II OZ 1385/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. oraz M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2789/14 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014 r., znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 17 października 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2789/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił zmiany prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 1 kwietnia 2015 r. wydanego w przedmiocie prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 29 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie D. W. i M. W. z uwagi na wniesienie go z uchybieniem terminu. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2015 r., sygn. akt II OZ 779/15 oddalił zażalenie D. i M. W. na powyższe postanowienie. W dniu 29 kwietnia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęło pismo D. W. i M. W., w którym zwrócili się o udzielenie prawa pomocy. Sąd potraktował je jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 1 kwietnia 2015 r. w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. We wniosku skarżący wskazali, że na utrzymanie mieszkania przeznaczają kwotę 500 zł miesięcznie. Ponadto jako miesięczny wydatek wskazali kwotę ok. 1000 zł, jaką przeznaczają na ksero i pisma procesowe. Koszt leków to ok. 800 zł. Wskazali, że nie korzystają z pomocy społecznej, ani pomocy osób trzecich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał na treść art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wskazany przepis przewiduje możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie, w sytuacji zmiany okoliczności sprawy, zarówno okoliczności faktycznych, jak i prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wydane wcześniej. Zmiana okoliczności faktycznych sprawy może odnosić się nie tylko do wysokości uzyskiwanych przez stronę dochodów, ale także wysokości obciążających ją wydatków. Sąd wskazał, że podstawą odmowy przyznania D. i M. W. prawa pomocy w zakresie całkowitym był brak dostatecznych danych. Sąd podniósł, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazali, by w okresie od wydania postanowienia z dnia 1 kwietnia 2015 r. do momentu wydania postanowienia z 17 października 2016 r. nastąpiła istotna zmiana okoliczności dotyczących ich sytuacji majątkowej, która uzasadniałaby wydanie postanowienia o treści innej, niż postanowienie z dnia 1 kwietnia 2015 r. Wprawdzie skarżący podają, jakie ponoszą miesięcznie koszty utrzymania, jednak bez wyszczególnienia istotnych składników tych kosztów. W ocenie Sądu sytuacja finansowa skarżących nie zmieniła się. Skarżący w sposób ogólnikowy określili swój dochód, wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, lekarstw, kosztów związanych z prowadzeniem spraw sądowych. Nie wiadomo jednak, jakie koszty miesięczne ponoszą na żywność, środki czystości, czy media. Nie nadesłano rachunków za leki, ani żadnych innych rachunków, wskazujących na pogorszenie sytuacji materialnej. Sąd podkreślił, że koszty ponoszone w związku z prowadzonymi licznymi sprawa sądowymi nie należą do kosztów utrzymania koniecznego. Rozpoznając złożony wniosek Sąd uznał, że skarżący nie wywiązali się z obowiązku uprawdopodobnienia pogorszenia się ich sytuacji materialnej. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien zaś w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania i dopiero wówczas, gdy okażą się one niewystarczające, zwrócić się o przyznanie prawa pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2015 r. i na podstawie art. 165 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 1 kwietnia 2015 r. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli D. i M. W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Powołany przez Sąd I instancji w podstawie prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia przepis art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 r., poz. 718 ze zm.), wskazuje, że przesłanką zmiany bądź uchylenia postanowienia niekończącego postępowania w sprawie, a takim jest postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, jest zmiana okoliczności sprawy, przy czym przez zmianę okoliczności sprawy należy rozumieć zarówno zmianę co do okoliczności prawnych, jak i faktycznych. W związku z pismem D. i M. W., w którym skarżący, nadsyłając ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, zakwestionowali zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2016 r. o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia wydanego w sprawie wraz z uzasadnieniem, zarządzeniem z 4 kwietnia 2015 r. wezwano D. i M. W. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym, z informacją, jakiego okresu dotyczy dany wydatek, wskazanie gdzie zamieszkują i jaki tytuł prawny posiadają do zajmowanego lokalu oraz czy korzystają z pomocy osób trzecich lub pomocy społecznej. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, skarżący nadesłali pismo, w którym określili swoje miesięczne wydatki mieszkaniowe na kwotę 500 zł, zaś wydatki związane z zakupem leków na kwotę 800 zł miesięcznie. Nie przedstawili jednak przy tym żadnych dokumentów, które pozwalałyby Sądowi zweryfikować powyższe wydatki. Skarżący stwierdzili przy tym, że " z winy Sądu" wydają ok. 1000 zł, które przeznaczają na pisanie pism procesowych oraz udzielania odpowiedzi na wezwania Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że korzystanie przez skarżących z ich uprawnień procesowych jest wyrazem ich woli, nie zaś inicjatywą sądu administracyjnego. Dodatkowe wezwania kierowane do skarżących mają zaś na celu umożliwienie merytorycznego rozpoznania składanych przez skarżących pism procesowych. Sytuacja materialna skarżących, wynikająca z wcześniejszych oświadczeń skarżących ( w tym dokumentu PIT – [...] za 2013 r.) w stosunku do kolejnych, ogólnikowych oświadczeń różni się, jednakże skarżący w żaden sposób nie wskazują okoliczności, które mogłyby powodować taki stan rzeczy. W takiej sytuacji Sąd I instancji zasadnie uznał, że skarżący w żaden sposób nie wykazali zmiany swojej sytuacji materialnej, która umożliwiałaby przyznanie wnioskowanego prawa pomocy. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.