II OZ 1151/10

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym z dnia 11 października 2010 r. sygn. akt II SA/Ol 685/10 w sprawie ze skargi K. R. na decyzję Warmińsko – Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia nieprawidłowości w zakresie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku gospodarczego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 11 października 2010 r. sygn. akt II SA/Ol 685/10 odmówił skarżącemu K. R. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z trojgiem dzieci. Posiada gospodarstwo rolne, z którego ciężko jest mu się utrzymać, dlatego dodatkowo pracuje, lecz otrzymywane wynagrodzenie jest niewysokie. Do majątku rodziny należy mieszkanie o pow. 100 m² i nieruchomości rolne o łącznej powierzchni ok. 39 ha. Dochód rodziny z tytułu wynagrodzeń za pracę skarżącego syna wynosi łącznie 3.200 (trzy tysiące dwieście) złotych. Sąd stwierdził, że w odpowiedzi na wezwanie skierowane do skarżącego, wyjaśnił on, że mieszkanie znajduje się w domu, działalność rolnicza polega na uprawie zboża i warzyw, w tym ziemniaków, a grunty rolne to w większej części pastwiska, w tym nieużytki. Dochody z dotacji są niewystarczające na nakłady potrzebne w gospodarstwie. Dodał też, że dwoje dzieci uczy się, pracujący syn nie uzyskuje dodatkowych dochodów, natomiast żona otrzymuje kwartalnie 600 (sześćset) złotych z tytułu reklamy. Stwierdził, że ponoszone na utrzymanie rodziny wydatki przekraczają uzyskiwane zarobki, w konsekwencji czego skarżący jest stale zadłużony. Skarżący oświadczył ponadto, że nie pamięta, skąd wziął pieniądze na opłacenie kosztów postępowania związanych z poprzednią sprawą. Sąd uznał, że skarżący nie złożył wszystkich żądanych w wezwaniu z dnia 10 sierpnia 2010 r. dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, gdyż nie przedłożył wyjaśnień dotyczących uzyskiwanych dochodów z działalności rolniczej i wynagrodzeń za pracę, dodatkowego oświadczenia dotyczącego wysokości i przeznaczenia ponoszonych przez rodzinę skarżącego wydatków, a także wyciągów z rachunków bankowych. Mając na uwadze powyższe Sąd wskazał, że skarżący nie ujawnił swojej rzeczywistej sytuacji materialnej, co wyklucza możliwość stwierdzenia czy spełniona została przesłanka do przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu, przedłożone dokumenty nie pozwalają na ustalenia ani faktycznych dochodów rodziny skarżącego, ani jej wydatków. Sąd stwierdził, że skarżący nie podał dokładnej wysokości uzyskiwanych zarobków, wysokości otrzymywanych dotacji i dochodu z działalności rolniczej. Nie wskazał też wysokości kosztów ponoszonych na utrzymanie rodziny i ponoszonych w związku z działalnością rolniczą. Zaniechanie przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych pozbawia natomiast Sąd możliwości oceny realnych zdolności płatniczych skarżącego. Sąd stwierdził także, że dopiero w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skarżący oświadczył, że jego żona otrzymuje kwartalnie 600 (sześćset) złotych z tytułu reklamy. Natomiast we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że jego rodzina składa się wyłącznie z czterech osób i nie wykazał żony jako osoby, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, nie określił jej sytuacji materialnej. Nie wyjaśnił też, czy i w jakim zakresie partycypuje ona w kosztach utrzymania rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że skarżący nie zrealizował ciążącego na nim na podstawie art. 246 § 1 pkt 1) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązku wykazania, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ocenie Sądu materiał dowodowy uniemożliwił także stwierdzenie, że skarżący znajduje się w sytuacji, w której mógłby ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Natomiast uchylanie się skarżącego przed złożeniem wszystkich dokumentów wskazywanych w wezwaniu mogło wzbudzić wątpliwości co do jego sytuacji majątkowej. Sąd podkreślił, że brak staranności w zakresie wskazania wysokości ponoszonych wydatków czy wysokości uzyskiwanych dochodów pozbawia Sąd możliwości ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny. Sąd wskazał, że skarżący miał świadomość potrzeby precyzyjnego przedstawienia swojej sytuacji finansowej, gdyż w wezwaniu z dnia 10 sierpnia 2010 r. pouczony został o skutkach braku reakcji na wezwanie. Z tych względów Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1) w związku z art. 260 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący K. R. podnosząc, że nie jest w stanie ponosić kosztów sądowych w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) "1) Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania". Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem – to na stronie spoczywa obowiązek wykazania istnienia okoliczności przemawiających za przyznaniem jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Brak wyczerpującego przedstawienia przez skarżącego swojej i pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym sytuacji materialnej, uniemożliwił Sądowi I instancji rzetelną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając wątpliwości, Sąd realizując swój ustawowy obowiązek, wezwał skarżącego do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń i do przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego i dochodów. Skarżący, mimo że zgodnie z art. 255 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest "obowiązany" do odpowiedzi na wezwanie Sądu i złożenia stosownych oświadczeń i dokumentów, nie uczynił tego. Tego rodzaju postępowanie skarżącego uniemożliwia Sądowi rzetelną ocenę jego sytuacji rodzinnej i możliwości płatniczych, a w konsekwencji uniemożliwia stwierdzenie, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.