II SA/Sz 422/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Windak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 września 2020 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w K. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami oddala skargę. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 27 stycznia 2020 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w K. zwrócił się do Starosty [...] o wszczęcie postępowania i skierowanie M. Ł. (dalej: "skarżący", "strona") na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu wniosku podano, że w toku prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w K. postępowania ([...] poddano podejrzanego M. Ł. badaniom psychiatrycznym. W wydanej opinii biegli stwierdzili u ww. między innymi "szkodliwe używanie alkoholu". Wedle Prokuratora powyższa okoliczność nasuwa uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia M. Ł. i jego sprawności psychofizycznej jako kierującego pojazdem. Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr Nr [...], wydaną na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b, art. 101 ust. 2 w związku z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 o kierujących pojazdami (t.j Dz.U. z 2019, poz. 341, dalej: "u.k.p"), Starosta [...] w związku z otrzymanym wnioskiem Prokuratora o zastrzeżeniach w stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu orzekł o skierowaniu M. Ł. na badania lekarskie. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji stwierdził, że skarżący posiada uprawnienie do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B, nr [...] wydane w dniu 20 kwietnia 2000 r. Powołując się na stanowisko Prokuratora wyrażone we wniosku organ uznał, że stwierdzone w opinii biegłych psychiatrów szkodliwe uzależnienie od alkoholu stanowi okoliczność budzącą poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia i sprawności psychofizycznej kierowcy. Kwestionując wskazaną decyzję M. Ł. złożył od niej odwołanie, w którym zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki w postaci uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego i skierowania go na badania lekarskie, w celu stwierdzenia, czy posiada predyspozycje zdrowotne do kierowania pojazdami, w sytuacji, gdy w jego ocenie brak jest takich zastrzeżeń. Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu odwołujący podniósł, że Prokurator we wniosku powołał się na opinię biegłych psychiatrów z dnia 5 października 2017 r., w której opiniujący stwierdzili u skarżącego zespół zależności od alkoholu oraz, że wymaga on specjalistycznego leczenia odwykowego. Powyższą opinię wydano na zlecenie Miejskiej Komisji ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w K.. Jej pokłosiem było skierowanie przez ww. Komisję wniosku o zastosowanie obowiązku poddania się leczeniu w zakładzie lecznictwa odwykowego (wniosek z dnia 16 listopada 2017 r.). Wniosek ten rozpoznawał Sąd Rejonowy w K. (III Wydział Rodzinny i Nieletnich), który orzekł o braku podstaw do nałożenia tego obowiązku względem odwołującego. Dodatkowo strona wskazała, iż postępowanie zainicjowane przez Komisję jest wynikiem konfliktu rodzinnego, bowiem była żona odwołującego - chcąc uzyskać prawo do wyłącznego dysponowania ich wspólnym lokalem mieszkalnym próbując zdyskredytować odwołującego w opinii publicznej (sąsiadów, rodziny) - skierowała zawiadomienie o przestępstwie znęcania się nad nią, przez skarżącego będącego pod wpływem alkoholu. Prokuratur Rejonowy w K. skierował przeciwko skarżącemu akt oskarżenia. Na mocy wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] lutego 2019 r. w sprawie [...] został on uniewinniony od stawianych mu zarzutów. Nadto Sąd poddał w wątpliwość okoliczność nadużywania alkoholu przez skarżącego. Zdaniem strony, do wydania pozytywnej decyzji w przedmiocie skierowania na badania lekarskie organ musi dysponować faktami, które w dostatecznym stopniu uzasadniają konieczność sprawdzenia stanu zdrowia kierowcy. Tymczasem w niniejszej sprawie brak jest takich dowodów, o czym świadczy uniewinnienie skarżącego, oddalenie wniosku o przymusowe leczenie odwykowe oraz odmowa założenia "Niebieskiej Karty". Wedle odwołującego, wniosek Prokuratora jest nieobiektywny, bowiem powołuje się na opinię sprzed trzech lat, podczas, gdy późniejsze prawomocne rozstrzygnięcia sądowe niejako przeczą tej opinii, a zwłaszcza postępowanie przed Sądem Rodzinnym, który stwierdził brak podstaw do kierowania skarżącego na leczenie odwykowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2020, poz. 256, dalej: "k.p.a.") oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium przytoczyło przepis art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ww. ustawy oraz wyjaśniło, że skierowanie na badania lekarskie może nastąpić już wówczas, gdy jest tylko prawdopodobne, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Nie jest natomiast wymagana pewność w tym zakresie. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało uprawnionym do tego lekarzom, którzy w trybie art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. przeprowadzą stosowne badania, a następnie ocenią, czy skarżący jest zdolny do prowadzenia pojazdów. Nie jest zatem rolą organu prowadzenie w tym kierunku własnego postępowania. Okoliczności niniejszej sprawy, bezsprzecznie wskazują, że zastrzeżenia co do stanu zdrowia i sprawności psychofizycznej kierowcy istnieją, bowiem w uzasadnieniu wniosku kierowanego do Starosty [...], Prokurator jednoznacznie podał, że podczas badania psychiatrycznego biegli stwierdzili u skarżącego "szkodliwe używanie alkoholu". Na koniec Kolegium podkreśliło, że stan zdrowia kierowcy jest istotnym czynnikiem bezpieczeństwa ruchu drogowego, zatem istotne znaczenie ma niedopuszczanie do kierowania pojazdem osób, których stan zdrowia stanowiłby zagrożenie w tym zakresie. Kwestionując wskazaną decyzję M. Ł. złożył na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie prawa procesowego poprzez niezastosowanie art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., tj. wydanie decyzji na podstawie niewłaściwie zebranego i dowolnie ocenionego materiału dowodowego, jak też brak odniesienia się do argumentów podniesionych w odwołaniu, w szczególności poprzez nieuwzględnienie i całkowite pominięcie okoliczności, iż w świetle przedstawionych w odwołaniu dowodów, o których również nawet nie wzmiankowano w decyzji organu odwoławczego, brak było jakichkolwiek okoliczności budzących zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego w zakresie predyspozycji zdrowotnych do kierowania pojazdami. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki w postaci uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego, w sytuacji, gdy w jego ocenie brak jest takich zastrzeżeń. W uzasadnieniu skarżący powtórzył argumentację, wyrażoną uprzednio w treści odwołania. Nadto podkreślił, że w niniejszej sprawie o zastrzeżeniach do stanu jego zdrowia ma świadczyć "szkodliwe uzależnienie od alkoholu". Takie uzależnienie w ogóle nie znalazło potwierdzenia w toku postępowań, w tym tego, do którego została wydana opinia biegłych. Brak stwierdzenia, czy organ w ogóle zapoznał się z postępowaniem sądu rodzinnego, wobec braku jakiejkolwiek wzmianki o nim w treści decyzji, uniemożliwia, zdaniem skarżącego przeprowadzenie rzeczywistej kontroli instancyjnej. Powyższe prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, bowiem jego ocena była nieprawidłowa i dowolna, co stanowi o naruszeniu zasad określonych w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium w K. wniosło o jej oddalenie oraz utrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według powyższego kryterium Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż akt ten odpowiada prawu. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, przychylając się do wniosku organu, na co zezwala art. 119 pkt 2 p.p.s.a., przy braku sprzeciwu strony skarżącej. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, jak również decyzji wydanej przez organ I instancji, stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Stosownie do art. 75 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4: osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Przesłanka ta, jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 września 2016 r., sygn. I OSK 1051/16 (publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), powinna być oceniana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, powodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Zatem zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Sformułowanie "uzasadnione zastrzeżenia" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Istotne jest aby wystąpiła wątpliwość co do zdolności kierującego w zachowaniu bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Nadto wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy powinny być oparte na wiarygodnym źródle. Podstawą skierowania przez Prokuratora wniosku do Starosty [...] były ustalenia opinii psychiatrycznej sporządzonej w ramach prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w K. postępowania PR [...] W opinii tej biegli psychiatrzy jednoznacznie stwierdzili u skarżącego "szkodliwe używanie alkoholu". Należy przy tym wyjaśnić, że ani organy administracji orzekające w postępowaniu administracyjnym, jak również Sąd, nie mają kompetencji do podważania ustaleń i wniosków zawartych w powyższej opinii. Jednocześnie dokument ten stanowi bez wątpienia wiarygodny, obiektywny dowód, w oparciu o który zasadnie organy obu instancji uznały, że istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego mogące mieć wpływ na jego zdolność kierowania pojazdami. Zdaniem Sądu, organy rozstrzygające w niniejszej sprawie prawidłowo ustaliły i oceniły stan faktyczny i trafnie uznały, iż zaistniała w sprawie przesłanka, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, bowiem celem tego rozwiązania prawnego jest dokonanie oceny stanu zdrowia kierującego pojazdem w celu wykluczenia mogących pojawiać się zagrożeń w ruchu drogowym stąd wynikających. Odnosząc się do argumentów skargi podkreślenia wymaga, że wydanie decyzji na podstawie tego przepisu nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii powierzone zostało bowiem uprawnionym w tym zakresie lekarzom. Wbrew stanowisku wyrażonemu w odwołaniu, a następnie powtórzonemu w skardze, nie jest konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarcza wysokie prawdopodobieństwo ich wystąpienia. W rezultacie na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia nie ma wpływu podniesiona przez stronę okoliczność dotycząca braku odniesienia się przez organ odwoławczy do prowadzonych przeciwko skarżącemu postępowań, zakończonych oddaleniem wniosku o jego przymusowe leczenie odwykowe, jak też wyrokiem sądu powszechnego uniewinniającym skarżącego od zarzutów postawionych w postępowaniu, w ramach którego została sporządzona opinia biegłych psychiatrów stanowiąca podstawę do skierowania wniosku w niniejszej sprawie. W postępowaniach tych istotne były inne kwestie związane z aspektem winy skarżącego, co nie przekłada się wprost na ocenę jego psychofizycznych zdolności do bezpiecznego kierowania pojazdem, o których mowa w opinii biegłych psychiatrów. Na uwagę zasługuje pogląd wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym wystarczającą podstawą skierowania kierowcy na badania lekarskie jest opinia psychiatryczna sporządzona w postępowaniu sądowym, w tym w postępowaniu karnym (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2015 r., I OSK 605/14, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Uprawnienie to należy do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy jest spowodowanie, by osoba, w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości, została przebadana przez uprawnionego lekarza zanim wydarzy się coś co ją, jak też innych użytkowników drogi narazi na utratę zdrowia bądź życia (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 czerwca 2013 r., II SA/Gl 77/13, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdiagnozowane zatem w opinii psychiatrycznej "szkodliwe używanie alkoholu" u skarżącego, jak prawidłowo zauważyło Kolegium, stanowi zastrzeżenie co do stanu zdrowia i sprawności psychofizycznej kierowcy, a w rezultacie może mieć istotny wpływ na jego zachowanie podczas kierowania pojazdami, uzasadniające zastosowanie w sprawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. Mając powyższe na uwadze, wbrew zarzutom skargi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyło określonych w art. 7 oraz art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zasad regulujących postępowanie administracyjne, ponieważ dokonało wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń, co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniło zebrany materiał dowodowy. Dokonana przez organ ocena znalazła wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy, ponieważ zawarte w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.