II FZ 409/08

SENTENCJA Dnia 1 października 2008 roku Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Anna Świderska po rozpoznaniu w dniu 1 października 2008 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 maja 2008 roku sygn. akt I SA/Kr 2615/02 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia 1 października 2002 roku nr [...] w przedmiocie: zaległości podatkowej w opłacie skarbowej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 2615/02, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek A. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach orzeczenia sąd wyjaśnił, że skarżący złożył wniosek o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. Wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem, jego żoną i dwiema wnuczkami, którego dochód z tytułu emerytury skarżącego w kwocie 2.000 zł oraz wynagrodzenia za pracę synowej w wysokości 900 zł zamyka się kwotą 2.900 zł miesięcznie. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 1.200 m2 oraz mieszkanie o powierzchni 100 m2 nie posiada innego majątku ani oszczędności. Miesięczne koszty utrzymania skarżącego zamykają się kwotą około 1400 zł miesięcznie, w tym opłaty za mieszkanie - 700 zł, opłaty za dom 300 zł, lekarstwa - 400 zł. Skarżący zaznaczył także, że jest ciężko chory na cukrzycę, reumatyzm i serce. Sąd I instancji odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm) bowiem wysokość dochodów oraz stan majątkowy skarżącego pozwalają na przyjęcie, iż jest on w stanie ponieść koszty sądowe w sprawie. Wskazał, iż skarżący uzyskuje stałe miesięczne dochody znacznie przewyższające minimalne wynagrodzenie, a także jest właścicielem majątku nieruchomego mogącego służyć jako źródło uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł We wniesionym dnia 10 lipca 2008 roku zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub o zmianę zaskarżonego postanowienia przez zwolnienie go z ponoszenia kosztów sądowych. Skarżący zaakcentował, iż zmianie uległa jego sytuacja majątkowa bowiem cały swój majątek przekazał synowi, a osiągane dochody w całości przeznacza na koszty utrzymania i leczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów zastępstwa procesowego we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Mając powyższe na uwadze zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący osiąga dochód z tytułu emerytury w wysokości około 2.000 zł miesięcznie jest właścicielem 100 metrowego mieszkania oraz domu o powierzchni 1.200 m2.. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z bezrobotnym synem, zarabiającą 900 zł miesięcznie synową, oraz dwójką ich dzieci. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący jest w stanie bez uszczerbku utrzymania dla siebie lub swojej rodziny, przy uwzględnieniu wysokości uzyskiwanych dochodów, pokryć koszty sądowe. Logicznym wydaje się wniosek, że przy rozsądnym planowaniu wydatków skarżący będzie w stanie poczynić oszczędności w niewielkiej kwocie, pozwalające na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. Taka wysokość wpisu w żaden sposób nie przekracza zasobów finansowych, którymi dysponuje strona. W przedmiotowej sprawie negatywnie ocenić należy próbę przeniesienia na Skarb Państwa kosztów postępowania sądowego w sytuacji, gdy skarżący osiągają dochody rzędu 2.000 zł miesięcznie i jest właścicielem znacznej wartości majątku nieruchomego. Wsparcie materialne udzielane pełnoletniemu i zdolnemu do pracy synowi, który założył już własną rodzinę jest dobrowolnym wydatkiem strony i nie może być traktowane w sposób priorytetowy w stosunku do opłat sądowych. W świetle zaprezentowanych poglądów stwierdzić należy, że orzeczenie Sądu I instancji w niniejszej sprawie pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa dotyczącymi przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Odnośnie przedstawionych przez skarżącego w zażaleniu nowych okoliczności faktycznych dotyczących przekazania całego majątku swojemu synowi wskazać należy, iż nie mogły one zostać uwzględnione w niniejszym postanowieniu. Naczelny Sąd Administracyjny działając jako sąd kasacyjny, rozpoznaje środki zaskarżenia od orzeczeń wydawanych przez wojewódzkie sądy administracyjne. Zadaniem więc sądu kasacyjnego, w przypadku rozpoznania zażalenia na postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, jest jedynie ustalenie czy sąd administracyjny I instancji słusznie ocenił, na podstawie informacji przedstawionych przez stronę we wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy spełnione zostały przesłanki przyznania tego prawa wynikające z ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest więc dokonanie ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, a jedynie kontrola działań wojewódzkiego sądu administracyjnego dokonanych w tym zakresie, który w myśl art. 254 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest uprawniony do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skoro zatem okoliczności dotyczące przekazania swojego majątku synowi zostały przez stronę przedstawione dopiero w zażaleniu, sąd I instancji nie naruszył prawa nie uwzględniając ich w swoim rozstrzygnięciu. Na marginesie powyższych rozważań wskazać można jedynie, iż fakt wyzbycia się posiadanego wcześnie majątku nieruchomego nie przemawia także za przyznaniem stronie prawa pomocy, bowiem rozporządzając swoim majątkiem strona powinna mieć na uwadze, że w sposób świadomy pozbawia się środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego. Z tych względów, uznając, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji