II SA/Sz 281/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 listopada 2020 r. sprawy ze skargi O. I. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. UZASADNIENIE Wójt Gminy S. decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] orzekł o wymeldowaniu O. I. (dalej jako "skarżąca") wraz z małoletnią P. I. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego [...] [...] W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] października 2019 r. wpłynął wniosek właściciela ww. lokalu M. I. o wymeldowanie z pobytu stałego skarżącej wraz z małoletnią. Z wniosku wynika, że skarżąca nie mieszka pod adresem stałego zameldowania, zaś lokal opuściła dobrowolnie, zabierając rzeczy osobiste swoje i dziecka. Wyjaśnienia złożone przez wnioskodawcę oraz świadków: J. K. (sołtys wsi G.), M. P. (sąsiadka), A. T. (sąsiad) potwierdzają informację, że skarżąca wraz z małoletnią nie mieszkają pod wskazanym adresem zameldowania od kilku lat. Wnioskodawca oświadczył, że córka uczęszcza do szkoły podstawowej w S., która znajduje się w pobliżu jej miejsca zamieszkania przy ul. [...] w S.. Skarżąca wezwana w charakterze strony postępowania w celu złożenia wyjaśnień nie stawiła się. Z protokołu oględzin lokalu mieszkalnego G. przeprowadzonego w dniu [...] grudnia 2019 r. wynika, że w lokal jest opustoszały, nie stwierdzono żadnych śladów użytkowania mieszkania. Dalej organ podniósł, że w dniu [...] października 2018 r. skarżąca została wpisana decyzją Burmistrza Miasta S. do stałego rejestru wyborców: ul. [...], [...]. Nadto jest to adres tożsamy pod którym była odbierana korespondencja w prowadzonym postępowaniu. W dniu [...] grudnia 2019 r. skarżąca korzystając z przysługującego prawa do zapoznania się ze zgromadzonymi materiałami i wypowiedzenia się co do nich wyjaśniła, że nie mieszka w G., jednak wnosi o zwrot rzeczy nabytych przed zawarciem związku małżeńskiego. Organ podkreślił, że nie jest kompetentny do rozstrzygania sporów w zakresie kwestii majątkowych, zaś zebrany materiał dowody pozwolił na ustalenie, że strona wraz z małoletnią nie mieszkają w lokalu [...] [...], co uzasadniania ich wymeldowanie. Skarżąca w odwołaniu od powyższej decyzji oświadczyła, że nie może dojść do wymeldowania, gdyż M. I. nie dokonał wpłaty zasądzonej postanowieniem Sądu Rejonowego kwoty z tytułu podziału majątku wspólnego, w skład którego to wchodziło mieszkanie w miejscowości G.. Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda Z. decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] (sprostowaną postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r.), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2018 r., poz. 2096 - dalej k.p.a.) oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. 2019 r., poz.1397), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia podał, że przesłanka wymeldowania z pobytu stałego, o której mowa w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, wystąpi jeżeli osoba opuści takie miejsce bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Ustawodawca nie dookreślił jednak charakteru zawartego w tym przepisie pojęcia "opuszczenia miejsca stałego pobytu". Nie precyzuje on bowiem, czy "opuszczenie" winno mieć jakiś kwalifikowany charakter co do przyczyny, sposobu, czy też czasu jego trwania. Według Wojewody, organ gminy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i właściwie zinterpretował oraz zastosował art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Zaznaczył, że faktem jest, iż skarżąca wraz z małoletnią córka co najmniej kilku lat nie mieszkają w przedmiotowym lokalu i nie koncentrują tam swoich interesów życiowych. Dowodem na to są zeznania M. I., A. T., M. P., J. K. z [...] grudnia 2019 r. oraz protokół z kontroli przedmiotowego lokalu przeprowadzonej przez pracownika Urzędu Gminy w S. w dniu [...] grudnia 2019 r. Z akt sprawy wynika, że skarżąca i jej córka mieszkają i skupiają interesy życiowe w S.. Zdaniem organ odwoławczego, na uwagę zasługuje też fakt, że w dniu [...] grudnia 2019 r. strona zapoznała się z aktami sprawy i oświadczyła, że nie mieszka już w G. i że przed wydaniem decyzji w sprawie prosi o zwrot jej rzeczy, które zostawiła w przedmiotowym lokalu, zaś w odwołaniu od decyzji organu I instancji nie zakwestionowała ustaleń faktycznych organu gminy, a jedynie wskazała, że brak jest podstawy do jej wymeldowania ponieważ M. I. nie wypłacił jej należności tytułem podziału majątku stron. W tak ustalonym stanie rzeczy, organ przyjął, że skoro przedmiotowy lokal już od kilku lat nie stanowi miejsca pobytu stałego skarżącej i jej córki, to spełniły one przesłankę opuszczenia lokalu. Dalsze bowiem utrzymywanie zameldowania tych osób w przedmiotowym lokalu sprawia, że nie jest realizowany cel jakiemu służy instytucja zameldowania, a takim celem jest tylko potwierdzenie faktu pobytu osoby w lokalu. Nadto podkreślił, że na wynik postępowania w sprawie o wymeldowania nie mają wpływu zobowiązania finansowe stron postępowania, ich sytuacja majątkowa czy też zdrowotna. Skarżąca zaskarżyła opisaną decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W piśmie z dnia [...] października 2020 r. stanowiącym uzupełnienie skargi pełnomocnik skarżącej wyznaczony na zasadzie prawa pomocy, decyzji tej zarzucił naruszenie: - art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że charakter i przyczyna opuszczenia lokalu nie ma znaczenia dla wydania decyzji o wymeldowaniu oraz jego zastosowanie i wydanie decyzji o wymeldowaniu skarżącej, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby skarżąca dobrowolnie opuściła lokal położony w m. G. [...], - art. 7 k.p.a., 8 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy okoliczności faktycznych oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego. Pełnomocnik zaznaczył, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, zaś obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie o wymeldowanie jest wyjaśnienie nie tylko, czy osoba wymeldowywana przebywa w danym miejscu, ale jeśli w lokalu nie przebywa, to jakie były przyczyny jej wyprowadzenia się i czy całokształt okoliczności wskazuje, że wyprowadzenie to ma charakter trwały. Zdaniem pełnomocnika w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie sposób bezspornie ustalić, aby opuszczenie lokalu przez skarżącą miało charakter dobrowolny i trwały zwłaszcza, że z oświadczenia skarżącej z dnia [...] grudnia 2019 r. wynika, iż w przedmiotowym lokalu pozostawiła swoje rzeczy osobiste oraz inne ruchomości. Nadto przesłuchani w sprawie świadkowie - M. P. oraz J. K. nie posiadali wiedzy na temat tego, czy skarżąca dobrowolnie opuściła przedmiotowy lokal. Zarówno organ I jak i II instancji ustalił powyższą przesłankę wyłącznie w oparciu o przesłuchanie wnioskującego. Nie ustalono także, czy i jakie środki prawne były i są podejmowane przez skarżącą w celu wykazania braku dobrowolności opuszczenia miejsca zameldowania. W dniu 30 października 2020 r. skarżąca przedłożyła do akt sprawy: postanowienie Prokuratora Rejonowego w S. o umorzeniu dochodzenia w przedmiocie znęcania M. I. nad żoną O. I. oraz zażalenie na powyższe postanowienie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niniejsza sprawa pierwotnie wyznaczona do rozpoznania na rozprawie, została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, a możliwość taką przewiduje art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem CIVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.). Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według powyższego kryterium wykazała, że skarga nie jest zasadna, gdyż akt ten odpowiada prawu. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W świetle tego przepisu, warunkiem wydania decyzji o wymeldowaniu jest uprzednie ustalenie przez organ, że osoba opuściła miejsce stałego pobytu i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przy czym opuszczenie miejsca jest okolicznością ze sfery faktów, a nie praw, co potwierdza treść art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności według którego zameldowanie na pobyt stały służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Opuszczenie miejsca pobytu stałego rozumiane jest jako zaniechanie przebywania w dotychczasowym miejscu stałego pobytu i wyprowadzenie się do innego miejsca pobytu. Rezygnacja z przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie odpowiedniego w tym zakresie oświadczenia, jak również poprzez odpowiednie zachowanie, które wyraża wolę skoncentrowania swoich spraw życiowych i majątkowych w innym miejscu. W orzecznictwie sądowadministracyjnym akcentuje się, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, jeśli opuszczenia to ma charakter trwały i jest dobrowolne. O trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy upływ czasu, tj. okres pozostawania poza miejscem dotychczasowego pobytu wraz zamiarem skoncentrowania swoich spraw życiowych w innym miejscu, natomiast o dobrowolności opuszczenia decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, niezależnie od przyczyny. Przy czym brak cechy dobrowolności opuszczenia lokalu nie zawsze stanowi przeszkodę do wymeldowania. Za równoznaczne bowiem z dobrowolnym opuszczeniem lokalu uznaje się także taką sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została do tego zmuszona, ale nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. wyroki NSA: z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 127/05, opubl. w Lex nr 201427; z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00, opubl. w Lex nr 49954). Zdaniem Sądu, omawiana wyżej przesłanka warunkująca wymeldowanie z pobytu stałego skarżącej oraz jej córki została przez organy wykazana w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. W pierwszej kolejności podkreślania wymaga, że organ podjął wszelkie kroki niezbędne do załatwienia sprawy, w tym właściwie zebrał i oceniał cały materiały dowodowy, dokonując poprawnych ustaleń faktycznych, które doprowadziły do trafnych wniosków. Analiza akt sprawy potwierdza jednoznacznie, że skarżąca wraz z córką od kilku lat nie mieszka w miejscu zameldowania stałego, koncentrując swoje sprawy życiowe w innej miejscowości, tj. w S.. Na powyższe wskazują tak zeznania świadków (sąsiadów i sołtysa wsi) jak i wnioskodawcy z dnia [...] grudnia 2019 r. ale także oględziny lokalu z dnia [...] grudnia 2019 r. Również sama skarżąca składając w dniu [...] grudnia 2019 r. uwagi do zgromadzonego materiału dowodowego przyznała, że nie mieszka w miejscu zameldowania. W takiej sytuacji organy uprawiony był do przyjęcia, że skarżąca wraz z córką opuściły miejsce stałego pobytu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Co istotne skarżąca w toku prowadzonego postępowania administracyjne jak i sądowego nie zakwestionowała skutecznie prawidłowości tego ustalenia jak i wskazała żadnych dowodów i okoliczności, które świadczyłyby o tym, że opuszczanie nie miało charakteru trwałego czy dobrowolnego. Za taki dowód nie sposób bowiem uznać przedłożonego do akt sądowych postanowienia Prokuratora Rejonowego w S. o umorzeniu dochodzenia w przedmiocie znęcania się nad skarżącą przez je męża oraz zażalenia na powyższe postanowienie. Również podniesiona przez pełnomocnika skarżącej w piśmie z dnia [...] października 2020 r. argumentacja okazała się chybiona. W szczególności przywołane oświadczenie skarżącej z dnia [...] grudnia 2019 r. o pozostawieniu w lokalu rzeczy osobistych oraz innych ruchomości nie podważa ustaleń organu, gdyż nie znajduje potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym. Dostrzec należy, co umknęło pełnomocnikowi, że z protokołu oględzin lokalu jednoznacznie wynika, że mieszkanie jest puste i brak jest w nim mebli i innych sprzętów użytkowych, jakichkolwiek rzeczy, przedmiotów, ubrań świadczących o jego zamieszkiwaniu. W świetle tego dowodu nie sposób uznać, aby oświadczenie skarżącej mogło mieć jakiekolwiek znaczenie dla sprawy, zwłaszcza, że nawet ewentualne pozostawienie rzeczy w miejscu stałego zameldowania nie uniemożliwia wymeldowania osób, która wyprowadziły się z takiego lokalu. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika o wadliwości postępowania nie świadczy także to, że dobrowolny charakter opuszczenia przez skarżącą lokalu znajduje potwierdzenie wyłącznie w zeznaniach wnioskodawcy. W tym miejscu przypomnienia wymaga, że organ nie ma nieograniczonych możliwości dowodowych, dlatego też strona powinna współdziałać z organem w wyjaśnieniu sprawy. W rezultacie oznacza to, że obowiązek zgromadzenia materiału dowodowego w postępowaniu nie zawsze i nie wyłącznie obciąża tylko organ administracji. Strona postępowania, jeżeli chce z określonych faktów wywodzić dla siebie korzystne skutki prawne, powinna fakty te wykazać. Tymczasem skarżąca takich faktów przed organami nie wykazała, skoro jej aktywność ograniczyła się wyłącznie do powoływania kwestii cywilnych, które – jak słusznie zwróciły uwagę organy - nie mieszczą się w dyspozycji art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Co więcej nie stawiła się nawet na wezwanie organu do złożenia stosownych wyjaśnień. Wobec tego organ w ramach swobodnej oceny dowodów miał prawo uznać, że określone fakty zostały wystarczająco stwierdzone innymi dowodami. Podobnie należy ocenić zarzut nieustalenia "czy i jaki środki były podejmowane przez skarżącą w celu wykazania braku dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu". Niewątpliwie informacje w takim zakresie posiadała sama skarżąca, natomiast pełnomocnik stawiając ten zarzut nie podał jakie to inne dowody, oprócz odebrania wyjaśnień od skarżącej, na taką okoliczność mogłyby zostać przeprowadzone, a które to zostały zaniechane przez organ. Na zakończenie podkreślenia wymaga, że celem decyzji w sprawie o wymeldowanie jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu strony postępowania z miejscem rejestracji pobytu, ma więc ona charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania. Skoro na gruncie rozpoznawanej sprawy udowodniono, że strona wraz z córką opuściły miejsce zameldowania stałego, zatem brak decyzji o wymeldowaniu prowadziłoby do utrzymania fikcji meldunkowej, na co przepisy z zakresu ewidencji ludności nie zezwalają. Podsumowując, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego czy przepisów postępowania w stopniu, który uzasadniałby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Postępowanie dowodowe nie zawiera istotnych wad, a nadto dokonano prawidłowych ustaleń co do zaistnienia przesłanki wymeldowania – w postaci opuszczenia miejsca stałego pobytu i właściwie zastosowano przepis art. 35 ustawy o ewidencji ludności. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.