I GZ 210/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Elżbieta Kowalik-Grzanka po rozpoznaniu w dniu 23 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej po rozpoznaniu zażalenia A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 maja 2020 r. sygn. akt III SA/Łd 966/19 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące od stycznia do listopada 2012 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. UZASADNIENIE Postanowieniem z 5 maja 2020 r. sygn. akt III SAŁd 966/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił A. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...] sierpnia 2019 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące od stycznia do listopada 2012 r. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że argumentacja skarżącej w zakresie zasadności przyznania jej ochrony tymczasowej, sprowadzająca się w zasadzie do przywołania ogólnych rozważań na temat celu regulacji zawartej w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), oraz wskazująca, że skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, zaś egzekucja pogłębi tę sytuację i może wywołać nieodwracalną szkodę, jest zbyt ogólna, co nie pozwala na pozytywne rozstrzygnięcie wniosku. W ocenie Sądu na podstawie informacji przedstawionych w tymże wniosku nie jest możliwe ustalenie, czy faktycznie w związku z wykonaniem kwestionowanej decyzji organu podatkowego zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jednocześnie Sąd, odnosząc się do akt sprawy zgromadzonych w ramach postępowania prowadzonego z wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy, stwierdził, że trudna sytuacja finansowa skarżącej nie może być przesłanką do wstrzymania wykonania decyzji. Ponadto z załączonej do wniosku decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] z [...] grudnia 2019 r. wynika, że skarżąca uzyskała już ulgę podatkową w spłacie części zaległości podatkowej w podatku akcyzowym W zażaleniu na postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości oraz, rozpoznanie merytoryczne wniosku o wstrzymanie decyzji, względnie, uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz wniosła o przeprowadzenie w oparciu o art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do zażalenia niezbędnych do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i niepowodujących nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość wstrzymania przez sąd wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na wniosek strony, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, ograniczając jednakże możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch ww. przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy, wprawdzie decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, jednakże powinna ona mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338-339/07, dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOIS). Sąd rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji powinien jednak uwzględnić nie tylko treść samego wniosku, ale także mieć na uwadze całe akta sprawy w rozumieniu art. 133 P.p.s.a. Analizując zarzuty zażalenia na tle powyższych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że rację ma Sąd pierwszej instancji wskazując, iż wniosek o wstrzymanie wykonania został uzasadniony w sposób ogólnikowy. Jednakże przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu sąd administracyjny powinien brać pod uwagę nie tylko samą treść wniosku, ale i uwzględnić okoliczności wynikające z akt sprawy. W niniejszej sprawie toczyło się postępowanie wpadkowe dotyczące wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W toku tego postępowania strona przedłożyła szereg dokumentów odnoszących się do jej sytuacji majątkowej i finansowej, które powinny być wzięte pod rozwagę również w toku postępowania wpadkowego dotyczącego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej w przedmiocie nałożenia obowiązku zapłaty określonej kwoty pieniężnej. Dopiero bowiem odniesienie wielkości tej kwoty do sytuacji majątkowej i finansowej strony pozwala na rzetelną ocenę, czy wykonanie decyzji może prowadzić do wyrządzenia skarżącej szkody, która byłaby dla niej znaczna albo spowodowania skutków, które byłyby trudne do odwrócenia w razie ewentualnego późniejszego uwzględnienia skargi. W tej sytuacji - na podstawie art. 133 p.p.s.a. - Sąd pierwszej instancji, mimo braku dokumentacji obrazującej powyższe okoliczności przy samym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, powinien był zweryfikować te okoliczności (dotyczące trudnej sytuacji majątkowej strony), czyniąc to pod kątem przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., w oparciu o dostępną dla tego Sądu dokumentację znajdującą się w aktach sprawy przy wniosku strony o przyznanie prawa pomocy. W sytuacji bowiem, gdy Sąd dysponuje taką dokumentacją, złożoną w ramach innej instytucji procesowej (prawa pomocy), brak jest przeszkód aby wykorzystać ją na potrzeby niniejszego postępowania wpadkowego, tj. postępowania z wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, kiedy - jak już wyżej wskazano - strona jako przesłankę uzasadniającą udzielenie jej ochrony tymczasowej powołuje okoliczność, którą ma wykazać również wnioskując o przyznanie prawa pomocy (możliwości finansowe i konsekwencje związane z pogorszeniem sytuacji majątkowej). W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu skarżonego postanowienia wprawdzie stwierdził, że taka dokumentacja dotycząca sytuacji majątkowej strony została złożona, jednakże w żaden sposób nie odniósł się do niej merytorycznie. Sąd powołał się jedynie na orzecznictwo, z którego wynika, że brak jest podstaw aby utożsamiać przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy z przesłankami uzasadniającymi wstrzymanie wykonania skarżonego aktu (czynności). W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając naruszenie w niniejszej sprawie przez Sąd pierwszej instancji art. 61 § 3 p.p.s.a. - na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. - uchylił kwestionowane postanowienie i przekazał sprawę WSA w Łodzi do ponownego rozpoznania. Sąd ten wydając ponownie rozstrzygnięcie w sprawie obowiązany będzie merytorycznie rozpoznać wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, uwzględniając okoliczności faktyczne tej sprawy wynikające z jej akt, w szczególności z dokumentacji złożonej przez stronę z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, a także mając na uwadze kwotę podlegającą egzekucji na podstawie skarżonej decyzji w kontekście przesłanek istotnych dla oceny zasadności wniosku w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.