II OSK 611/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Sędzia NSA Janina Kosowska Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 3 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Gd 345/06 w sprawie ze skargi Koncernu [...] S.A. Oddział w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za usunięcie krzewów oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Gd 345/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi Koncernu [...] "[...]" S.A. Oddział w S., uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Słupsk z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...] w punkcie drugim i trzecim tej decyzji. Powyższą decyzją Wójt Gminy Słupsk zezwolił Przedsiębiorstwu [...] Sp. z o.o., działającemu w imieniu inwestora – Koncernu [...] "[...]" na usunięcie krzewów rosnących w obrębie miejscowości G. i W. kolidujących z przebudową napowietrznej linii elektroenergetycznej Słupsk-Wierzbięcin-Ustka, natomiast w punkcie 2 decyzji ustalił opłatę za usunięcie ww. krzewów w wysokości 238 272 zł, zaś w punkcie 3 – nakazał zapłacenie powyższej kwoty Gminnemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Słupsku w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Po rozpatrzeniu odwołania Koncernu "[...]" S. A., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że brak jest jakichkolwiek przesłanek wskazujących na realne zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia przez rosnące pod linią energetyczną i w jej obrębie krzewy. Koncern "[...]" S. A., składając skargę do sądu administracyjnego podniosła, że zgodnie z Polską Normą E 05100-1 (Elektroenergetyczne linie napowietrzne – projektowanie i budowa) drzewa i krzewy mogą rosnąć w wyjątkowych przypadkach i to w odległości co najwyżej 250 cm od przewodów elektroenergetycznych. Ponadto wzdłuż linii powinien zostać zachowany pas techniczny o różnej szerokości – w tym przypadku jest to 8,5 m z każdej strony. W ocenie skarżącej Spółki rygory te spowodowane są możliwością powstania zagrożenia pożarowego, bowiem nadmierny wzrost drzew, krzewów i samosiejek, pod wpływem określonych warunków atmosferycznych lub ludzkiej lekkomyślności, może doprowadzić do zwarć przewodów i do pożarów. Spółka podniosła, że takie sytuacje miały już miejsce i skarżący w związku z tym ponosił znaczące straty spowodowane przerwami w dostawie energii elektrycznej. Intencją skarżącej Spółki jest przebudowa linii w celu realizacji obowiązków wynikających z ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz.U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 ze zm.), polegających na zapewnieniu trwałości i pewności zasilania odbiorców oraz wyręczenie właścicieli gruntów z obowiązków wynikających z przepisów o ochronie środowiska i przyrody poprzez oczyszczanie gruntów pod i obok linii z istniejących nasadzeń i samosiejek. Odnosząc się do zarzutów skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku podniosło, że zaniedbania skarżącej Spółki poprzez niesystematyczną konserwację terenu doprowadziły do konieczności uiszczenia spornej opłaty. Organ wskazał nadto, że powodem usunięcia krzewów nie jest konserwacja, lecz przebudowa linii w ramach inwestycji. Tym samym inwestor powinien zarezerwować środki finansowe na ewentualne opłaty publiczne, w tym na usunięcie drzew i krzewów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił skargę przyjmując za bezsporne, iż naziemne przewody i urządzenia elektroenergetyczne stanowią obiekt budowlany, co wynika z regulacji art. 3 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) w związku z art. 2 pkt 11 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.). W odniesieniu do problematyki uiszczania opłat za usunięcie drzew lub krzewów, ustawodawca przewidział przesłanki, których spełnienie prowadzi do zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty. W świetle art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz. 880 ze zm.) podstawą do zwolnienia z opłaty jest między innymi okoliczność powstania zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych przez drzewa. Przepis ten nie wprowadza dodatkowej przesłanki – jak błędnie wywodził organ – wymagającej zbadania kwestii winy wnioskodawcy co do ewentualnych zaniedbań będących przyczyną zagrożenia. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że linie elektroenergetyczne zaprojektowane, zbudowane i eksploatowane zgodnie z wymaganiami obowiązujących przepisów, a w szczególności Prawa budowlanego, przepisów o ochronie przeciwporażeniowej, Polskich Norm wprowadzonych do obowiązkowego stosowania i innych przepisów wynikających z technologii wytwarzania energii elektrycznej, nie stwarzają co do zasady zagrożenia dla otoczenia. W ocenie Sądu jednym z warunków utrzymania bezpieczeństwa eksploatacji linii elektroenergetycznych jest utrzymanie obszaru wokół nich w stanie "bezdrzewnym". Obowiązek ten wynika z Normy PN-E-05100-1:1998 Elektroenergetyczne linie napowietrzne. Projektowanie i budowa. Linie prądu przemiennego z przewodami roboczymi gołymi [1]. Norma dotyczy linii z przewodami gołymi pracującymi przy napięciach: niskich do 1 kV oraz średnich i wysokich do 400 kV włącznie, a także przewodów telekomunikacyjnych zawieszonych na konstrukcjach wsporczych linii elektroenergetycznych. Z powyższej regulacji wynika zakaz znajdowania się krzewów i drzew w odległości do 2,5 m od przewodów elektroenergetycznych. Wzdłuż linii elektroenergetycznej powinien być poprowadzony pas techniczny na którym nie mogą rosnąć krzewy i drzewa (w niniejszej sprawie jest to 8,5 m z każdej strony). Norma ta zastąpiła dokument sprzed prawie 30 lat o symbolu PN-75/E-05100 w zakresie dotyczącym linii z przewodami gołymi i została wprowadzona w celu zapobiegania uszkodzeniom linii spowodowanych kolizją z drzewami i pożarami, szczególnie na gruntach leśnych. Uchylając zaskarżone decyzje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zwrócił uwagę na konieczność dokonania właściwych ustaleń w przedmiocie zagrożenia stwarzanego dla funkcjonowania linii energetycznej wskutek istnienia pod tą linią drzew i krzewów. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku, wnosząc o jego uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania w sprawie. Skarga kasacyjna została oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego – art. 86 ustawy o ochronie przyrody poprzez przyjęcie, że usunięcie drzew i krzewów rosnących w pasie technicznym linii energetycznej w każdym przypadku uzasadnione jest bezpieczeństwem eksploatacji urządzeń energetycznych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Kolegium wskazało, że wnioskodawca nie podał, na czym polega zagrożenie spowodowane przez rosnące pod linią energetyczną drzewa i krzewy. Organ nie kwestionuje konieczności wycinki drzew i krzewów, jednakże wobec niewykazania przez wnioskodawcę zagrożeń, o których mowa w powyższym przepisie, zezwolenie na wycinkę podlega opłacie. Utrzymanie pasa technicznego należy do zakładu energetycznego, co wynika z regulacji art. 9 i nast. ustawy – Prawo energetyczne. Gdyby zaś konserwacja pasa technicznego dokonywana była systematycznie, nie doszłoby do obowiązku uzyskania zezwolenia wraz z towarzyszącymi mu opłatami. Ponadto w niniejszej sprawie wycinka związana jest z planowaną inwestycją budowlaną, co nie przemawia za zwolnieniem z opłaty. Pismem z dnia 14 marca 2007 r. Koncern "[...]" S. A. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do brzmienia regulacji art. 86 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 86 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz. 880 ze zm.) nie pobiera się opłat za usunięcie drzew i krzewów, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych. Niewątpliwie obiektem takim jest, w świetle przywołanych w zaskarżonym wyroku norm Prawa budowlanego oraz Prawa geodezyjnego i kartograficznego, linia elektroenergetyczna. Jeżeli zatem, w świetle dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych, skutecznie nie zakwestionowanych w skardze kasacyjnej (brak zarzutu naruszenia przepisów postępowania) pod i obok przedmiotowej linii znajdowały się drzewa i krzewy zagrażające przedmiotowej linii elektroenergetycznej, nadto grożące niebezpieczeństwem pożaru, to Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że zaszła przesłanka do zastosowania w sprawie regulacji art. 86 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 86 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody. Podzielić trzeba pogląd tego Sądu, że regulacja, o której mowa, nie wymaga stwierdzenia braku winy wnioskodawcy co do ewentualnych zaniedbań będących przyczyną zagrożenia. Taka interpretacja przepisu art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody nie tylko nie znajduje uzasadnienia w brzmieniu przepisu ale nie wynika też z jego wykładni systemowej. Czym innym są bowiem obowiązki związane z eksploatacją obiektów budowlanych, w tym linii elektroenergetycznych, a czym innym wycinka drzew i krzewów ze względu na określone zagrożenia. Obowiązki związane z eksploatacją są regulowane odrębnymi przepisami. Nadto należy zaważyć, że w niniejszej sprawie nie mógł mieć znaczenia fakt zamierzeń inwestora co do przebudowy przedmiotowej linii, jako że drzewa i krzewy poddane wycince znajdowały się pod linia istniejącą i były w sprawie w tym aspekcie rozważane. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).