnej w udostępnieniu mu danych wskazanej przez niego osoby. Z wyżej przedstawionych względów, że Sąd rozpoznający skargę nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Sąd administracyjny w świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchyla zaskarżoną decyzję wyłącznie w razie jeżeli stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponieważ Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.) – nie stwierdził naruszeń prawa materialnego czy procesowego uzasadniających uchylenie decyzji, skargę należało oddalić. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.