II SA/Lu 661/12

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska,, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 października 2012 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE Wójt Gminy decyzją z dnia [...], nr [...] odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego M. M. W uzasadnieniu decyzji powołano się na art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), w myśl których wnioskodawczyni nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a ona sama nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W odwołaniu od powyższej decyzji M. M. wskazała, że decyzja jest niesłuszna. Odwołująca wyjaśniła, że ze względu na stan zdrowia męża musiała zrezygnować z pracy. Ponadto podniosła, że ona i jej mąż znajdują się w trudnej sytuacja zdrowotnej i finansowej. Mąż potrzebuje drogich leków, a niska renta - 1,381,732 zł miesięcznie - nie wystarcza na koszty leczenia i dojazdy do lekarzy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], nr [...] po rozpatrzeniu odwołania M. M. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał na art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), dalej jako "Kodeks", ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują łub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ odwoławczy podniósł, że M. M., nad którym wnioskodawczyni sprawuje opiekę, legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w H. z dnia [...], znak: [...] o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednak organ wyjaśnił, że pomimo to, świadczenie pielęgnacyjne jej nie przysługuje, ponieważ skarżąca nie spełnia warunku dotyczącego istnienia obowiązku alimentacyjnego. Zgodnie bowiem z art. 128 Kodeksu, obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Przepisy Kodeksu nie przewidują istnienia obowiązku alimentacyjnego między małżonkami w okresie trwania małżeństwa. Natomiast art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach pielęgnacyjnych stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Treść tego przepisu potwierdza, że osobie sprawującej opiekę nad współmałżonkiem nie może być przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Przepis ten uprawnia do świadczenia pielęgnacyjnego osobę zobowiązaną do alimentacji, rezygnującą z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim, gdy równocześnie współmałżonek osoby wymagającej opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W praktyce przepis ten ma zastosowanie do przypadków sprawowania opieki nad jednym z rodziców, gdy oboje rodzice legitymują się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności. Poza tym organ wyjaśnił, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest formą wynagrodzenia za sprawowanie opieki, ani formą wsparcia rodzin w trudnej sytuacji materialnej. Jest świadczeniem obowiązkowym przyznawanym tylko wtedy, gdy są spełnione wszystkie warunki, o których mowa w art. 17 ust. 1 lub ust. la ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. M. zarzuciła, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest niesłuszna. Skarżąca przedstawiła swoją trudną sytuację życiową. Wskazała, że zrezygnowała z pracy zawodowej z powodu opieki nad mężem i obecnie nie ma żadnych środków do życia. Wyjaśniła, że sama ma kłopoty zdrowotne i nie ma pieniędzy na wykupienie leków. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku opieką nad osobą niepełnosprawną. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają zatem przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm., dalej zwana jako "ustawa"). W myśl art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż M. M., w związku z opieką nad którym skarżąca ubiega się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jest niepełnosprawny w znacznym stopniu (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w H. z dnia [...], nr [...]) oraz, że M. M. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W myśl art. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, zmienionego przez art. 1 pkt 6 lit. b ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. Nr 205, poz. 1212), przesłanką odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Treść przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy w obecnie obowiązującym brzmieniu, jest jednoznaczna i nie budzi wątpliwości na gruncie rozpoznawanej sprawy. Jedną z obligatoryjnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki znacznym stopniem niepełnosprawności. Ubocznie wskazać należy, że w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07, orzekł on o niekonstytucyjności art. 17 ust. 1 ustawy tylko w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał nie stwierdził niekonstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a, wyłączającego z grona podmiotów uprawnionych, osoby sprawujące opiekę nad niepełnosprawnymi pozostającymi w związku małżeńskim. Jednak bezsporne w przedmiotowej sprawie jest – o czym była już mowa – że M. M. nie legitymuje się wymaganym orzeczeniem o niepełnosprawności, związku z tym nie można przyznać jej żądnego świadczenia z tytułu opieki nad mężem. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270).