I OZ 512/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1327/22 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 23 marca 2022 r. nr KOC/44/Op/22 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z 9 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1327/22 (dalej postanowienie z 9 czerwca 2022 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że J. B. (dalej skarżąca) w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 23 marca 2022 r. nr KOC/44/Op/22 wniosła o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, podnosząc, że brak wstrzymania wykonania decyzji spowoduje utratę płynności finansowej przez skarżącą. Zaskarżona decyzja uprawnia do wszczęcia egzekucji administracyjnej bądź wydania wobec skarżącej decyzji o zastępczym wniesieniu opłaty przez gminę. Celem uiszczenia wszystkich kwot wskazanych w decyzji skarżąca musiałaby zaciągnąć pożyczkę [k. 5, 14 akt sądowych]. Sąd I instancji uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła wystąpienia okoliczności potwierdzających wystąpienie niekorzystnych z punktu widzenia jej interesów następstw wykonania decyzji. W szczególności, Sąd miał na względzie zadeklarowany przez skarżącą w skardze dochód miesięczny jej trzyosobowej rodziny w kwocie 16.509,82 zł w konfrontacji do ustalonej w tej sprawie, decyzją I instancji, odpłatności za pobyt ojca skarżącej w domu pomocy społecznej (1405,24 zł, 1452,08 i 1542,87 zł). Dochodzona od skarżącej należność jest świadczeniem pieniężnym, zatem w razie wydania korzystnego dla niej rozstrzygnięcia podlegać będzie zwrotowi w każdym czasie, gdyż ma cechy odwracalności. W ocenie Sądu I instancji, skarżąca w złożonym wniosku nie wykazała w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Brak było zatem podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej i wydania orzeczenia zgodnego z oczekiwaniami skarżącej (k. 30-32 akt sądowych). Skarżąca, reprezentowana przez adw. P. F., zaskarżyła w całości zażaleniem postanowienie z 9 czerwca 2022 r., zarzucając postanowieniu naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej ppsa) przez błędne uznanie przez Sąd, że w niniejszej sprawie nie ma podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej, w sytuacji gdy okoliczności sprawy wskazują, że odmowa takiego wstrzymania spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody u skarżącej w postaci utraty jej płynności finansowej oraz przez pominięcie przy określaniu jej sytuacji majątkowej ciążących na niej obciążeń finansowych, które powodują, że jej sytuacja materialna jest odmienna aniżeli ta ustalona przez Sąd. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania (k. 40-45 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków... (art. 61 § 3 zd. 1 ppsa). Ze wskazanego przepisu wynika, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (T. Woś w: T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wolters Kluwer 2016, s. 560, uw. 6). Wykazanie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w art. 61 § 3 ppsa przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność przywołania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie wraz z informacjami, które mogą to żądanie uprawdopodobnić. Pojęcie wyrządzenia znacznej szkody należy przy tym rozumieć w taki sposób, że chodzi o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to z kolei takie prawne lub faktyczne skutki, które - raz zaistniałe - powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Zasadnicze znaczenie dla wstrzymania wykonania aktu lub czynności, o których mowa w art. 61 § 1 ppsa, ma ich charakter prawny. Przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Art. 61 § 3 ppsa znajduje zatem, co do zasady, zastosowanie tylko w odniesieniu do tych decyzji, które nakładają określony obowiązek na oznaczony podmiot. Wykonanie aktu administracyjnego należy z kolei rozumieć jako doprowadzenie w sposób dobrowolny lub w trybie egzekucji do pewnego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy, należy w pierwszej kolejności podkreślić, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 23 marca 2022 r. nr KOC/44/Op/22 i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z 2 grudnia 2021 r. nr 18/5120/2021 (k. 90-88, 67-64 akt administracyjnych) zawierają się w katalogu decyzji nadających się do wykonania, ponieważ dotyczą ustalenia od skarżącej, jako osoby zobowiązanej, opłat za pobyt jej ojca w domu pomocy społecznej. Ponieważ przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest decyzja dotycząca świadczenia pieniężnego, to nie sposób uznać, że ewentualna szkoda w majątku skarżącej, w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji, nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, jak też, że nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego, jeżeli ostateczne rozstrzygnięcie sprawy będzie dla skarżącej pomyślne. Nie sposób również uznać, że trudne do odwrócenia skutki w przypadku wykonania decyzji poprzedzającej zaskarżoną decyzję spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego będzie mógł nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Tym samym, o ile zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja I instancji nadają się do wykonania, o tyle same w sobie nie uzasadniają jego wstrzymania. Wykonanie to musiałoby się wiązać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody w majątku skarżącej lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym ciężar wykazania tych okoliczności spoczywa na skarżącej. Po przeanalizowaniu akt administracyjnych i akt niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że Sąd I instancji słusznie ocenił, że w tej sprawie na jej obecnym etapie nie zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie uprawdopodobniła żadnej ze wskazanych przesłanek do wstrzymania wykonania decyzji. Przytoczyła jedynie okoliczności, które - w jej ocenie - uzasadniają uwzględnienie jej wniosku, załączając do zażalenia wydruk podsumowania księgi przychodów i rozchodów obejmujący okres od stycznia do lipca 2022 r. (k. 46); kopie rachunków na poparcie części ponoszonych przez nią cyklicznie wydatków (k. 47-55). O ile fakt ponoszenia przez skarżącą wydatków uprawdopodobnionych załączonymi do zażalenia odpisami dokumentów, a także innych wydatków związanych z egzystencją rodziny skarżącej, których nie uprawdopodobniła - wydatków służących zaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych (np. na wyżywienie, środki higieniczne, środki czystości itp.), nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, o tyle nie ma on wpływu na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Według deklaracji skarżącej (k. 42, 46), jej średni miesięczny przychód w okresie od stycznia 2022 r. do lipca 2022 r. wyniósł 31.241,84 zł (218.692,90 zł : 7 miesięcy), zaś jej miesięczne wydatki w tym okresie związane z działalnością gospodarczą wynosiły średnio 6.008,56 zł (42.059,91 zł : 7 miesięcy). Tym samym, średni miesięczny dochód skarżącej w analizowanym okresie odpowiadał kwocie 25.233,28 zł. Nieregularność dochodów nie jest okolicznością tego rodzaju, że niemożliwe jest wyliczenie średniego dochodu w danym okresie, obejmującym dłuższy okres, np. kilku miesięcy jak w tej sprawie. Gromadzenie oszczędności podczas prowadzenia działalności gospodarczej ocenić należy jako działanie racjonalne, które zmierza do zapewnienia sobie w okresie zwiększonych dochodów płynności finansowej na okres, w którym dochody będą mniejsze. Nie oznacza to, że strona nie może wówczas ponosić innych, nadzwyczajnych lub nieprzewidzianych wydatków. Bez wątpienia, przy dochodach skarżącej na poziomie ok. 25.000 zł miesięcznie jest ona w stanie zaspokoić zarówno potrzeby własne jak i trzyosobowej rodziny. Kwestia ewentualnego wkładu ojca dzieci w ich utrzymanie nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, niemniej - zgodnie z zasadami alimentacji - należy przyjąć, że również on winien ponosić część kosztów ich utrzymania, odciążając w tym zakresie skarżącą w odpowiednim stopniu. Fakt pozostawienia skarżącej samej w zakresie ponoszenia kosztów utrzymania rodziny nie może wpływać na jej inne obowiązki finansowe, szczególnie wynikające z decyzji administracyjnych lub orzeczeń sądowych. Zobowiązania kredytowe lub pożyczkowe skarżącej nie stanowią obciążeń finansowych, które miałyby pierwszeństwo przed wykonaniem zobowiązania finansowego wynikającego z decyzji organu administracyjnego - w tym wypadku ustalenia od skarżącej, jako osoby obowiązanej, opłat za pobyt jej ojca w domu pomocy społecznej. Jeżeli wpływałyby one na zaburzenie płynności finansowej skarżącej, to może ona zwrócić się do banku lub pożyczkodawcy o odroczenie terminu płatności poszczególnych rat. W okolicznościach tej sprawy, biorąc pod uwagę wysokość opłat za pobyt ojca skarżącej w domu pomocy społecznej (1405,24 zł za okres od 2 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r.; 1452,08 zł miesięcznie od 1 lutego 2021 r. do 31 marca 2021 r.; 1542,87 zł miesięcznie od 1 kwietnia 2021 r.; k. 67 akt administracyjnych), potrzeba taka jest mało prawdopodobna. Skarżąca nie powinna mieć większego trudu w poniesieniu tych opłat. Takie obciążenia w zestawieniu z dochodami skarżącej, przy uwzględnieniu jej usprawiedliwionych wydatków, nie przemawiają za wstrzymaniem zaskarżonej decyzji lub poprzedzającej ją decyzji I instancji, ponieważ nie powodują niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w jej majątku. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.