I OW 166/18

SENTENCJA Dnia 19 grudnia 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza O. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem O. a Wójtem Gminy L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P.Z. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia wskazać Burmistrza O. jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE We wniosku z dnia 7 czerwca 2018 r. Burmistrz O. wystąpił o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość, który zaistniał pomiędzy organem wnioskującym a Wójtem Gminy L. w sprawie rozpatrzenia podania P. Z. o skierowanie do domu pomocy społecznej. We wniosku wyjaśniono, że w dniu 26 marca 2018 r. P. Z. wystąpił do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. o skierowanie do domu pomocy społecznej. Podanie to zostało przesłane do Ośrodka Pomocy Społecznej w O., ponieważ na terenie Gminy O. wnioskodawca był zameldowany na pobyt stały ([...] gm. O.). W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ wnioskujący ustalił jednak, że od 1990 r. (z małymi przerwami) P. Z. nie przebywał w miejscu stałego zameldowania. Początkowo (od dnia 20 lutego 1990 r.), na podstawie postanowienia sądu, został umieszczony w Ośrodku Szkolno - Wychowawczym w G., następnie w dniu 14 października 1993 r. ustanowiony został dla niego opiekun prawny ( D.P.). W dniu 25 listopada 1993 r. P. Z. został zaś umieszczony w Państwowym Pogotowiu Opiekuńczym, w którym przebywał do dnia 6 grudnia 1993 r. Z kolei, w okresie od dnia 7 grudnia 1993 r. do dnia 20 czerwca 2000 r. wnioskodawca przebywał w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w P., potem w domu a od kwietnia 2004 r. do dnia 13 kwietnia 2018 r. - w Klasztorze [...] w B. ( od dnia 23 sierpnia 2004 r. posiadał czasowy meldunek na terenie Gminy L.). Organ wnioskujący podnosił także w tym miejscu, iż wnioskodawca miał 38 lat i był zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym z uprawnieniami do zasiłku pielęgnacyjnego pobieranego w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w L. oraz miał przyznane prawo do renty socjalnej z ZUS. Był przy tym związany z siostrami w/w zakonu i tam koncentrowało się jego życie. Aktualnie, z uwagi na likwidację klasztoru w B., P. Z. przebywał w [...] w W. ul. [...]. Ostatecznie zatem organ wnioskujący wnosił o wskazanie jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku P. Z. Wójta Gminy L. jako organu właściwego sprawie. Odpowiadając na wniosek, Wójt Gminy L. podnosił, że P. Z. do dnia 13 kwietnia 2018 r. zamieszkiwał w klasztorze w miejscowości B. (gmina L.). W związku jednak z likwidacją i sprzedażą w/w klasztoru, prowadzonego przez [...], został on wymeldowany z pobytu czasowego z dniem 14 kwietnia 2018 r. i obecnie nie ma możliwości dalszego zamieszkiwania na terenie w/w klasztoru. Wyjaśniono przy tym, że P. Z. był jedynym mężczyzną, który przebywał w powyższym klasztorze, gdyż był to klasztor przeznaczony wyłącznie dla kobiet. Siostry opiekowały się nim jednak, ponieważ był on osobą, która nie potrafiłaby samodzielnie prowadzić gospodarstwa domowego (nie znał wartości pieniądza) i nie umiałaby załatwić spraw urzędowych. Wnioskodawca wymagał też pomocy w prowadzeniu spraw osobistych i związanych ze zdrowiem. Wprawdzie przy tym zainteresowany spędził w powyższym klasztorze 14 lat, to jednak większą część swojego życia tj. 24 lata żył będąc zameldowany na pobyt stały w swoich rodzinnych stronach tj. w woj. [...]. W tej sytuacji, uczestnik postępowania, powołując się na regulacje prawne zawarte w art. 54 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 59 ust. 1 a także art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wnosił o wskazanie Burmistrza O. jak organu właściwego w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość w sprawach należących do sądów administracyjnych należy do kompetencji Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W realiach niniejszej sprawy wystąpił spór negatywny o właściwość pomiędzy Burmistrzem O. a Wójtem Gminy L. dotyczący ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku P. Z. o skierowanie do domu pomocy społecznej. Należy w związku z tym wyjaśnić, że rozpoznanie powyższego wniosku miało swoje oparcie w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn, zm., dalej w skrócie "u.p.s."). Zgodnie bowiem z art. 54 ust. 1 i ust. 2 u. p.s., osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, która nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej zlokalizowanym - co do zasady - jak najbliżej jej miejsca zamieszkania. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej - w myśl art. 59 ust. 1 u.p.s. – wydaje zaś organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu kierowania do domu pomocy społecznej. Stosownie natomiast do treści art. 101 ust. 1 u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Należy w tym miejscu także zauważyć, że ustawa o pomocy społecznej nie definiuje, co należy rozumieć przez "miejsce zamieszkania". W takim przypadku istotna jest zatem z reguły treść przepisu art. 25 k.c., który przewiduje, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, na który składają się dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). W świetle powyższego należało uznać, że decydujące dla ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku P. Z. o skierowanie do domu pomocy społecznej było ustalenie jego miejsca zamieszkania w dacie wydawania decyzji (data kierowania). W realiach tej sprawy była to zaś okoliczność nieoczywista. Po pierwsze, po wniesieniu wniosku przez stronę doszło do zmiany miejsca jej pobytu i utracie dotychczasowego zameldowania na pobyt czasowy na obszarze Gminy L.. W dniu bowiem 13 kwietnia 2018 r. P. Z., w związku z likwidacją Klasztoru [...] w B., utracił dotychczasowe zameldowanie czasowe w Gminie L. i teren Klasztoru opuścił. Po drugie, zauważyć trzeba, że w przypadku osoby upośledzonej umysłowo a do takiej kategorii osób należy wnioskodawca, trudno jest badać jej tzw. animus, czyli świadomość, wolę, zamiar związane z obraniem przez nią określonego miejsca pobytu. Zresztą, jak wynika z niespornych ustaleń faktycznych poczynionych w tej sprawie od roku 1990 r. wnioskodawca stale przebywał w różnych placówkach i to nie koniecznie z własnego wyboru. W takiej sytuacji skład orzekający uznał, że ustalając miejsce zamieszkania P. Z., należało dać priorytet miejscu jego stałego zameldowania, gdyż był to fakt niewątpliwy i niepodlegający żadnym zmianom. Powyższe prowadziło zaś do uznania Burmistrza O. jako organu właściwego do rozpoznania wniosku P. Z. o skierowanie do domu pomocy społecznej. Z tych względów, z mocy powołanych wyżej przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.