II SA/Wa 1816/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Karolina Kisielewicz, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2020 r. sprawy ze skargi T. H. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich oddala skargę UZASADNIENIE Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a., oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2019 r., poz. 284), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] o cofnięciu T. H. pozwolenia na broń palną myśliwską do celu łowieckiego. W uzasadnieniu podał, że Komendant Wojewódzki Policji w [...], w związku z uzyskaną informacją, iż T. H. posiada problemy ze zdrowiem, zobowiązał go, na podstawie art. 15 ust. 5 ustawy o broni i amunicji, do przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, potwierdzających jego zdolność do dysponowania bronią (k. 134). T. H. powyższe wezwanie zrealizował i przedłożył Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w [...] orzeczenia - lekarskie i psychologiczne stwierdzające, że może dysponować bronią (k. 143 i 144). Organ I instancji, korzystając z przysługującego mu prawa, złożył od nich odwołania. Z uwagi na fakt, iż z ostatecznego orzeczenia lekarskiego, wydanego przez lek. M. K. z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] wynikało, że T. H. należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji i nie może dysponować bronią (k. 205), Komendant Wojewódzki Policji w [...], decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] cofnął T. H. pozwolenie na broń palną myśliwską, wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji (k. 244). Od tej decyzji pełnomocnik strony złożył odwołanie do Komendanta Głównego Policji, zarzucając organowi I instancji, iż postępowanie administracyjne prowadzone było na podstawie anonimowych doniesień, które nie zostały potwierdzone w toku postępowania. Ponadto, odwołanie się przez organ I instancji od orzeczeń, z jednoczesnym powołaniem w odwołaniu bardzo poważnych zarzutów, było niedopuszczalną próbą kreowania przez organ nowego stanu faktycznego, nie mającego nic wspólnego z rzeczywistością. Skutkiem działania organu było, że pomimo, iż nie potwierdziły się zarzuty wobec strony, to i tak pozbawiona została prawa do posiadania broni. Organ podniósł, że jeżeli którekolwiek z orzeczeń nie potwierdza zdolności do dysponowania bronią, to okoliczność taka stanowi samoistną podstawę do obligatoryjnego cofnięcia pozwolenia na broń palną. Wynika to z przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji. Wskazał, że w niniejszej sprawie, zapadłe w trybie odwoławczym, negatywne dla T. H. orzeczenie lekarskie wyklucza zatem możliwość posiadania przez niego broni palnej. W takich przypadkach ustawodawca nie pozostawił organom Policji możliwości wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy, przyznając tym samym bezwzględnie pierwszeństwo interesowi społecznemu. Ponadto, wbrew poglądowi pełnomocnika strony, że rzeczywistym powodem wydania decyzji o cofnięciu jej pozwolenia na broń był anonim i informacje zawarte w odwołaniach, podkreślił, że jedyną przesłanką, która zdecydowała o sposobie rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, było uzyskanie przez stronę negatywnego orzeczenia lekarskiego wydanego w trybie odwoławczym. Faktem jest, iż organ I instancji wezwał stronę do przedstawienia aktualnego orzeczenia lekarskiego i psychologicznego po uzyskaniu informacji, że strona ma problemy ze zdrowiem, jednak była to jedyna droga do ustalenia, że posiada dalszą zdolność do posiadania broni palnej Organ zauważył, że uzasadnienia odwołań od orzeczenia lekarskiego i psychologicznego były tożsame, a pomimo to orzeczenie psychologiczne wydane w II instancji, jest dla strony pozytywne. Ponadto, w odwołaniach od orzeczeń wydanych w I instancji, Komendant Wojewódzki Policji w [...] wyraźnie zaznaczył, że nie potwierdził wszystkich okoliczności wskazanych w anonimowym piśmie, a jedynie to, że T. H. był poszkodowany w wypadku i przebywał na rehabilitacji (k.153 i 155 i 191). Komendant Główny Policji stwierdził, że organy Policji nie mają żadnego wpływu na tryb przeprowadzania badań przez osoby do tego upoważnione (lekarzy i psychologów). Zatem skoro T. H. uzyskał orzeczenie lekarskie z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...], z którego wynika, że należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy i nie może dysponować bronią, organ Policji był obowiązany do cofnięcia pozwolenia na broń. Ustawodawca nie przewidział bowiem możliwości wydania odmiennej decyzji w takim stanie faktycznym. Jeżeli bowiem którekolwiek z ostatecznych orzeczeń dyskwalifikuje osobę posiadającą pozwolenie na broń, czy to z przyczyn psychologicznych, czy zdrowotnych, to musi ono zostać cofnięte. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. H., zastępowany przez radcę prawnego, wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] i utrzymanej nią w mocy decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...], wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2, w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, 2. przepisów postępowania, tj. art. 77 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich okoliczności niezbędnych do dokładnego zebrania i wyjaśnienia stanu faktycznego, a przede wszystkim zaniechanie powołania kolejnego badania w celu ustalenia stanu jego zdrowia w sytuacji, gdy w aktach sprawy znajdują się pozytywne orzeczenia oraz organ nie potwierdził zarzutów z anonimowych informacji. Skarżący wskazał, że fakt wydania jednej negatywnej opinii nie powinien automatycznie prowadzić do zakończenia postępowania i wydania decyzji niekorzystnej. Nie wiadomo bowiem na jakiej podstawie skarżący został uznany za osobę uzależnioną od alkoholu, skoro żadnych badań na tę okoliczność nie przeprowadzono, jak również nie stwierdzono u niego żadnych zaburzeń psychicznych. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. Dz.U. z 2019 poz. 284 z późn. zm.), zarówno osoby ubiegające się o wydanie pozwolenia na posiadanie broni, jak i osoby posiadające pozwolenie na broń, z uwagi na jej reglamentacyjny charakter, spełniać muszą określone przepisami prawa warunki, w tym zobowiązane są do legitymowania się odpowiednim stanem zdrowia, aby móc dysponować bronią. Stosownie do treści art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 – 6. Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 2-4 powołanej ustawy, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1878 z późn. zm.), lub wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego oraz uzależnionym od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych. Natomiast w myśl art. 15 ust. 3 ustawy o broni i amunicji, osoba, która występuje z wnioskiem o wydanie pozwolenia na broń, lub osoba, która zgłasza do rejestru broń pneumatyczną, przedstawiają właściwemu organowi Policji orzeczenia lekarskie i psychologiczne, stwierdzające, że nie należą do osób wymienionych w ust. 1 pkt 2-4 i potwierdzające, że mogą dysponować bronią, wydane przez lekarza upoważnionego i psychologa upoważnionego, nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem złożenia wniosku. Oznacza to, że każda osoba chcąca posiadać i dysponować bronią musi udowodnić brak przeciwwskazań do dysponowania nią, co potwierdzają orzeczenia lekarskie i psychologiczne. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ma charakter obligatoryjny, a ustawodawca nie przewidział w takich przypadkach innego rozstrzygnięcia sprawy. Do czynności takich właściwi są wyłącznie lekarze, upoważnieni na mocy przepisów ustawy o broni i amunicji oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób występujących o wydanie pozwolenia na broń lub zgłaszających do rejestru broń pneumatyczną oraz posiadających pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną (Dz. U. z 2019 r., poz. 1562), które weszło w życie 21 sierpnia 2019 r., a wcześniej rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób występujących o wydanie pozwolenia lub zgłaszających do rejestru broń pneumatyczną oraz posiadających pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną (Dz. U. z 2015 r., poz. 2210), które stosownie do jego § 10 ust. 2 miało w tym zakresie zastosowanie w przedmiotowej sprawie, a orzeczenie powinno spełniać, określone dla niego w załączniku do rozporządzenia, wymogi. W myśl art. 15h ust. 1 i 2 ustawy o broni i amunicji, od orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego przysługuje odwołanie wnoszone na piśmie, które przysługuje tak osobie badanej, jak i komendantowi wojewódzkiemu Policji właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby. Zgodnie z art. 15h ust. 3 tej ustawy, odwołanie wraz z jego uzasadnieniem wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia, za pośrednictwem lekarza lub psychologa, który wydał orzeczenie, do jednego z podmiotów odwoławczych, którymi są: wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, a w przypadku gdy odwołanie dotyczy orzeczenia lekarskiego wydanego w wojewódzkim ośrodku pracy – instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy (pkt 1); jednostki służby medycyny pracy podmiotów leczniczych utworzonych i wyznaczonych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych (pkt 2); podmioty lecznicze utworzone i wyznaczone przez Ministra Obrony Narodowej (pkt 3), a orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostateczne (art. 15h ust. 7). Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie, okoliczności sprawy dostatecznie uzasadniały podejrzenie, iż T. H. może należeć do kręgu osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy i w tej sytuacji Komendant Wojewódzki Policji w [...] mógł zażądać ponownej oceny jego stanu zdrowia, w celu jednoznacznego określenia zdolności do dysponowania bronią, poprzez złożenie odwołania od przedłożonych orzeczeń lekarskiego i psychologicznego do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...]. W wyniku złożonych odwołań, ostatecznym orzeczeniem lekarskim z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...], wydanym przez lekarza upoważnionego do badań lekarskich osób występujących o wydanie pozwolenia na broń lub zgłaszających do rejestru broń pneumatyczną oraz osób posiadających pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną, stwierdzono, że skarżący należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji i nie może dysponować bronią. Organy Policji, wydając decyzję zarówno w I, jak i w II instancji, wskazywały na wiążącą moc powyższego negatywnego orzeczenia i tym samym brak możliwości weryfikowania go w ramach prowadzonego postępowania w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń. Zdaniem Sądu, powyższe stanowisko organów Policji należy uznać za prawidłowe. Orzeczenie lekarskie wydane w trybie odwołania jest ostateczne, a więc niepodważalne. W konsekwencji – wbrew stanowisku skarżącego – organy Policji są nim związane i nie mogą dokonywać jego oceny. Ponadto podnieść należy, że skoro badania ogólne, badania psychologiczne i w razie potrzeby badania specjalistyczne oraz pomocnicze i konsultacje specjalistyczne przewidziane w rozporządzeniu, mają za zadanie dokonać całościowej oceny stanu zdrowia fizycznego oraz psychicznego, to fakt ten wyklucza ewentualność przeprowadzenia w postępowaniu w sprawie wydania pozwolenia na posiadanie broni dowodu na okoliczności objęte treścią tych orzeczeń i takie stanowisko jest już utrwalone w judykaturze (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1447/07, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II OSK 1273/04, dostępne pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl), zaś Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela ten pogląd. W tej sytuacji, zarówno Komendant Wojewódzki Policji w [...], jak i Komendant Główny Policji, nie byli upoważnieni do kontrolowania prawidłowości wydania powyższego orzeczenia lekarskiego oraz dokonywania jego oceny w ramach swobodnej oceny dowodów. Podkreślić należy, że skoro lekarz w ostatecznej opinii stwierdził brak zdolności skarżącego do posiadania broni, to powoływanie kolejnych lekarzy do wydawania opinii jest zbędne i następna opinia nie może być uznana za istotny dowód w sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1663/11 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 298/13, dostępne pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl). Zwalczaniu niekorzystnego dla strony orzeczenia służy tryb kontrolny przewidziany w art. 15i ust. 1 ustawy o broni i amunicji. W