III SAB/Kr 61/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: S WSA Jakub Makuch Sędziowie: S WSA Renata Czeluśniak ASR WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2022 r. sprawy ze skargi S. K. na bezczynność Wójta Gminy Lipnica Wielka w przedmiocie zorganizowania transportu dziecka niepełnosprawnego do szkoły postanawia: odrzucić skargę. UZASADNIENIE W dniu 9 maja 2022 r. S. K. (dalej: "skarżąca") wniosła skargę na bezczynność Wójta Gminy L. w zakresie realizacji ustawowego obowiązku Wójta wynikającego z przepisu art. 39 ustawy prawo oświatowe, a dotyczącego zorganizowania transportu dziecka niepełnosprawnego do i ze szkoły. Skarżąca podniosła, że bezczynność trwa od 18 października 2021 r. i do dnia wniesienia skargi Wójt pozostaje w bezczynności. Skarżąca wniosła o zobowiązanie Wójta do realizacji obowiązków ustawowych i zapewnienie córce skarżącej H. K. transportu do szkoły, w której pobiera naukę. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy L. wniósł o jej oddalenie wskazując, że nie pozostaje w bezczynności. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym. Z orzeczenia z dnia 25 marca 2021 r. Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej wynika, że H. K. wymaga kształcenia specjalnego ze względu na niepełnosprawność sprzężoną – niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim i autyzm. W orzeczeniu wskazano, że z uwagi na sposób intelektualnego i społeczno-emocjonalnego funkcjonowania dziewczynki najkorzystniejszą formą kształcenia specjalnego dla H. K. jest nauka w szkole zorganizowanej w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, która w najpełniejszym stopniu wykorzysta potencjał intelektualny dziecka. W dniu 19 lipca 2021 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o zorganizowanie transportu i opieki w czasie przewozu H. K. w roku szkolnym 2021/2022 oraz w kolejnych latach, aż do zakończenia szkoły podstawowej z miejsca zamieszkania do Niepublicznej Szkoły Podstawowej Specjalnej "N." w N. Z zaświadczenia z dnia 24 sierpnia 2021 r. Dyrekcji Niepublicznej Szkoły Podstawowej Specjalnej wynika, że H. K. nie będzie uczęszczać do placówki od 1 września 2021 r. Pismem z dnia 24 sierpnia 2021 r. skarżąca poinformowała Wójta Gminy L., że córka nie została przyjęta do szkoły specjalnej N. w N., skarżąca czyni starania o przyjęcie córki do Szkoły Specjalnej w N., a zatem organizacja dowozu pozostaje aktualna, jednakże pod inny adres ul. [...] w N. Z zaświadczenia z dnia 6 września 2021 r. wynika, że rodzicie H. K. złożyli wniosek o przyjęcie córki do Szkoły Podstawowej Specjalnej nr [...] w Specjalnym Ośrodku Szkolno- Wychowawczym nr [...] w Zespole Placówek Szkolno- Wychowawczo- Opiekuńczych w N. W dniu 13 września 2021 r. został podpisany Aneks nr 1/21 między Wójtem Gminy L. a firmą przewozową "J.", obejmujący dowóz dziecka wraz z zapewnieniem opiekuna z miejsca zamieszkania L. do Szkoły Podstawowej Specjalnej nr [...] w Zespole Placówek Szkolno- Wychowawczo – Opiekuńczych w N. W dniu 14 października 2021 r. skarżąca zwróciła się do Wójta Gminy L. o zwrot kosztów dowozu dziecka w okresie od 1 września do 10 września 2021 r. W dniu 15 października 2021 r. podmiot świadczący usługi przewozu złożył rezygnację. Wskazał, że dziecko w czasie jazdy wykazywało zachowania agresywne względem pracowników oraz względem siebie, a zatem ze względu na dobro i bezpieczeństwo dziecka zrezygnowano z przewozu. Pismem z dnia 18 października 2021 r. skarżąca została poinformowana o rezygnacji przewoźnika z dowozu H. K. do szkoły. Wskazano, że aktualnie istnieje jedynie możliwość dokonania zwrotu kosztów przejazdu ucznia niepełnosprawnego i opiekuna z miejsca zamieszkania do szkoły na podstawie podpisanej umowy. Zapewniono skarżącą, że