II FZ 349/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 8 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 1135/07 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w sprawie ze skargi S. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 22 października 2007 r., nr (...) w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów za 2000 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA w Gdańsku. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 1135/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), odmówił S. M. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Uzasadniając Sąd wskazał, iż skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, poprzez niedołożenie należytej staranności przez pełnomocnika strony, szczególnie wymaganej od osoby profesjonalnie trudniącej się pomocą prawną, do skutecznego złożenia w ustawowym terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 27 maja 2008 r. Zdaniem Sądu, zapowiedziany i zaplanowany strajk pracowników poczty na dzień 3 czerwca 2008 r., będący jednocześnie ostatnim dniem na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, nie jest okolicznością uprawdopodabniającą brak winy pełnomocnika w niedochowaniu terminu. Jak podkreślił Sąd, złożenie w/w wniosku możliwe było w innych placówkach pocztowych jak i również istniała możliwość jego osobistego złożenia, którego pełnomocnik dokonał następnego dnia również w warunkach kontynuowanej akcji protestacyjnej placówek pocztowych. W zażaleniu na postanowienie skarżący podniósł, iż siedmiodniowy termin jest stosunkowo krótkim i przy uwzględnieniu konieczności spotkania z pełnomocnikiem w celu przeanalizowania sprawy, wymusza często konieczność złożenia wniosku w ostatnim możliwym dniu. Pełnomocnik zamierzał go złożyć w placówce pocztowej po godzinie 19.00, czyli w czasie, jak podkreślił skarżący, w którym biura podawcze Sądu są już zamknięte. Zdaniem skarżącego w głównej placówce pocztowej w G., na której zwykle można nadać list polecony całodobowo, a która 3 czerwca 2008 r. tj. ostatniego dnia upływu terminu na złożenie w/w wniosku, prowadziła akcję protestacyjną w ramach której m. in. nie przyjmowano listów poleconych, uniemożliwiło pełnomocnikowi przesłanie wniosku do Sądu bez jego winy. W konsekwencji wniosek został złożony w następnym możliwym terminie tj. następnego dnia na biurze podawczym Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie jest zasadne. Art. 85 § 1 p.p.s.a. ustanawia zasadę w myśl której, czynności sądowe podjęte przez stronę po upływie terminu są bezskuteczne. Zasada ta jest tonowana przez art. 86 p.p.s.a., który umożliwia sądowi działającemu na wniosek strony, przywrócenie utraconego terminu, zabezpieczając ją jednocześnie przed negatywnymi skutkami w zakresie postępowania sądowego występującymi na skutek upływu terminu. Natomiast zgodnie z dyspozycją art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. warunkami przywrócenia terminu są: wniesienie pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłanka braku winy polega na wykonaniu obowiązku przez stronę z dołożeniem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd, oceniając czy doszło do jej zachowania, powinien przyjąć istnienie obiektywnego wzorca należytej staranności, którego wypełnienia można żądać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 226). Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie podkreślał, iż o "braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (Postanowienie NSA w Warszawie z 2 października 2002 r., V SA 793/02, System Informacji Prawnej Lex nr 55832). Do oceny Sądu należy, więc ustalenie czy strona dołożyła należytej staranności, jakiej należałoby wymagać w danych okolicznościach . Instytucję przywrócenia terminu należy traktować jako wyjątek od zasady ogólnej bezskuteczności czynności dokonanych po upływie terminu, dlatego też należy stosować ją wyjątkowo i po uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy. Jednocześnie nie oznacza to by miała ona być marginalizowana, skoro ustawodawca dla jej stosowania wymaga jedynie uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, czyli wykazania w dużym stopniu prawdopodobieństwa braku winy. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na wzór Kodeksu postępowania cywilnego w art. 83 § 3 p.p.s.a. ustanawia zasadę, iż oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Oznacza to, iż możliwe są dwa sposoby wnoszenia pism- bezpośrednio do sądu jak i za pośrednictwem placówki pocztowej. Należy uważać je za jednakowe, bez uprzywilejowywania któregokolwiek z nich. Wybór sposobu złożenia pisma pozostawiony jest stronie, która może to zrobić w godzinach otwarcia sądu albo w placówce pocztowej aż do upływu ostatniego dnia terminu. Istotą niniejszego zażalenia jest przesłanka braku winy. Z wyjaśnień złożonych przez skarżącego wynika, iż pełnomocnik nie był świadomy, iż w placówce pocztowej, w której normalnie można wysłać pismo przez całą dobę, trwała akcja strajkowa, w ramach której pracownicy nie przyjmowali przesyłek. Świadczy to o tym, iż pełnomocnik był subiektywnie przekonanym o możliwości wysłania przesyłki, której przyjęcia Poczta mu odmówiła. Zostało tu więc naruszone prawo osoby wnoszącej pismo do skorzystania z drugiego sposobu wniesienia pisma do sądu. Ze względu na porę dnia, niemożliwym było już wniesienie pisma bezpośrednio do sądu. Brak prawidłowo funkcjonującej jednostki pocztowej, w której można nadać list polecony, jest równoznaczny z brakiem w ogóle jednostki pocztowej w danej miejscowości, co prowadzi do wniosku, iż nie można w takim przypadku zarzucić skarżącemu niedotrzymania terminu do wniesienia pisma (por. Postanowienie NSA z 28 lutego 2005 r., FZ 645/04, System Informacji Prawnej Lex nr 164813). Jest to bowiem sytuacja, w której skarżący byłby zmuszony do złożenia pisma jedynie w godzinach pracy Sądu, a możliwość skorzystania z drugiego sposobu wniesienia pisma, musiałaby się wiązać z podróżą do innej miejscowości, a takie wymaganie należałoby jednak uznać za niedopuszczalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny oceniając, czy w niniejszej sprawie została uprawdopodobniona przesłanka zajścia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybionym terminie, swoja wiedzę na temat długości akcji protestacyjnej, jej charakteru i zakresu oparł wyłącznie na swoim doświadczeniu życiowym i faktach powszechnie znanych. Uniemożliwia to w tym przypadku dokładną weryfikację okoliczności podnoszonych przez stronę i stwierdzenie czy znajdowały one swoje odbicie w rzeczywistości. Sąd pierwszej instancji powinien w niniejszej sprawie zwrócić się do właściwej miejscowo placówki pocztowej z pytaniami: czy rzeczywiście w dniu ostatniego dnia upływu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia placówki pocztowe w G. prowadziły akcję protestacyjną, czy w ramach tej akcji urząd pocztowy wymieniony przez skarżącego w zażaleniu oraz inne placówki pocztowe w G. nie przyjmowały do nadania listów poleconych, ewentualnie czy były wyznaczone dyżurujące placówki pocztowe w G., w których można było nadać listy polecone, a jednostki prowadzące akcje protestacyjną informowały o możliwości nadania na nich listów. Sąd formułując odpowiednie pytania do Poczty, powinien również uwzględnić porę dnia, w której pełnomocnik skarżącego zamierzał złożyć pismo. Dopiero odpowiedzi na powyższe pytania, powinny dać Sądowi wyraźny obraz pozwalający na weryfikację twierdzeń skarżącego i odpowiedź na pytanie czy akcja protestacyjna rzeczywiście uniemożliwiła wniesienie pisma do Sądu z zachowaniem terminu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.