I GSK 1918/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek (spr.) Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 9 października 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Spółki A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 11/19 w sprawie ze skargi Spółki A na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Spółki A na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 11/19 oddalił skargę Spółki A na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z [...] października 2018 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości, wywiódł pełnomocnik Spółki, który wskazując na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zarzucił obrazę: 1) art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 k.p.a., co nastąpiło przez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów polegające na ich niezastosowaniu, a przedmiotowe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) art. 34 § 4 w zw. z art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), co nastąpiło przez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów polegające na ich niezastosowaniu, a przedmiotowe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 3) art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 k.p.a., co nastąpiło poprzez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów polegające na ich niezastosowaniu, a przedmiotowe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo wskazano na naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu/przepisów: 4) art. 143 ust. 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. z 2004 r. Nr 171, poz. 1800 ze zm.; dalej: u.p.t.) przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na niezastosowaniu; 5) przepisu § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 2013 r. w sprawie rocznych opłat za prawo do dysponowania częstotliwością (Dz.U. 2013 r. poz. 1586) w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2012 r. o zmianie ustawy – Prawo telekomunikacyjne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r. poz. 1445) przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie polegające na niezastosowaniu; 6) art. 84 i 217 Konstytucji RP przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na niezastosowaniu. W efekcie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku, a także wydanych w sprawie postanowień organów skarbowych, uwzględnienie zarzutów skarżącej i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Alternatywnie wskazano na możliwość uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zażądano także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym wynagrodzenia radcowskiego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wniósł o jej oddalenie, a także wydanie orzeczenia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach określonych w § 2 tego przepisu; żadna z nich nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych art. 141 § 1 w zw. z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. Wedle art. 174 p.op.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty oparte w obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii naruszenia norm prawa procesowego albowiem stosowanie norm materialnych może być oceniane wówczas, kiedy prawidłowo został ustalony stan faktyczny w następstwie niewadliwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. W dalszej kolejności – stosownie do treści uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2017 r., II GSK 1893/14 – wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej i postawionymi w niej zarzutami (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że "gospodarzem" procesu kontrolnego na poziomie Sądu kasacyjnego jest autor skargi kasacyjnej; do niego należy wybór podstaw kasacyjnych, wytknięcie stwierdzonych uchybień i określenie ich formy. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny w żaden sposób modyfikować, uzupełniać lub poprawiać skargę kasacyjną, której sporządzenie p.p.s.a. powierza specjalistom. W powyższym kontekście wypada zwrócić uwagę, że zarzuty skargi kasacyjnej – w zakresie obrazy przepisów postępowania – są wysoce nieprecyzyjne, gdyż autor wniesionego środka zaskarżenia nie wskazuje, czy powołane podstawy dotyczą naruszeń prawa przez Sąd I instancji, czy organy egzekucyjne, czy też wierzyciela – w zakresie wydanych postanowień. Jak wynika to z treści art. 173 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną można wnieść od wyroku wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny, a zatem – prima facie – zarzuty skargi kasacyjnej powinny odnosić się do tego orzeczenia. Tymczasem Sądowi I instancji nie można przypisać zaniechania polegającego na tym, że dokonał "niewłaściwego