I GZ 362/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 21 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 453/22 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 16 grudnia 2021 r. nr DRP.WPAI.411.99825.2021.5.PGA w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 26 maja 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 453/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. sp. z o.o. w W. (dalej: skarżąca, Spółka) przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: organ, Prezes PFRON) z 16 grudnia 2021 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika (radcę prawnego) wniosła do Sądu I instancji skargę na postanowienie Prezesa PFRON, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. We wniosku pełnomocnik skarżącej wskazał, że zaskarżone postanowienie doręczono Spółce 27 grudnia 2021 r., a 24 stycznia 2022 r. Spółka zleciła mu sporządzenie skargi, udzielając jednocześnie stosownego pełnomocnictwa. Pełnomocnik przygotował skargę i planował nadać ją w placówce pocztowej 26 stycznia 2022 r. w godzinach popołudniowych, jednak tego dnia w godzinach porannych wystąpiły u niego objawy przypominające objawy charakterystyczne dla wirusa COVID-19 (wysoka gorączka, kaszel), skutkiem czego pełnomocnik nie zdecydował się, aby udać się do placówki pocztowej. Wskazał, że w dniu 27 stycznia 2022 r. wykonał test antygenowy na obecność COVID-19, który wykluczył zakażenie. Pełnomocnik skarżącej podniósł, że aktualna mutacja wirusa cechuje się wysoką zaraźliwością i w związku z tym nie zdecydował się na posłużenie się inną osobą w celu nadania przesyłki, nie chciał też narażać pracowników poczty na ewentualne zakażenie. W uzasadnieniu postanowienia oddalającego wniosek WSA uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został w niniejszej sprawie złożony z zachowaniem ustawowego siedmiodniowego terminu, bowiem wskazywana przez pełnomocnika skarżącej przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 27 stycznia 2022 r. i w tym samym dniu został złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, a także wniesiono skargę. W ocenie Sądu I instancji wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługiwał jednak na uwzględnienie, albowiem nie zostało uprawdopodobnione, że strona skarżąca nie ponosi winy w jego uchybieniu. Wniosek o przywrócenie terminu oparto wyłącznie na oświadczeniu pełnomocnika skarżącej, który nie przedstawił zwolnienia lekarskiego potwierdzającego jego niezdolność do pracy w owym okresie, czy też choćby dowodu zakupu testu antygenowego. W ocenie Sądu pełnomocnik skarżącego nie wykazał w żaden sposób, iż wykonanie tego testu 26 stycznia 2022 r. było niemożliwe. Skoro zatem pełnomocnik skarżącej mając świadomość upływającego w dniu 26 stycznia 2022 r. terminu do wniesienia skargi nie wykonał testu, który mógłby wykluczyć jego zarażenie wirusem, to uznać należy, że dopuścił się w tym zakresie niedbalstwa. Wynik tego testu jest bowiem dostępny już po kilku minutach, a jego wykonanie mogłoby potwierdzić, czy był on zarażony wirusem czy też nie. W zażaleniu na postanowienie WSA w Warszawie z 26 maja 2022 r. wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Prezesa PFRON. Uzasadniając zażalenie pełnomocnik skarżącej podniósł, że liczba zakażeń COVID-19 w dniu 26 stycznia 2022 r., jedna z najwyższych w całym okresie pandemii, była powszechnie znana. Prowadząc jednoosobową kancelarię pełnomocnik nie zatrudnia pracowników, dlatego nie mógł posłużyć się zastępstwem. Stwierdził też, że nie dopuścił się niedbalstwa polegającego na niewykonaniu testu antygenowego 26 stycznia 2022 r. Testy wykrywające zakażenie COVID były wykonywane bezpłatnie i masowo, jednak fakt, co uszło uwadze Sądowi I instancji, wyniki testów nigdy nie były przekazywane tego samego dnia. Wykonując wymaz w punkcie, wyniki i tak otrzymałby 27 lub 28 stycznia 2022 r. Po wystąpieniu objawów pełnomocnik skarżącej skontaktował się z zaprzyjaźnionym lekarzem, który poradził mu, żeby nie wychodził z domu, tak na pocztę jak do apteki, jak również do punktu wymazowego, albowiem z automatu zostanie objęty kwarantanną. W dniu 27 stycznia 2022 r. to właśnie ten lekarz przywiózł mu ze swojej praktyki test antygenowy, który zostawił pod bramką domu. Ponieważ nie kupił testu w aptece ani w przychodni lekarskiej, nie był w stanie uprawdopodobnić wykonania testu poprzez przedstawienie rachunku za zakup testu. Biorąc pod uwagę wszystkie te okoliczności, pełnomocnik skarżącej nie miał możliwości uprawdopodobnienia braku winy w niedotrzymaniu terminu do wniesienia skargi w inny sposób, niż przez opis okoliczności sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony, która nie dokonała w terminie czynności procesowej. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu, należy mieć na uwadze działania pełnomocnika. Brak winy zachodzi wówczas, gdy dochowana zostanie należyta staranność przy dokonaniu danej czynności procesowej. Należy przy tym szczególnie zwrócić uwagę, że chodzi tu o staranność należytą w danych stosunkach, a nie nadzwyczajną czy najwyższą obejmującą podejmowanie wszelkich możliwych czynności, w tym również czynności nieracjonalnych. Ustawodawca nie określił kryteriów oceny zachowania strony co oznacza, że kwestia ta pozostawiona została uznaniu sądu. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być zatem oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. Wykazany brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności stanowi konieczną przesłankę przywrócenia terminu. Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446, nb 4; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie można mówić o uprawdopodobnieniu przez stronę skarżącą braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Pełnomocnik skarżącej poprzestał jedynie na wykazaniu, że w ostatnim dniu terminu do wniesienia skargi wystąpiła znaczna liczba zakażeń COVID-19, a on sam, z racji niezatrudniania w swojej kancelarii pracowników, nie mógł posłużyć się w celu dokonania czynności procesowej w terminie pomocą innej osoby. Natomiast w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że w dniu tym istotnie nie był w stanie - z uwagi na stan zdrowia - samodzielnie dokonać tej czynności. W szczególności nie przedstawił nie tylko żadnego zaświadczenia lekarskiego, ale nawet żadnych innych dowodów, które mogłyby, choćby pośrednio, wskazywać na zły stan jego zdrowia w tym dniu. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.