gmina podejmie wszelkie działania zamierzające do zapewnienia dowozu dziecka do placówki oświatowej. W dniu 21 października 2021 r. podjęto rozmowy z firmą J., jednakże przewoźnik nie zgodził się na kontynuowanie przewozu H. K. Podjęto również rozmowy z gminami ościennymi w celu zorganizowania wspólnego transportu do N. Zaproponowano umieszczenie H. K. w internacie szkoły. Pismem z dnia 21 października 2021 r. skarżąca wskazała, że zaproponowana umowa obejmująca zwrot kosztów dowozu dziecka do szkoły nie obejmuje realnych kosztów zapewnienia tego dojazdu. Wniosła o niezwłoczne wznowienie transportu dla córki, aby mogła realizować obowiązek szkolny. W dniu 22 października 2021 r. ogłoszono zapytanie ofertowe na "Dowóz dziecka niepełnosprawnego z terenu Gminy L. do placówki oświatowej w roku szkolnym 2021/2022". Z zaświadczenia z dnia 27 października 2021 r. wynika, że H. K. jest uczennicą klasy [...] Szkoły Podstawowej Specjalnej nr [...]. Pismem z dnia 27 października 2021 r. skarżąca poinformowała, że nie jest zainteresowana przejęciem dowozu dziecka do szkoły. Pismem z dnia 28 października 20021 r. Wójt Gminy L. przedstawił rozwiązania, które umożliwią H. K. udział w zajęciach: zwrot kosztów dowozu dziecka dla rodziców, którzy sami świadczą usługę dowozu; zwrot kosztów dowozu dziecka, jeśli rodzicie powierzyli transport i sprawowanie opieki innemu podmiotowi, zakwaterowanie dziecka w internacie szkoły. Pismem z dnia 28 października 2021 r. skarżąca ponownie wezwała Wójta Gminy L. do realizacji bezpłatnego transportu dla córki, wskazując, że rodzicie mają prawo wyboru szkoły, a gmina zobowiązana jest zapewnić dziecku transport. Pismem z dnia 19 listopada 2021 r. Wójt Gminy L. zaproponował zatrudnienie skarżącej w charakterze opiekuna na czas przewozu dziecka do szkoły, ze względu na zachowanie H. K. i konieczność zapewnienia bezpieczeństwa w czasie przewozu. Skarżąca wskazała, że nie zgadza się na taką propozycję, ponieważ wynagrodzenie w wysokości 1750 zł spowoduje utratę przez skarżącą zasiłku rodzinnego oraz świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazała, że nie znalazła osoby chętnej do wykonywania tej pracy na zaproponowanych przez gminę warunkach. W dniu 10 grudnia 2021 r. Wójt Gminy L. poinformował skarżącą, że z uwagi na brak akceptacji jakiekolwiek z rozwiązań zaproponowanych przez gminę, jeszcze raz podejmie próbę organizacji transportu dla córki skarżącej. Pismem z dnia 5 stycznia 2022 r. Wójt Gminy L. poinformował skarżącą, że nie wpłynęła żadna oferta na zapytania ofertowe o organizację transportu dla H. K., w rezultacie gmina nie ma możliwość dowozu dziecka do Szkoły Podstawowej Specjalnej w N. nr [...]. Jedynym rozwiązaniem umożliwiającym dziecku skarżącej udział w zajęciach jest: zwrot kosztów dowozu dziecka realizowanego przez rodziców, zwrot kosztów dowozu dziecka jeżeli rodzice powierzyli transport innemu podmiotowi, zakwaterowanie córki w internacie szkoły. W piśmie z dnia 1 marca 2022 r. ponowiono propozycje i wskazano, że na zapytanie ofertowe z dnia 25 lutego 2022 r. nie wpłynęła żadna oferta. Kolejne zapytanie z terminem do 27 maja 2022 r. nie wpłynęła żadna oferta. Pismem z dnia 2 listopada 2022 r. Wójt Gminy L. wskazał, że podjął działania zmierzające do zorganizowania transportu H. K. Zaproponował zmianę warunków pracy G. K., aby umożliwić realizację transportu dziecka w godzinach pracy. Pismem z dnia 25 listopada 2022 r. Wójt Gminy L. wskazał, że w miesiącu listopadzie zostało zgłoszone kolejne zapytanie ofertowe w zakresie dowozu dziecka niepełnosprawnego do szkoły w N., poinformowano skarżącą o braku ofert zgłoszonych na przedmiotowe zapytanie, a także wskazano na zmianę przepisów dotyczących kwot zwracanych rodzicom za organizację transportu dla dziecka we własnym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga zasługiwała na odrzucenie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz zgodnie z punktem 9 bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z przepisu art. 149 p.p.s.a. wynika, że istota skargi na bezczynność polega na tym, iż sąd, uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Stan bezczynności organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2003 r., sygn. akt IV SAB/Wa 109/07, CBOSA). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się podgląd, iż odmowa zapewnienia uczniom dojazdu do szkoły jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem przysługuje na nią skarga do sądu administracyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 775/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z Olsztynie z 15 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 149/08, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 stycznia 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 614/07; z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 369/15, CBOSA). Skoro służy stronie skarga do sądu na czynność odmowy dowozu dziecka do szkoły lub zwrotu kosztów, to dopuszczalna jest także skarga na bezczynność, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. W związku z faktem, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z postępowaniem administracyjnym jurysdykcyjnym skarga nie musiała być poprzedzona ponagleniem. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. (sygn. akt II OPS 5/19, CBOSA) wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zdaniem Sądu stanowisko przyjęte w zaskarżonej uchwale znajduje również zastosowanie w sprawie podejmowania przez organ aktu lub czynności, o których mowa art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem w szczególności do wydania przez organ odmowy zapewnienia transportu dziecka do szkoły. W niniejszej sprawie niewątpliwie istnieje norma prawna zobowiązująca organy gminy do zapewnienia córce skarżącej dowozu do szkoły zawarta w art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r. Prawo oświatowe (t. j. Dz. U. 2021 r., poz. 1082). Okolicznościami niekwestionowanymi przez Wójta Gminy L. był fakt, że córka skarżącej ma orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego oraz okoliczność, że na organie ciąży obowiązek zapewnienia córce skarżącej bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do Zespołu Placówek Szkolno-Wychowawczo Opiekuńczych w N. Okolicznością bezsporną jest również, że pismem z dnia 5 stycznia 2022 r. (a zatem przed wniesieniem skargi) Wójt Gminy L. poinformował skarżącą o niemożliwości zorganizowania transportu do szkoły dla H. K. i przedstawił możliwe rozwiązania, które mogą zapewnić realizację obowiązku szkolnego przez córkę skarżącej. W rezultacie, zdaniem Sądu w niniejszej sprawie Wójt Gminy L. przed wniesieniem skargi na bezczynność załatwił sprawę skarżącej odmownie, wskazując w piśmie z 5 stycznia 2022, a także kolejnych pismach dołączonych do akt postępowania sądowego, że nie jest możliwe zorganizowanie dowozu dziecka skarżącej do szkoły w N., a zatem świetle powołanej powyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga na bezczynność Wójta Gminy L. była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu. Wskazać należy, że czynność odmowy realizacji transportu dziecka do szkoły jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem przysługuje na nią skarga do sądu administracyjnego, o czym organ winien był skarżącą pouczyć. Skarżąca może zatem, w przypadku uzyskania informacji o braku możliwości zapewnienia H. K. transportu do i ze szkoły wnieść skargę na czynność Wójta Gminy L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji postanowienia.