zastosowania ww. przepisów polegającego na ich niezastosowaniu" (patrz zarzuty nr 1, 2 i 3 skargi kasacyjnej), albowiem Sąd – z racji sprawowania funkcji kontrolnych – nie stosuje przepisów k.p.a., jak też u.p.e.a. Autor skargi nie powołuje też treści art. 134 i 135 k.p.a., co oznacza, że nie stwierdza podstaw do budowania na tych podstawach zarzutu skargi kasacyjnej. Z treści zaś uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 k.p.a. dotyczy "wierzyciela, ale też organu egzekucyjnego I i II stopnia". Problemu w tym, że w dalszej części używa się bezosobowo liczby pojedynczej – w zakresie obrazy art. 6 k.p.a. – co uniemożliwia identyfikację adresata naruszeń. Podobne spostrzeżenie należy uczynić względem naruszenia art. 7, art. 8, art. 11 i 77 § 1 k.p.a., kiedy używa się liczby pojedynczej ("organ egzekucyjny") nie wskazując, czy dotyczy to organu I czy II instancji; to samo dotyczy działania wierzyciela, który wydał postanowienie w obu instancjach. Tak więc wskazane braki uniemożliwiają prawidłową ocenę zarzutu kasacyjnego zawartego w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej. Z kolei zarzut nr 2 petitum skargi kasacyjnej odnoszony jest tylko do rozstrzygnięcia Sądu I instancji, które powinno uwzględniać fakt i konieczność – z tej racji – umorzenia postępowania egzekucyjnego. Oczywiście argumentacja – zawarta w uzasadnieniu zarzutu – nie wskazuje dlaczego odrzucić należy tezy Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku. Sąd prawidłowo bowiem przyjął, że obowiązek uiszczania opłat za prawo do dysponowania częstotliwościami powstaje w dniu uzyskania uprawnienia do dysponowania częstotliwością i zgodnie z art. 185 ust. 9 u.p.t. ustaje w dniu, w którym złożono wniosek o rezygnację z rezerwacji częstotliwości lub pozwolenia. W przypadku, gdy we wniosku, o którym mowa w art. 185 ust. 9 u.p.t., określono termin rezygnacji z rezerwacji częstotliwości lub pozwolenia, obowiązek uiszczania opłat za prawo do dysponowania częstotliwością ustaje w dniu, w którym przypada ten termin. Kwestionowanie wysokości opłaty z tytułu korzystania z częstotliwości związane jest ze zmianą zasad jej obliczania, co nastąpiło z dniem 1 stycznia 2014 r. w związku z wejściem w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 2013 r. Wskazać należy, że do dnia 31 grudnia 2013 r. obszar, na którym podmiot wykorzystywał częstotliwości na podstawie udzielonego mu pozwolenia radiowego, nie miał wpływu na wysokość rocznej opłaty za prawo do dysponowania częstotliwością. Z dniem 1 stycznia 2014 r., tj. z dniem wejścia w życie przepisów rozporządzenia, zmieniły się zasady naliczania rocznych opłat za prawo do dysponowania częstotliwościami. Od daty tej wysokość rocznych opłat za prawo do dysponowania częstotliwościami jest określana na podstawie szerokości wykorzystywanego widma radiowego, zakresu częstotliwości oraz liczby i rodzaju gmin, w których podmiot dysponuje lub wykorzystuje częstotliwości radiowe (załącznik nr 5 rozporządzenia). Istotny jest więc zakres pozostającego do dyspozycji podmiotu prawa, a nie zakres, w jakim podmiot ten z przyznanego mu prawa faktycznie korzysta (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 maja 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 3038/14, LEX nr 1757804). Przy obliczaniu opłaty za prawo dysponowania częstotliwością nie mają znaczenia warunki wykorzystywania częstotliwości określone w pozwoleniach radiowych (zakres faktycznego użytkowania częstotliwości) (zob. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2592/15, LEX nr 2351046). Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że Spółka w I kwartale 2015 r. dysponowała obowiązującym pozwoleniem radiowym z dnia 2 grudnia 2005 r. nr RRL/A/T/9378/2005, zmienionym decyzjami nr: RRL/A/T/9098/2007 z 2 lipca 2007 r., RRL/A/T/9005/2008 z 23 stycznia 2008 r., RRL/A/T/9274/2008 z 3 października 2008 r. oraz RRL/A/T/0112/2012 z 21 czerwca 2012 r. Pozwolenie to uprawniało Spółkę do wykorzystywania częstotliwości wymienionych w punkcie 1 Załącznika do decyzji nr RRL/A/T/0112/2012 z 21 czerwca 2012 r. na obszarze województw: śląskiego i opolskiego. Zatem wierzyciel naliczając opłatę z tego tytułu zobligowany był kierować się danymi zawartymi we wspomnianym pozwoleniu, w tym informacją dotyczącą obszaru działania w ramach wykorzystywanych częstotliwości. Przypomnieć należy, że pozwolenie to wskazywało jako obszar działania województwo śląskie i opolskie. Nie można więc czynić zarzutu Prezesowi UKE, że zaniechał dokonania zbadania obszaru działania, tj. nie zwrócił się do Spółki z zapytaniem o wskazanie terenów, gdzie faktycznie wykonywana jest działalność w oparciu o pozwolenie radiowe. To w gestii skarżącej pozostawała inicjatywa