II FZ 459/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. Z. na zarządzenie przewodniczącego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 7 kwietnia 2009 r., o sygn. akt I SA/Ol 565/08 w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów i asesorów w sprawie ze skargi Z. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z E. z dnia 22 września 2008 r., Nr Rep. [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku rolnego oraz ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2002 r. z udziałem K. Z. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zarządzeniem z dnia 7 kwietnia 2009 r. w sprawie o sygn. I SA/Ol 565/08 przewodniczący Wydziału w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego Z. Z. o wyłączenie sędziów i asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że 22 lutego 2009 r. skarżący Z. Z. złożył wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów i asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie od rozpoznawania sprawy z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z dnia 22 września 2008 r. w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie podatku rolnego i ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2002. Zarządzeniem przewodniczącego z dnia 24 lutego 2009 r., doręczonym skarżącemu w dniu 13 marca 2009 r., wezwano go do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez wskazanie z imienia i nazwiska każdej z osób, której wniosek dotyczy oraz przytoczenie w stosunku do każdej z nich uprawdopodobnionej przyczyny wyłączenia ( art. 20 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz. U. Nr 153,poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Termin na usunięcie braków wniosku upłynął bezskutecznie 20 marca 2009 r. Przewodniczący zauważył dalej, iż art. 19 i 20 § 1 p.p.s.a. nie przewidują możliwości wyłączenia całego sądu od orzekania w danej sprawie. Stronę skarżącą poinformowano, że możliwe jest jedynie wyłączenie wszystkich sędziów i asesorów danego sądu z osobna. W takim przypadku konieczne jest jednak odrębne wskazanie ich personaliów oraz uprawdopodobnienie przyczyny wyłączenia w stosunku do każdego z nich. Skoro mimo tego pouczenia oraz wskazania skutków niezastosowania się do wezwania strona nie uzupełniła wniosku w wyznaczonym terminie zasadnym było pozostawienie wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 49 § 2 p.p.s.a. Zarządzenie to strona skarżąca zaskarżyła zażaleniem. Zarzuciła mu naruszenie przepisów Konstytucji RP oraz p.p.s.a. poprzez wydanie orzeczenia przez nieuprawnionego sędziego, naruszenie zasady nemo iudex in causa sua i przekroczenie uprawnień przez sędziego wydającego zaskarżone zarządzenie. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż pismem z dnia 18 stycznia 2005 r. poinformował Prezesa NSA o wypowiedzeniu posłuszeństwa obywatelskiego sądownictwu administracyjnemu RP. Mimo tak sformułowanego wniosku sędziowie bezprawnie podejmują czynności władcze wobec skarżącego, co wymusiło na nim podjęcie decyzji o samospaleniu jego osoby. Wniosek skarżącego dotyczył również sędziego, który wydał zaskarżone zarządzenie, co jest przekroczeniem uprawnień, gdyż nikt nie może orzekać we własnej sprawie i podejmować decyzji incydentalnych. Tak rażące i uporczywe naruszanie gwarantowanych konstytucyjnie praw i wolności obywatelskich przez sędziów WSA w Olsztynie wymusiło drastyczną decyzję skarżącego i uzasadnia jego skargę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego jest jedną z gwarancji procesowych, mającą zapewnić jego bezstronność i niemożność wywierania na niego jakichkolwiek nacisków w celu uzyskania orzeczenia określonej treści. Sędzia sądu administracyjnego podlega wyłączeniu z mocy ustawy w przypadkach określonych w art. 18 § 1 p.p.s.a. , to jest w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Sędzia jest także wyłączony od orzekania w sprawach, w których brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania- co do tej skargi (art. 18 § 3 p.p.s.a.) oraz ( od 19 września 2009 r.) jeżeli brał udział w postępowaniu sądowym w sprawie skargi na decyzję, nie może orzekać w postępowaniu sądowym dotyczącym tej samej sprawy po wznowieniu postępowaniu administracyjnego ( art. 18 § 4 p.p.s.a.).W tym przypadku wyłączenie sędziego następuje z mocy prawa, bez konieczności wnioskowania przez stronę o jego wykluczenie. Ustawodawca przewidział również możliwość wyłączenia sędziego w tych przypadkach, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W takim przypadku wyłączenie może nastąpić na żądanie sędziego i na wniosek strony ( art. 19 p.p.s.a.). Wniosek strony winien spełniać wymogi pisma w postępowaniu sądowym oraz wskazywać personalia sędziego , przyczyny uzasadniające jego wyłączenie oraz wskazywać okoliczności uprawdopodobniające ich istnienie ( art. 20 § 1 i art. 46 p.p.s.a., por. też postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt I OZ 674/08, opubl. w Lex pod nr 493831, z 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 241/08, opubl. w Lex pod nr 479290, z dnia 12 września 2007 r., sygn. akt I OZ 649/07, opubl. w Lex pod nr 360333). Ustawa przewiduje bowiem możliwość wyłączenia konkretnego sędziego z przyczyn wiążących się z jego osobą. Niewskazanie sędziego z imienia i nazwiska oraz niewyjawienie przyczyn wyłączenia czyni niemożliwym rozpoznanie wniosku. Nie można bowiem w takim przypadku stwierdzić, czy zachodzi w ogóle przesłanka wyłączenia określona w ustawie jako istnienie okoliczności, która w odniesieniu do konkretnej osoby mogłaby wywołać wątpliwości co do jej bezstronności. Brak tych danych uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu i uzasadnia wezwanie strony do uzupełnienia jego braków, stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a. W tym przypadku wniosek skarżącego ograniczał się do stwierdzenia : "Równocześnie wnoszę o wyłączenie z niniejszej sprawy wszystkich sędziów i asesorów WSA w Olsztynie , gdyż nie jesteście godni aby sądzić ludzi honoru". Wskazany w nim powód wyłączenia nie odpowiada żadnej z przesłanek, wymienionych w art. 18 § 1, § 3 i § 4 p.p.s.a. Nie było więc podstaw do wyłączenia sędziów z mocy ustawy. Pismo strony należało zaś, jak prawidłowo uczynił to przewodniczący, potraktować jako wniosek, o którym mowa w art. 20 § 1 p.p.s.a. Ponieważ nie zawierał on wszelkich niezbędnych danych, pozwalających na nadanie mu dalszego biegu, prawidłowo, zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. stronę skarżącą wezwano do uzupełnienia braków pisma, wskazując sposób wykonania zarządzenia, termin i pouczając o skutku niezastosowania się do wezwania. Strona skarżąca nie zastosowała się do wezwania w ustawowym terminie. Zasadnie więc pozostawiono jej wniosek bez rozpoznania, taki bowiem skutek przewiduje art. 49 § 2 p.p.s.a. Wbrew stanowisku strony skarżącej sędzia wydający zarządzenie o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych pisma oraz zaskarżone zarządzenie był uprawniony do ich wydania. Zakaz dokonywania czynności w sprawie, o którym mowa w art. 20 § 3 p.p.s.a., dotyczy bowiem sędziego, w stosunku do którego skutecznie wniesiono wniosek o jego wyłączenie. W tym przypadku we wniosku o wyłączenie sędziów nie wskazano personaliów sędziego, wydającego zarządzenia w tej sprawie, nie można zatem twierdzić, że istotnie jego wniosek dotyczył. Ponadto zakaz spełniania czynności w sprawie nie dotyczy czynności niecierpiących zwłoki. Takimi zaś są niewątpliwie te, które zmierzają do nadania wnioskowi o wyłączenie sędziego dalszego biegu ( por. też pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 744/08, opubl. w Lex pod nr 493871). Z tych względów na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a. zażalenie należało oddalić.