świetle wskazanych uregulowań, kontrolę wykonywania i dokumentowania badań lekarskich i psychologicznych oraz wydawanych orzeczeń lekarskich i psychologicznych przeprowadza wojewoda właściwy ze względu na miejsce wydania orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego. Kontrolę przeprowadza odpowiednio lekarz upoważniony lub psycholog upoważniony, posiadający pisemne upoważnienie właściwego wojewody. Z przeprowadzonych czynności kontrolnych sporządza się protokół (art. 15j ust. 1 ustawy). Odpowiednio upoważniony lekarz lub psycholog, których czynności były przedmiotem kontroli, a jeżeli badania były wykonywane w podmiocie leczniczym – również kierownik tego podmiotu, w terminie 7 dni od dnia otrzymania protokołu, ma prawo do wniesienia zastrzeżeń co do sposobu przeprowadzenia czynności kontrolnych oraz ustaleń zawartych w protokole (art. 15j ust. 6 ustawy). Na podstawie ustaleń kontroli wojewoda może przedstawić odpowiednio upoważnionemu lekarzowi lub psychologowi, których czynności były przedmiotem kontroli, a jeżeli badania były wykonywane w podmiocie leczniczym – również kierownikowi tego podmiotu, w wystąpieniu pokontrolnym zalecenia pokontrolne nakazujące usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości i określa termin ich wykonania (art. 15j ust. 7 ustawy). Z kolei w przypadku nieusunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w terminie, o którym mowa w ust. 7, wojewoda składa wniosek do właściwego komendanta wojewódzkiego Policji prowadzącego rejestr o wykreślenie z rejestru lekarzy upoważnionych lub z rejestru psychologów upoważnionych odpowiednio lekarza lub psychologa, których czynności były przedmiotem kontroli (art. 15j ust. 8 ustawy). W związku z powyższym należy stwierdzić, że skarżący, mając wątpliwości co do postępowania lekarza czy psychologa, po wydaniu orzeczenia, mógł sam skorzystać z możliwości weryfikacji w trybie kontroli wojewody niekorzystnego dla niego orzeczenia, co jak wynika z akt sprawy, nie miało miejsca. Wobec powyższego brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów T. H. odnośnie niewyjaśnienia przez organy Policji stanu faktycznego sprawy, w szczególności zaniechania oceny orzeczenia lekarskiego. Należy wskazać, że zarzuty skarżącego zmierzają w rzeczywistości do zakwestionowania okoliczności objętych treścią ostatecznego orzeczenia wydanego przez uprawnionego do tego lekarza. W ocenie Sądu, organy Policji nie miały uprawnień, ani tym bardziej narzędzi, do wyjaśniania rozbieżności pomiędzy orzeczeniami lekarskimi, wydanymi w różnych instancjach. W obowiązującym porządku prawnym w Polsce nie istnieje powszechna dostępność posiadania broni, a wydanie pozwolenia na niebezpieczne narzędzie, jakim jest każdy rodzaj broni palnej, zależy od spełnienia, m.in. określonych w ustawie o broni i amunicji, rygorów. W przeciwnym bowiem przypadku właściwe w sprawach pozwoleń na broń organy mają nie tylko prawo, ale obowiązek odmówić wydania pozwolenia na broń. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że w przypadku T. H. została spełniona przesłanka z art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji. W oparciu zatem o ostateczne orzeczenia lekarskie z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] organy Policji były zobowiązane do wydania zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie niekwestionowany pozostaje pogląd, że dopiero wydanie orzeczenia ostatecznego, od którego nie przysługuje środek zaskarżenia w toku instancyjnym, przesądza w znaczeniu prawnym o posiadaniu przez daną osobę stanu zdrowia, warunków i odpowiednich predyspozycji do posługiwania się bronią palną (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2010 r., sygn. II SA/Wa 1709/09, publ. LEX nr 606704). W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze oraz uznając, że organy w sposób prawidłowy zebrały i oceniły materiał dowodowy, jak również, że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszyły przepisów postępowania, a także dokonały prawidłowej wykładni przepisów ustawy o broni i amunicji, mających zastosowanie wobec ustalonych okoliczności faktycznych sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.).