wystąpienia do właściwego organu o ewentualne zawężenie obszaru, który jest jednym z elementów warunkujących wysokość opłaty, czego jednak Spółka w spornym okresie nie uczyniła. Skoro nie ograniczono zasięgu terytorialnego pozwolenia radiowego, to Prezes UKE prawidłowo przyjął wskazany tam obszar jako podstawę dla wyliczenia opłaty. Decydujące znaczenie ma nie to, na jakim obszarze Spółka rzeczywiście realizuje swoje uprawnienie (wykorzystuje częstotliwości), lecz to jaki zakres uprawnienia wynika z pozwolenia radiowego. Dodać należy, że ustalenie zakresu ciążącego na danym podmiocie obowiązku uiszczania rocznych opłat za prawo do korzystania z częstotliwości jest możliwe wyłącznie na podstawie treści wydanego pozwolenia radiowego oraz treści właściwych przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 2013 r. (zob. wyrok WSA w Warszawie z 5 grudnia 2012 r., V SA/Wa 1665/12, LEX nr 1338640). Spółka z racji na to, że jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, który w jej ramach wykorzystuje pozwolenie radiowe, nie może zasłaniać się niewiedzą wystąpienia zmiany przepisów prawa. Jako przedsiębiorca zobowiązana jest do szczególnej staranności przy wykonywaniu czynności z zakresu przedmiotu działania. Dlatego też ciąży na niej obowiązek przestrzegania przepisów prawa związanych z prowadzoną działalnością, a także aktualizowania wiedzy w tej materii. W tej sytuacji bez znaczenia pozostaje podnoszona przez skarżącą okoliczność powzięcia informacji o wejściu w życie nowych zasad wyliczania opłat za wykorzystywanie częstotliwości dopiero z pisma Prezesa UKE z 2 maja 2014 r. Uwzględniając powyższe uznać należy, że wierzytelność znajduje oparcie w powyższych przepisach prawa, zaś zarzut nr 2 petitum skargi kasacyjnej jest pozbawiony podstaw prawnych. W kwestii zarzutu nr 3 petitum skargi kasacyjnej wskazać należy, że dopiero z uzasadnienia można się dowiedzieć, iż odnoszony jest do działania wierzyciela, który wydał dwa postanowienia, a więc nie wiadomo, czy wadą nieważności są objęte wszystkie, czy jedno z nich. W świetle zrelacjonowanego wyżej uzasadnienia Sądu I instancji – z którym autor kasacji nie podejmuje polemiki – brak jest jakichkolwiek podstaw aby zarzut miał się okazać zasadny. Nie jest też zasadny – w świetle przytoczonych wyżej rozważań Sądu I instancji, z którymi nawet skarżący kasacyjnie nie podejmuje polemiki – zarzut nr 4 i 5 skargi kasacyjnej, zwłaszcza że określenie opłat następowało na zasadzie samoobliczenia i nie wymagało wszczęcia jakiegokolwiek postępowania. Inne stawki – od 1 stycznia 2014 r. – zostały wprowadzone powołanym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 2013 r.; nie chcąc ich płacić Spółka mogła wnosić o modyfikację pozwolenia radiowego, o którym mowa w tytule wykonawczym z 8 czerwca 2017 r., czego nie uczyniła. Nie uchybiono zatem treści art. 143 ust. 3 u.p.t., co czyni zarzut skargi kasacyjnej bezskutecznym (jego treść była adresowana tylko do rozstrzygnięcia Sądu I instancji), a także treści § 9 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 2013 r. w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2012 r. o zmianie ustawy – Prawo telekomunikacyjne oraz niektórych innych ustaw (w ocenie skarżącego powyższe przepisy naruszył Sąd I instancji, jak też organ, tyle że nie wiadomo, której instancji, co jest istotną wadą tak sformułowanego zarzutu). Wreszcie zarzut nr 6 petitum skargi kasacyjnej – odnoszony do Sądu I instancji i wierzyciela – jest o tyle bezzasadny, że kwestie będące przedmiotem sporu mogły zostać ocenione w świetle regulacji ustawowych, jak i podustawowych. Do kwestii tych nawiązuje także treść motywów uzasadnienia Sądu I instancji, z którymi to poglądami skarżący nie polemizuje (w kontekście pytania do Trybunału Konstytucyjnego). W efekcie przyjąć należy – w nawiązaniu do treści uzasadnienia wyroku NSA z 23 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 1263/17 – że wskazanie niewłaściwej podstawy kasacyjnej dla podnoszonych w tej skardze naruszeń prawa musi skutkować uznaniem nietrafności zarzutu z przyczyn formalnych. Skutek taki wprost wynika z uchwały NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1. Konsekwencja taka jest następstwem przyjęcia w treści art. 176 § 1 p.p.s.a. formalizmu skargi kasacyjnej i dyspozytywnego charakteru tego środka oraz wyznaczenia przezeń sprawy kasacyjnej. W zakresie wadliwie skonstruowanego zarzutu Sąd II instancji nie może podejmować działań weryfikacyjnych w stosunku do skarżonego taką skargą wyroku. Reasumując, uznać należało, że skarga kasacyjna pozbawiona jest uzasadnionych podstaw, a zatem – stosownie do treści art. 184 p.p.s.a. – należało orzec jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).