II SA/Po 1029/13

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013 r. sprawy ze skarg Gminy C. na decyzje Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2013 r. i [...] 2013r. Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę i umorzenia postepowania odwoławczego I. uchyla zaskarżone decyzje, II. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącej gminy kwotę [...],- zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane. UZASADNIENIE II SA/Po 1029/13 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] 2013 r. Starosta P. ustalił na rzecz I. i A. P. odszkodowanie w kwocie 106.870 zł w zamian za odjęcie prawa własności nieruchomości położonej w C., oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb [...]., arkusz mapy [...], działka nr [...], o powierzchni 0,00269 ha oraz arkusz mapy nr [...], działka nr [...], o powierzchni 0,0406 ha, dla której Sąd Rejonowy P. [...] prowadził księgę wieczystą o numerze [...], przejętej dla celów realizacji inwestycji drogowej, stanowiącej część ulicy P., w trybie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2008 r., nr 193, poz. 1194 ze zm.) Odszkodowanie powyższe zostało podwyższone o 5 % z tytułu niezwłocznego wydania nieruchomości, do kwoty 112.213,50 zł. Ponadto w decyzji zostało ustalone odszkodowanie na rzecz A. S.A. w P. w wysokości 16.170 zł oraz na rzecz B. Spółki z o. o. w wysokości 3.010 zł z tytułu wygaśnięcia na nieruchomości ograniczonych praw rzeczowych w postaci służebności przesyłu. Organ odmówił ponadto I. i A. P. wypłaty odszkodowania z tytułu istniejących na nieruchomości nakładów budowlanych. Do wypłaty odszkodowań zobowiązana została Gmina C. W ustawowym terminie odwołania od powyższej decyzji wnieśli A. S.A. w P., Gmina C. oraz A. P. W piśmie z dnia 23 lipca 2013 r. A. P. oświadczył, że cofa swoje odwołanie. Decyzją z dnia [...] 2013 r. Wojewoda Wielkopolski, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., umorzył postępowanie odwoławcze w części prowadzonej z odwołania A. P., z uwagi na cofnięcie odwołania. Z kolei decyzją z dnia [...] 2013 r. Wojewoda Wielkopolski, po rozpoznaniu odwołań A. S.A. oraz Gminy C., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skargi na decyzje organu odwoławczego z dnia [...] 2013 r. oraz z dnia [...] 2013 r. wniosła Gmina C., domagając się uchylenia zaskarżonych decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Skargi zostały zarejestrowane pod sygnaturą II SA/Po 1030/13 oraz II SA/Po 1029/13. Postanowieniem z dnia 24 października 2013 r., na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej P.p.s.a., połączono ww. sprawy w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i dalszego prowadzenia pod sygnaturą II SA/Po 1029/13. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a. polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze. Z akt sprawy wynika, że od decyzji Starosty P. z dnia [...] 2013 r. zostały złożone odwołania pochodzące od trzech stron postępowania. Zgodnie z art. 138 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (§ 2). Kategoryczne sformułowanie przepisu art. 138 § 1 k.p.a., nie pozwala organowi odwoławczemu wydać kilku decyzji, po rozpoznaniu kilku odwołań, lecz wskazuje, że organ "wydaje decyzję". Oznacza to, że w sytuacji wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji przez kilka podmiotów, obowiązkiem organu jest ich łączne rozpoznanie w jednym terminie i wydanie w ich przedmiocie jednego rozstrzygnięcia. Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę podziela wypracowane przez orzecznictwo sądów administracyjnych stanowisko, że w przypadku, gdy od decyzji organu I instancji złożonych zostaje wiele odwołań, organ odwoławczy, zgodnie z literalnym brzmieniem art. 138 § 1 k.p.a., wydaje jedną decyzję, w której powinien rozstrzygnąć o wszystkich tych odwołaniach. Organ odwoławczy może więc zawrzeć w jednej decyzji różne rozstrzygnięcia w stosunku do jednego lub kilku odwołujących się. Warunkiem zgodności z prawem takiej decyzji jest to, aby rozstrzygnięcia te nie pozostawały ze sobą w sprzeczności. Dopuszczalna jest zatem sytuacja, w której organ II instancji jedną decyzją umorzy w postępowanie odwoławcze w stosunku do tych odwołujących się, którzy np. cofnęli skargę oraz w wyniku rozpoznaniu odwołań pozostałych osób utrzyma decyzję organu I instancji w mocy, uznając, że jest ona zgodna z prawem (por. pkt 1 wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1109/07 - Lex nr 513841). Wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji przez dwie lub więcej strony postępowania administracyjnego nakłada na organ odwoławczy obowiązek łącznego ich rozpatrzenia w jednym terminie. Jeżeli organ odwoławczy ograniczy się do rozpoznania odwołania tylko jednej strony, to podjęte w takiej sytuacji orzeczenie definitywnie kończy postępowanie odwoławcze, a w konsekwencji wyłączona jest w ogóle możliwość rozpoznania drugiego odwołania wniesionego przez inną osobę. Dlatego uznać należy, że niedopełnienie obowiązku łącznego rozpoznania wszystkich odwołań jest istotnym naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, obligującym uchylenie zaskarżonych decyzji organu odwoławczego (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Poznaniu z dnia 12 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Po 450/07 - Lex nr 518832, oraz w Łodzi z dnia 16 marca 2010 r., II SA/Łd 79/10, LEX nr 605686). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest także stanowisko, że wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji przez dwie lub więcej strony postępowania administracyjnego nakłada na organ odwoławczy obowiązek ich łącznego rozpatrzenia w jednym terminie. Niedopełnienie obowiązku łącznego rozpoznania wszystkich odwołań skutkuje tym, że decyzja taka dotknięta jest wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (jako wydana bez podstawy prawnej) – vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2005 r., sygn. akt OSK 1230/04 (LEX nr 176134) oraz z dnia 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1198/09 (LEX 746416), powołane w wyroku NSA z dnia 17 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2146/11 (LEX nr 1121207). Niedopełnienie przez Wojewodę Wielkopolskiego obowiązku rozpatrzenia wszystkich odwołań, również w przypadku, gdy jedna ze stron cofnęła odwołanie, złożonych od decyzji Starosty P. z dnia [...] 2013 r. w jednym terminie i jedną decyzją musi skutkować oceną naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji uchyleniem zaskarżonych decyzji z powodów formalnych, bez merytorycznej kontroli zaskarżonych decyzji, a więc możliwości odniesienia się do zarzutów skarg. Wojewoda Wielkopolski ponownie prowadząc postępowanie odwoławcze zobligowane będzie uwzględnić wyżej przedstawioną ocenę i poczynione uwagi. Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. O kosztach rozstrzygnięto w oparciu o przepis art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a., a orzeczenie w pkt III wyroku wydano na podstawie art. 152 P.p.s.a.