I FZ 395/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 września 2016 r. sygn. akt III SA/Gl 698/16 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 7 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lutego do czerwca oraz od września do grudnia 2013 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 698/16, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej: p.p.s.a., odrzucił skargę J. Z. (dalej: strona lub skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 7 kwietnia 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lutego do czerwca oraz od września do grudnia 2013 r. Przedmiotowe orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym: Pismem z dnia 11 maja 2016 r. strona, działając za pośrednictwem ustanowionego przez siebie pełnomocnika (pełnomocnictwo załączone do skargi), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na wymienioną na wstępie decyzję organu podatkowego. Na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (dalej: Przewodniczący Wydziału) z dnia 30 czerwca 2016 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi lub jego odpisu potwierdzonego za zgodność z oryginałem, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie, z zachowaniem wyznaczonego terminu, przesłano dokument pełnomocnictwa o treści i formie analogicznej, jak załączone pierwotnie do skargi. Mimo to, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 lipca 2016 r. pełnomocnik skarżącego został ponownie wezwany do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi, pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie w wezwaniu wskazano, że nadesłane do akt sprawy pełnomocnictwo wolą strony skarżącej zostało zawężone do występowania przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w L. (dalej: Naczelnik Urzędu Skarbowego). Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone w dniu 3 sierpnia 2016 r., a wyznaczony w nim termin na uzupełnienie skargi upłynął bezskutecznie w dniu 10 sierpnia 2016 r. Z uwagi na powyższe Sąd pierwszej instancji zaskarżonym postanowieniem skargę odrzucił. Wniesionym w dniu 7 października 2016 r. zażaleniem strona zaskarżyła wskazane powyżej postanowienie, żądając jego uchylenia oraz zasądzenia zwrotu opłaty sadowej w kwocie 100 zł, z uwagi na: – błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia w oparciu o art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a., poprzez uznanie, iż pełnomocnik skarżącego nie usunął braków formalnych skargi, – naruszenie art. 47 § 1 p.p.s.a., poprzez bezzasadne wezwanie o pełnomocnictwo z uwagi na to, iż pełnomocnictwo złożone pismem z dnia 18 lipca 2016 r. obejmowało swym zakresem reprezentację we wszystkich instancjach sądowych lub administracyjnych, – błąd w ustaleniach faktycznych, iż skarżący nie dotrzymał terminu w sytuacji, gdy brak było uzasadnienia do wzywania o pełnomocnictwo. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że analiza treści pełnomocnictwa załączonego do skargi, a następnie przesłanego na wezwanie Sądu przy piśmie z dnia 18 lipca 2016 r., jednoznacznie wskazuje, że jest to pełnomocnictwo procesowe ogólne, udzielone bez ograniczeń do prowadzenia spraw przed Izbą Skarbową, jak i sądami administracyjnymi. Skarżący nie zgadza się przy tym ze stanowiskiem Sądu, iż ww. pełnomocnictwo zostało zawężone do reprezentowania go przez Naczelnikiem Urzędu Skarbowego, podnosząc że zostało ono udzielone już po zakończeniu postępowania pierwszoinstancyjnego przed tym organem i dotyczy odwołania od decyzji ww. organu we wszystkich instancjach sądowych i administracyjnych. Zdaniem skarżącego, treść pełnomocnictwa wskazuje, że pełnomocnik był umocowany do reprezentowania go w szerszym zakresie, niż tylko w postępowaniu przed organem odwoławczym. W konsekwencji strona podważa zasadność wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy, dlatego podlega uwzględnieniu, a zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji jako nieodpowiadające prawu należy uchylić. Zgodnie z art. 34 p.p.s.a. strony lub ich przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Jeżeli strona decyduje się uczestniczyć w postępowaniu sądowoadministracyjnym za pośrednictwem pełnomocnika, pełnomocnik ten jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z treścią art. 36 p.p.s.a., pełnomocnictwo w postępowaniu przed sądami administracyjnymi może mieć charakter pełnomocnictwa ogólnego (do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi), pełnomocnictwa do prowadzenia poszczególnych spraw lub tylko do niektórych czynności w postępowaniu. Zawarta natomiast w art. 39 p.p.s.a. regulacja wskazuje, że pełnomocnictwo ogólne lub do prowadzenia poszczególnych spraw obejmuje z samego prawa umocowanie do: (1) wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu, nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem; (2) udzielenia dalszego pełnomocnictwa na zasadach określonych w odrębnych przepisach; (3) cofnięcia skargi w całości lub w części, jeżeli czynności te nie zostały wyłączone w danym pełnomocnictwie; (4) odbioru kosztów postępowania. Dodatkowo w literaturze wskazuje się na istnienie jeszcze czwartego rodzaju pełnomocnictwa procesowego, tj. określonego w art. 40 p.p.s.a., czyli takiego, którego zakres, czas trwania i skutki określa się na podstawie treści tego pełnomocnictwa oraz przepisów prawa cywilnego (por. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, wyd. 4, Warszawa 2012, str. 113). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że pierwszą czynnością procesową, której w imieniu strony dokonał jej pełnomocnik, było już samo wniesienie skargi. Wraz z tą skargą złożona została kopia (uwierzytelniona w sposób określony w art. 37 § 1 p.p.s.a.) dokumentu pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego w dniu 18 listopada 2015 r. radcy prawnemu E. K. do reprezentowania go "(...) w sprawie (...) odwołań od decyzji NUS w L. z dnia 20.11.2015 r. w podatku VAT za II-VI.2013 oraz IX-XII.2013 r. we wszystkich instancjach sądowych lub administracyjnych z prawem udzielania substytucji.(...)". W ocenie Sądu pierwszej instancji, powyższy dokument nie upoważniał jednakże pełnomocnika do reprezentowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż wolą skarżącego przedmiotowe pełnomocnictwo zostało zawężone do występowania w sprawie odwołań przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena taka jest nieuprawniona. Przede wszystkim zauważenia wymaga, że analiza dokumentu pełnomocnictwa wskazuje na fakt sporządzenia go przy wykorzystaniu swego rodzaju gotowego formularza, którym posługuje się pełnomocnik skarżącego - radca prawny – w swojej działalności zawodowej. Tymczasem, jak podkreśla się w orzecznictwie, oceniając zgodnie z art. 40 p.p.s.a. treść pełnomocnictwa sporządzonego przez profesjonalnego pełnomocnika według określonego wzoru, należy przyjąć, że redakcja jest fachowa i precyzyjna (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2007 r., II FSK 33/06, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2015 r., II GZ 623/15). Ponadto w treści zakwestionowanego dokumentu, w końcowej jego części, wskazano, że pełnomocnictwo uprawnia do działania w określonym przedmiocie "(...) we wszystkich instancjach sądowych lub administracyjnych (...)". W myśl zaś art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), dalej: Konstytucja RP, wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Przepis ten wyznacza zakres pojęcia "sądy" poprzez wymienienie kategorii organów, które sprawują wymiar sprawiedliwości. Wykładnia językowa i systemowa art. 173, art. 174 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP prowadzi do konkluzji, że pojęcie "sądy" jako wyrażenie języka prawnego obejmuje swoim zakresem przedmiotowym wszystkie sądy wskazane w art. 175 ust. 1 Konstytucji RP, a zatem także kategorię sądów administracyjnych. W orzecznictwie zauważa się, że pełnomocnictwo operujące ogólnym pojęciem "sądy" bez wskazania wybranej kategorii z art. 175 ust. 1 Konstytucji RP oraz niewskazujące konkretnej sprawy lub przedmiotu postępowania należy traktować jako pełnomocnictwo ogólne do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi, o którym mowa w art. 36 pkt 1 p.p.s.a. (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2015 r., II FZ 342/15). Skoro zatem w treści złożonego do akt rozpoznawanej sprawy pełnomocnictwa użyto sformułowania "we wszystkich instancjach sądowych", bez wskazania, że chodzi o sądy powszechne, czy administracyjne, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należało, że wolą skarżącego było udzielenie pełnomocnikowi prawa do reprezentowania mocodawcy także przed sądami administracyjnymi wszystkich instancji. Dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena zakresu umocowania pełnomocnika w rozpoznawanej sprawie była zatem błędna, gdyż nie uwzględniała jego pełnej treści. Przechodząc zaś do oceny tej części treści pełnomocnictwa, w której określony został jego zakres rzeczowy, tj. wskazanie spraw, w których pełnomocnik może zastępować mocodawcę, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że pomimo, nieprecyzyjnego określenia tego zakresu, nie można na tej podstawie podważyć uprawnienia pełnomocnika do działania w sprawie decyzji objętej skargą strony. Pomimo, że literalne brzmienie pełnomocnictwa odnosi się do reprezentowania strony m. in. w sprawie odwołań od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 20 listopada 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od lutego do czerwca oraz od września do grudnia 2013 r., to podkreślenia wymaga, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w K. objęta skargą strony wydana została właśnie w wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego od ww. decyzji organu pierwszej instancji. Dlatego też, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznać należy, że poprzez taką redakcję dokumentu pełnomocnictwa w sposób pośredni zakreślony został zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego w rozpoznawanej sprawie. Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że pełnomocnictwo załączone do skargi uprawniało pełnomocnika strony do działania w jej imieniu przed sądem administracyjnym w sprawie ze skargi na wspomnianą na wstępie decyzję organu podatkowego. W konsekwencji wniesiona skarga była wolna od wad formalnych, a wystosowane wezwanie bezzasadne. Na marginesie zauważyć należy, że prawidłowość powyższej oceny potwierdza skarżący w piśmie z dnia 2 listopada 2016 r., przesłanym w odpowiedzi na wezwanie Sądu pierwszej instancji do wykazania umocowania pełnomocnika w postępowaniu zażaleniowym. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego (wpisu od zażalenia), stwierdzić należało, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny albowiem przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji. ----------------------- 5