II OZ 625/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Ch na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 705/21 o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. F. i A. Ch. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 lipca 2021 r., nr WOA.7721.178.2021.SDK w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, 2. sprostować oczywistą omyłkę pisarską w sentencji oraz uzasadnieniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 705/21, w ten sposób, że w miejsce "F." wpisać "F.". UZASADNIENIE Uzasadnienie. Wyrokiem z dnia 31 marca 2022 r. o sygn. akt II SA/Po 705/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę A. F. i A. Ch. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 lipca 2021 r., nr WOA.7721.178.2021.SDK w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego. Odpis sentencji wyroku został doręczony, poza uczestnikami postępowania oraz Wielkopolskim Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego, A. F. – osobiście na wskazany przez niego adres (k. 93 akt sądowych) – oraz A. Ch. – w drodze fikcji (k. 119 akt sądowych). W związku z doręczonym odpisem sentencji, skarżący złożyli wniosek o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku. Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone w przepisanym ustawowo terminie. W zarządzeniu wykonawczym z dnia 22 kwietnia 2022 r. polecono doręczyć skarżącym odpis wyroku wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o skardze kasacyjnej i o prawie pomocy (k. 114 akt sądowych). W wykonaniu zarządzenia, sekretariat Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wystosował dwa pisma: do skarżącego – A. F. oraz skarżącej – A. Ch. (odpowiednio: k. 116 i 115 akt sądowych). W piśmie przewodnim adresowanym do skarżącej wskazano, że Sąd doręcza skarżącej "odpis sentencji wyroku z dnia 22 kwietnia 2022 roku wydanego na posiedzeniu niejawnym w trybie zwykłym". Co do skarżącego – A. F., wskazano, że Sąd doręcza odpis wyroku wraz z uzasadnieniem. Przesyłki adresowane do skarżących powróciły do siedziby tut. Sądu w związku z ich niepodjęciem w terminie. W związku z fikcją doręczeń, skutek doręczenia obu przesyłek nastąpił w dniu 12 maja 2022 r. Dostrzegając błędnie sporządzone pismo przewodnie, sekretariat Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ponownie wystosował pismo, tym razem wyłącznie do skarżącej. Pismo zawierało także odpis wyroku wraz z uzasadnieniem. Drugi egzemplarz odpisu wraz z prawidłowo sporządzonym pismem przewodnim (k. 122 akt sądowych) został doręczony skarżącej w dniu 23 maja 2022 r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru (k. 125 akt sądowych). Pismem z dnia 21 czerwca 2022 r., pełnomocnik skarżącej – adw. M. K.wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 31 marca 2022 r. o sygn. akt II SA/Po 705/21, żądając jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, wstrzymania wykonania decyzji będącej przedmiotem rozpoznania tego wyroku, zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, a także rozpoznania sprawy na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Do skargi kasacyjnej dołączono pełnomocnictwo pochodzące od skarżących (skarga kasacyjna została wniesiona w imieniu skarżącej), potwierdzenie przelewu z środków z tytułu udzielenia pełnomocnictwa oraz wpisu od skargi kasacyjnej. Zgodnie z prezentatą zamieszoną na kopercie, w której wpłynęła skarga kasacyjna (k. 137 akt sądowych), przesyłka została nadana w Urzędzie Pocztowym nr 3 w Kaliszu, dnia 22 czerwca 2022 r. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 705/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną. Sąd stwierdził, że skarga kasacyjna została wniesiona po terminie do tego wyznaczonym przez przepis art. 177 § 1 P.p.s.a. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej dwukrotnie. Pierwszy raz miał miejsce, kiedy wraz z błędnie sporządzonym pismem przewodnim doręczono jej odpis wyroku wraz z uzasadnieniem w drodze fikcji doręczeń. Przesyłka (k. 123 akt sądowych) była dwukrotnie awizowana – dnia 28 kwietnia 2022 r. oraz dnia 6 maja 2022 r. Z upływem ostatniego dnia 14-dniowego terminu, o którym mowa w art. 73 § 1 P.p.s.a. następuje skutek doręczenia (art. 73 § 4 P.p.s.a.). Według Sądu pierwszej instancji, należało więc uznać, że odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, oraz pismem przewodnim (nieistotne, że nieprawidłowo sporządzonego, gdyż to nie warunkuje skuteczności doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem) został skutecznie doręczony skarżącej w trybie fikcji doręczeń. Nieprawidłowo zredagowane pismo przewodnie, rzekomo dotyczące doręczenia odpisu sentencji wyroku, zawierało prawidłowe pouczeniem o zasadach i trybie złożenia skargi kasacyjnej oraz warunków uzyskania prawa pomocy (zob. k. 115 akt sądowych). Te okoliczności doprowadziły Sąd pierwszej instancji do przekonania, że skutek doręczenia nastąpił z upływem 14-tego dnia terminu, o którym mowa w art. 73 § 1 P.p.s.a. – doręczenie nastąpiło z upływem dnia 12 maja 2022 r. Ten moment otworzył bieg 30-dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z art. 177 § 1 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, skoro skutek doręczenia nastąpił z dniem 13 maja 2022 r. (piątek), to przyjmując metodykę obliczania terminów procesowych, upływ terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpił z dniem 13 czerwca 2022 r. (poniedziałek) – art. 83 § 2 P.p.s.a. Do dnia 13 czerwca 2022 r. powinna wpłynąć skarga kasacyjna dla nadania jej dalszego biegu, celem rozpoznania jej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skarga kasacyjna złożona przez pełnomocnika skarżącej została więc wniesiona po upływie terminu. Sąd podniósł, że ponowne doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem i prawidłowo zredagowanym pismem przewodnim co do przedmiotu przekazania nie sprawia, że dopiero od tego momentu należy liczyć termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Skuteczne doręczenie pisma (jakiegokolwiek) następuje tylko raz, choćby w drodze fikcji doręczeń. Ponowienie pisma nie wpływa na skutek prawny, jaki został wywołany za pierwszym doręczeniem. Złożenie więc skargi kasacyjnej "w terminie" liczonym od momentu doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem w dniu 23 maja 2022 r. (za drugim razem) nie sprawiło, że złożenie jej po dacie 13 czerwca 2022 r. (poniedziałek) było skuteczne. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 178 w zw. z art. 177 § 1 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że skarga kasacyjna została złożona po terminie, podczas gdy odpis wyroku wraz z uzasadnieniem oraz prawidłowym pismem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu został doręczony skarżącej dopiero 23 maja 2022 r., stąd skarga kasacyjna z dnia 21 czerwca 2022 r. złożona w placówce pocztowej dnia 22 czerwca 2022 r. została wniesiona z zachowaniem przepisanego terminu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem skutkowało odrzuceniem skargi kasacyjnej. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że postanowienie jest niesłuszne. W ocenie skarżącej istotne znaczenie ma ponowne doręczenie skarżącej wyroku z uzasadnieniem, na skutek uprzedniego błędu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Brak wyjaśnienia przez Sąd tej sytuacji doprowadził do dezinformacji skarżącej i upewnienie jej w przekonaniu, że po raz pierwszy otrzymała wyrok z uzasadnieniem, tak jak nie otrzymał go, wedle wiedzy skarżącej A. Ch., także uczestnik postępowania A. F. Nie jest więc błędem, ani zawinieniem skarżącej, złożenie skargi kasacyjnej w terminie liczonym od daty doręczenia jej wyroku z uzasadnieniem, tj. od dnia 23 maja 2022 r. Brak w działaniu Sądu wzmianki, notatki służbowej z rozmowy telefonicznej, itp., iż z uwagi na prostowanie przez Sąd I instancji z urzędu pisma przewodniego wysłanego do skarżącej A. Ch., nie ma on znaczenia dla terminu do wniesienia środka zaskarżenia, który został już uprzednio odnotowany jako doręczony - fikcyjnie - skarżącej. Podniesiono, że na tym etapie postępowania skarżąca występowała bez pełnomocnika (art. 6 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W okolicznościach niniejszej sprawy należy podzielić stanowisko autora zażalenia, że istotne znaczenie ma ponowne doręczenie skarżącej wyroku z uzasadnieniem, na skutek uprzedniego błędu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu oraz treść udzielonego przez Sąd pierwszej instancji pouczenia. Sąd, doręczając skarżącej ponownie odpis wyroku, zawarł pouczenie o treści art. 178 P.p.s.a, z którego wynika, że "od wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie 30 dni od daty doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem, za pośrednictwem tutejszego Sądu". Sąd nie poinformował skarżącej, że doręcza odpis wyroku po raz drugi na skutek błędnie załączonego poprzednio pisma przewodniego, z którego treści wynika, że doręcza "odpis sentencji wyroku z dnia 22 kwietnia 2022 roku wydanego na posiedzeniu niejawnym w trybie zwykłym". Nie wskazał, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej będzie liczony od daty pierwotnego doręczenia, tj. od dnia 13 maja 2022 r. W takiej sytuacji, mając na uwadze przede wszystkim zagwarantowane konstytucyjnie prawo do Sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz prawo do uzyskania przez stronę stosowanego do zaistniałej sytuacji procesowej pouczenia (art. 6 P.p.s.a.) uznać należy, że skarżąca złożyła skargę kasacyjną w terminie, będąc w przekonaniu, wywołanym pouczeniem udzielonym przez Sąd pierwszej instancji, że odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został jej doręczony w dniu 23 maja 2022 r. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w pkt 1 sentencji. W myśl art. 156 § 1 P.p.s.a., sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Przepis ten, z mocy art. 193 P.p.s.a., stosuje się odpowiednio do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 156 § 3 P.p.s.a. jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji. W niniejszej sprawie w sentencji oraz uzasadnieniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 705/21 omyłkowo wpisano nazwisko skarżącego jako "F." podczas gdy powinno być "F.". Wobec powyższego błąd w podanym zakresie uznać należało za oczywistą omyłkę, a tym samym zaszły podstawy do sprostowania wymienionego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W konsekwencji orzeczono jak w pkt 2 sentencji postanowienia zgodnie z art. 156 § 1 w zw. z art. 193 P.p.s.a. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie z art. 209 P.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie na postanowienie, zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego.