II SA/Po 960/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] września 2019 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpoznaniu odwołania M. H., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. (zwanego dalej "Prezydentem") z dnia [...] sierpnia 2019 r., [...] w przedmiocie przyznania odwołującemu się zasiłku okresowego. Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy. Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. M. H. wystąpił o przyznanie mu pomocy finansowej. Wskazał, że nie ma możliwości uzyskania innego wsparcia (k. 1 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Dnia [...] sierpnia 2019 r. utrwalono w aktach zaświadczenie dotyczące proponowanej M. H. aktywności zawodowej (k. 2 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Dnia [...] sierpnia 2018 r. przeprowadzono w miejscu zamieszkania M. H. wywiad środowiskowy (k. 3 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). W jego trakcie ustalono miedzy innymi, że wnioskodawca jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, a na [...] września 2019 r. ma wyznaczony termin wizyty w Powiatowym Urzędzie Pracy. Podczas rozmowy zainteresowany nie potrafił wyjaśnić, czy otrzymuje propozycje pracy, natomiast zgłosił, że jest zarejestrowany jako bezrobotny i dane w tym zakresie posiada Powiatowy Urząd Pracy. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r., [...] Prezydent przyznał M. H. [...] zł pomocy w formie zasiłku okresowego na okres od [...] września 2019 r. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1507, dalej "u.p.s.") zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Z kolei w myśl art. 38 ust. 3 pkt 1 u.p.s. kwota zasiłku okresowego ustalona nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej ([...] zł) a dochodem tej osoby. Dalej ustalono, że M. H. nie posiada żadnego dochodu, a jako przesłankę przyznania zasiłku wskazano bezrobocie. Od powyższej decyzji M. H. złożył odwołanie. Podniósł, że nie ma możliwości uzyskania pomocy z innego punktu czy stowarzyszenia w [...], a z dotychczasowej pomocy zrezygnował (k. 7 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Decyzją z dnia [...] września 2019 r., [...] Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej "K.p.a.") utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ przyznał, że M. H. jest w trudnej sytuacji materialnej, ale zarazem podkreślił, że nie czyni żadnych starań w celu poprawy swojej sytuacji finansowej i życiowej. Nie pracuje i nie jest również zarejestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy. Do tego odwołujący się dobrowolnie zrezygnował z pomocy w formie gorącego posiłku. W ocenie Kolegium "nie można odmówić racji organowi, który stwierdził, iż odwołujący powinien przede wszystkim wykorzystać własne możliwości i poszukać pracy, która zapewni mu stałe źródło utrzymania". W skardze M. H. pokreślił, że koszty posiłków gotowych w [...] wynoszą około [...] zł miesięcznie (jest to kwota wyższa od otrzymanego zasiłku okresowego – uw. Sądu). Zwrócił także uwagę na fakt, że wbrew treści decyzji jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy. Końcowo dodał, że rezygnacja z posiłków, na którą powołało się Kolegium, nie nastąpiła dobrowolnie, lecz była związana z nieprawidłowościami przy udzielaniu posiłków. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Sąd już na wstępie wskazuje, że decyzja Kolegium nie może się ostać, gdyż narusza art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 8 § 1 K.p.a. Zgodnie z tymi przepisami organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), zarazem powinien prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 K.p.a.). Analizując zaskarżoną decyzję Kolegium nie sposób wyzbyć się wrażenia, że organ ten orzekając bazował jakoby na innym rozstrzygnięciu dotyczącym bądź to M. H. bądź innej osoby. Świadczą o tym takie całkowicie nieadekwatne do sprawy stwierdzenia, jak następujące: - "odwołujący nie czyni żadnych starań w celu poprawy swojej sytuacji finansowej i życiowej. Jak wynika z akt niniejszej sprawy odwołujący się nie pracuje, nie jest również zarejestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy", - "nie można odmówić racji organowi, który stwierdził, iż odwołujący powinien przede wszystkim wykorzystać własne możliwości i poszukać pracy, która zapewni mu stałe źródło utrzymania". Sąd podkreśla w tym miejscu, że z treści zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r., [...] znajdującego się w aktach organu pierwszej instancji na k. 2 wynika, że M. H. jest zarejestrowany w urzędzie jako bezrobotny i są mu przedstawiane propozycje pracy, a z notatek wynika nawet, że propozycje te bezrobotny przyjmował. O rejestracji jako bezrobotny M. H. deklarował także w podczas wywiadu środowiskowego, co w formularzu wywiadu odnotowano (zob. choćby rubrykę I.12, czy III.). W tym kontekście jako zupełnie nieumocowane i jakoby oderwane od treści akt sprawy jawi się stwierdzenie, że "odwołujący nie czyni żadnych starań w celu poprawy swojej sytuacji finansowej i życiowej" oraz, że "nie jest również zarejestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy". To czy M. H. "nie czyni żadnych starań w celu poprawy swojej sytuacji finansowej i życiowej" nie można stwierdzić na podstawie akt niniejszej sprawy, a wręcz wymaga to wyjaśnienia, tym bardziej, że wedle zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r., [...] (o ile tak należy to zaświadczenie rozumieć) pewne propozycje pracy w 2019 r. przyjmował. Drugi istotny zarzut dotyczy stwierdzenia Kolegium, że "nie można odmówić racji organowi, który stwierdził, iż odwołujący powinien przede wszystkim wykorzystać własne możliwości i poszukać pracy, która zapewni mu stałe źródło utrzymania". Zdanie to nie koresponduje z decyzją Prezydenta z dnia [...] sierpnia 2019 r., [...], gdyż żadne tego typu sformułowanie nie było w niej zawarte. Mając to wszystko na uwadze Sąd stwierdził, że Kolegium wydając zaskarżoną decyzję nie dopełniło standardów procedury administracyjnej, to jest nie rozpatrzyło całego materiału dowodowego w sposób taki tego wymaga art. 77 § 1 K.p.a. (dotyczy to choćby okoliczności rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy, czy danych dotyczących aktywności M. H.), a także naruszyło zasadę budzenia zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.)., jako że z wypowiedzi organu odwoławczego zdaje się wynikać, iż uzasadnienie wydanej decyzji nie odnosi się do konkretnej sprawy, a wręcz jawi się jako kopia innego orzeczenia (świadczą o tym stwierdzenia odwołujące się do stanowiska organu pierwszej instancji, które w ogóle w treści decyzji z dnia [...] sierpnia 2019 r. nie zostało wyrażone). Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.). Końcowo Sąd zaznacza, że niniejszym wyrokiem nie przesądza ani nawet nie sugeruje merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Podkreśla natomiast, że w wykonaniu wyroku Kolegium obowiązane będzie rozstrzygnąć sprawę mając na uwadze dokumentację zebraną w aktach, w tym dotyczącą rejestracji i aktywności M. H. jako bezrobotnego, odnosząc się konkretnie do treści decyzji z dnia [...] sierpnia 2019 r., [...] Ubocznie Sąd zaznacza, że Kolegium powinno rozważyć także, czy określone zachowania M. H., które zewnętrzny obserwator może postrzegać jako nieuzasadnione (trudności w uzyskaniu pracy, rezygnacja z posiłków) nie są związane z jego stanem zdrowia i zdolnością racjonalnej oceny rzeczywistości (por. przebieg wywiadu środowiskowego, podczas którego nietypowo się zachowywał, i podczas którego odnotowano, że był zaniedbany – miał długie paznokcie, tłuste włosy, brodę) i czy ewentualnie może to mieć wpływ na ocenę przesłanek przyznania mu świadczenia w określonej wysokości.