II SA/Gd 343/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2022 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 29 marca 2022 r., nr WOP.7722.32.2022.TA w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji obiektu budowlanego oddala skargę. UZASADNIENIE Skarga J. S. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 29 marca 2022 r., nr WOP.7722.32.2022.TA, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Nowodworskim rozpoznając wniosek skarżącego o legalizację samowoli budowlanej na podstawie art. 48a ust. 1 w związku z art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlanego z dnia 7 lipca 1994 r., postanowieniem z dnia 18 stycznia 2022 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji obiektu budowlanego - przyczepy mieszkalnej oznaczonej na szkicu do protokołu z oględzin numerem [..], na terenie działki nr [...] w miejscowości Ż., gmina S., będącej własnością J. S. Organ wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 27 września 2017 roku wstrzymał roboty budowlane prowadzone bez wymaganego pozwolenia na budowę przy ustawieniu przyczepy mieszkalnej oznaczonej nr [...], o wymiarach 9,26 m x 3,03 m, ustawionej w odległości 15,5 m od slipu w kierunku północnym w odległości 29,52 od masztu flagowego północnego ustawionego na działce nr [...] oraz nałożył na inwestora, J. S., obowiązek przedłożenia określonych w postanowieniu dokumentów. Organ wskazał też, że postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 27 listopada 2017 roku oraz, że postępowanie nie zostało jeszcze zakończone. W ocenie organu art. 48 ani 48a ustawy Prawo budowlane w sprawie nie ma zastosowania, gdyż sprawa została wszczęta i nie została zakończona przed dniem 19 sierpnia 2020 roku, kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020. poz. 471), dlatego w celu jej rozpatrzenia organ nadzoru budowlanego zobligowany jest do stosowania art. 48 w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw. W konsekwencji organ uznał, że zachodzą przesłanki określone w art. 61a § 1 kpa, zatem konieczne było wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. W odniesieniu do wniosku o przywrócenie terminu z powołaniem się na art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego wyjaśniono, że nie jest możliwe rozpatrzenie przywrócenia terminu 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy na złożenie wniosku o legalizację, bowiem nie było wydane postanowienie, o którym mowa w art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym po dniu 19.08.2020 roku, a co za tym idzie nigdy taki termin nie przysługiwał inwestorowi, właścicielowi czy też zarządcy obiektu budowlanego. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku rozpoznając zażalenie J. S., postanowieniem z dnia 29 marca 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ wyjaśnił, że przedmiotem sprawy objętym wnioskiem skarżącego z dnia 22 lipca 2021 r. jest przyczepa mieszkalna oznaczona nr [...] o powierzchni zabudowy 28,05m2, zlokalizowana na działce nr [...] w Ż. Stanowi ona samowolę budowlaną wybudowaną przez J. S. w 2003 r. bez wymaganej art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. decyzji o pozwoleniu na budowę. W odniesieniu do przyczepy mieszkalnej, tzw. domku holenderskiego, prowadzone jest przez organ pierwszej instancji postępowanie administracyjne w trybie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. Organ ten prowadzi również odrębne postępowania w sprawie innych przyczep na ww. działce, oznaczonych kolejno numerami: 1, 2, 4 oraz namiotu - wg szkicu sporządzonego w trakcie tych postępowań przez PINB. W postępowaniu tym organ I instancji wydał w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego z 1994 r. postanowienie z dnia 27 września 2017 r. (dla obiektu nr 3), w którym to postanowieniu nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia określonych dokumentów w wyznaczonym terminie, celem dobrowolnej legalizacji obiektów. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia 27.11.2017 r. utrzymał w mocy postanowienie PINB. WSA w Gdańsku wyrokiem sygn. akt: II SA/Gd 67/18 z dnia 25.04.2018 r. oddalił skargę strony na to postanowienie, a NSA wyrokiem sygn. akt: II OSK 2288/18 z dnia 25.05.2021 r. oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gdańsku. W rezultacie organ pierwszej instancji prowadzi dalsze działania mające na celu doprowadzenie zaistniałej sytuacji do stanu zgodnego z prawem w trybie art. 48 ww. ustawy. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zgodnie z którym przedmiotowe postępowanie dotyczące obiektu nr 3 to sprawa wszczęta i niezakończona przed dniem 19 września 2020 r., dlatego w tej sprawie stosuje się przepisy Prawa budowlanego, w tym art. 48 ww. ustawy, w brzmieniu dotychczasowym. Tak więc wniosek skarżącego o zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. w jego obecnie obowiązującym brzmieniu nie jest zasadny. Nawet w sytuacji, gdyby sprawę rozpatrywać w oparciu o znowelizowane przepisy Prawa budowlanego z 1994 r. (tzw. uproszczonego postępowania legalizacyjnej, o którym mowa w art. 49f ustawy), to przedmiotowy obiekt posadowiono w 2003 r., czyli od zakończenia budowy nie minęło 20 lat - tak więc nie jest spełnione jedno z kryteriów art. 49f ust. 1 ustawy. Nie byłaby też spełniona przesłanka z art. 49f ust. 5 ustawy, gdyż w stosunku do przedmiotowego obiektu toczy się postępowanie w trybie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. w brzmieniu sprzed 19.02.2020 r.). W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że zastosowanie znajdują przepisy dotychczasowe Prawa budowlanego z 1994 r., tj. sprzed nowelizacji obowiązującej od dnia 19.09.2020 r., stąd nie jest możliwe przeprowadzenie obecnie postępowania w oparciu o znowelizowane przepisy Prawa budowlanego z 1994 r. (w tym art. 48, art. 48a). Powoduje to zaistnienie drugiej z przesłanek art. 61 a § 1 Kpa, tj. istnienie innej uzasadnionej przyczyny, z powodu której postępowanie administracyjne nie może być wszczęte. J. S. w skardze na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 29 marca 2022 r., nr WOP.7722.32.2022.TA zarzucił organowi naruszenie: 1/ art. 61 a §1 w zw. Z art. 123 §1 kpa przez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę wszczęcia postępowania z powodu innych przyczyn, co było skutkiem błędnego uznania, że zastosowanie ma art. 48 i 48a ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawa budowlanego (Dz.U.2020.poz.1333 z późniejszymi zmianami), co było spowodowane brakiem określenia, jakiego rodzaju obiektem budowlanym jest przyczepa mieszkalna, w konsekwencji niezasadne przyjęcie, że konieczne było wcześniejsze uzyskanie pozwolenia na budowę, co w efekcie doprowadziło do uznania przyczepy mieszkalnej za samowolę budowlaną, 2/ art. 29 ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane obowiązującej w dacie posadowienia przyczepy poprzez jego niezastosowanie i nieuznanie, że przyczepa mieszkalna jest obiektem przeznaczonym do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych, położonych na terenie budowy oraz ustawiania barakowozów używanych przy wykonywaniu robót budowlanych, badaniach geologicznych i pomiarach geodezyjnych. 3/ art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na braku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i do jej prawidłowego załatwienia. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Nowodworskim oraz o orzeczenie co do istoty sprawy w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 29 marca 2022 r., nr WOP.7722.32.2022.TA utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Nowodworskim nr PNB.7141.69.1.2021 z dnia 18 stycznia 2022 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji obiektu budowlanego - przyczepy mieszkalnej (oznaczonej nr 3) na terenie działki ewidencyjnej nr [...], położonej w miejscowości Ż., gmina S., będącej własnością J. S. Podstawą prawną powyższych orzeczeń jest art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm) – dalej jako "K.p.a.", zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. W przedmiotowej sprawie organy nadzoru budowlanego wskazały, iż postępowanie z wniosku skarżącego o legalizację samowoli budowlanej na podstawie art. 48a ust. 1 w związku z art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane nie może być wszczęte z tej uzasadnionej przyczyny, iż w tej sprawie przywołane przepisy nie mają zastosowania. Sąd podziela powyższe stanowisko organów nadzoru budowlanego. Zauważyć bowiem należy, iż w sprawie samowoli budowlanej dotyczącej obiektu budowlanego - przyczepy mieszkalnej oznaczonej na szkicu do protokołu z oględzin numerem 3, na terenie działki nr [...] w miejscowości Ż., gmina S., będącej własnością skarżącego toczy się postępowanie, w toku którego Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ostatecznym postanowieniem z dnia 27 listopada 2017 r. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 27 września 2017r. w sprawie wstrzymania robót budowlanych oraz obowiązku przedłożenia określonych dokumentów. Wniosek skarżącego jako podstawę żądania wskazał art. 48 ust. 3 w związku z art. 48a ust. 1 pkt 31 i 32 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471). Zgodnie z art. 48a ust. 1 tej ustawy w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację. Natomiast stosownie do art. 48 ust. 3 w postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Jednakże art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw stanowi, że do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. W tej sytuacji podzielić należy stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu, iż okoliczność wszczęcia i niezakończenia sprawy samowoli budowlanej dotyczącej obiektu budowlanego - przyczepy mieszkalnej oznaczonej na szkicu do protokołu z oględzin numerem 3, na terenie działki nr [...] w miejscowości Ż., gmina S., będącej własnością skarżącego, stanowi uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania, o której mowa w art. 61a § 1 K.p.a. Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w skardze zauważyć należy, iż kwestia rodzaju i charakteru obiektów samowolnie wybudowanych przez skarżącego była przedmiotem oceny w ostatecznym postanowieniu Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 listopada 2017 r. jak i w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 67/15 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2021 r., sygn. akt II OSK 2288/18. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329).