I OW 192/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak(spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 roku na posiedzeniu niejawnym Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta K. a Wójtem Gminy J. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. S. o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych postanawia: wskazać Wójta Gminy J. jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE I OW 192/16 Uzasadnienie Wnioskiem z dnia 26 września 2016 r. Zastępca Dyrektora MOPS w K. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta K. a Wójtem Gminy J. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. S. o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych. W uzasadnieniu organ wskazał, że A. S. jest zameldowana na pobyt stały w K. pod adresem ul. G. [...], od dnia 17 listopada 2003 r. Z protokołu sporządzonego z udziałem A. S. w dniu 19 kwietnia 2016 r. wynika, że dokonała ona zakupu lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ul. G., gdzie jest zameldowana od 2003 r. Od tego okresu zamieszkuje ona stale przy ul. P. [...] w J. Faktycznie A. S. z K. łączy jedynie posiadanie zameldowania na pobyt stały, które nie odpowiada jej rzeczywistemu miejscu pobytu. Zdaniem Dyrektora MOPS w K. w sprawie zastosowanie znajduje art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.) i to Wójt J. jest organem właściwym w sprawie, gdyż miejscem zamieszkania wnioskodawczyni, a tym samym miejscem gdzie skupia się centrum życiowe A. S. (art. 25 Kodeksu cywilnego) jest gmina J.. W odpowiedzi na wniosek Zastępcy Dyrektora MOPS w K. działający z upoważnienia Wójta Gminy J. Kierownik GOPS w J. wskazał, że brak jest podstaw do uznania właściwości Gminy J. W stanowisku tym zauważono, że A. S. przebywa w lokalu niemieszkalnym, przeznaczonym dla celów rekreacyjno-wypoczynkowych, w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz ma możliwość powrotu do lokalu w K. przy ulicy G. [...]. Ponadto, wnioskodawczyni nadal pobiera emeryturę z ZUS Oddział w C.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Zagadnienie właściwości miejscowej gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej reguluje art. 101 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 101 ust. 1 powołanej ustawy, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2). Ustawa ta stanowiąc w art. 101 ust. 1, że właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, nie zawiera legalnej definicji "miejsca zamieszkania". Z tego powodu zastosowanie w tym zakresie znajdują przepisy Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego, przez miejsce zamieszkania osoby fizycznej rozumie się miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że o uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie przebywanie na jej terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Zatem o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Przesłanki te muszą wystąpić łącznie. O ile ustalenie pierwszej przesłanki na ogół nie nastręcza trudności, o tyle przy ustaleniu zamiaru stałego pobytu mogą decydować różnorakie okoliczności. W judykaturze przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby, tam też ześrodkowana jest jej aktywność życiowa. Należy jednocześnie zauważyć, że samo zameldowanie, będące kategorią prawa administracyjnego, nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego (vide postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I OW 154/09). Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, wskazać trzeba, iż A. S. od 2003 r przebywa w lokalu przy ul. P. [...] w J. W tej sytuacji należy przyjąć, że aktualnie wnioskodawczyni faktycznie zamieszkuje w J. i tam koncentruje się jej centrum życiowe, zatem spełnia wszystkie przesłanki niezbędne do stwierdzenia, że zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem jej zamieszkania jest J. Dla przyjęcia stanowiska Wójta J. nie jest wystarczające, w ocenie Sądu, samo stwierdzenie, że zajmowany lokal jest przeznaczony dla celów rekreacyjno-wypoczynkowych. Niewątpliwie A. S. nie można uznać za osobę bezdomną. Stosownie do art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej za osobę bezdomną należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Powołany przepis przewiduje, zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie (łącznie). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, pod pojęciem "lokal" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. W rozpoznawanej sprawie A. S. przebywa w lokalu, który zaspokaja jej potrzeby mieszkaniowe, w rozumieniu powołanej definicji lokalu. Świadczą o tym chociażby: stan tego lokalu: 3 izby, oddzielna kuchnia łazienka i wc, a także centralne ogrzewanie gazowe i dostęp do energii elektrycznej i gazu; okoliczność, że przebywa w nim od 2003 r. i nie ma chęci powrotu do jej lokalu w K. Skutkiem powyższego jest uznanie, że organem właściwym do rozpoznania wniosku A. S. stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, jest Wójt J. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.