I OSK 2736/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2012 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. B. działającej w imieniu własnym i w imieniu małoletniej córki J. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 137/10, o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi E. B. działającej w imieniu własnym i w imieniu małoletniej córki J. B. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w części postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 2 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 137/10, odrzucił skargę E. B. działającej w imieniu własnym i w imieniu małoletniej córki J. B. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w części. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżącą wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie osobiście sporządzoną skargę na powyższą decyzję. Wezwaniem uznanym za skutecznie doręczone (k-69) w dniu 19 lutego 2010 r. Sąd zobowiązał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi – poprzez nadesłanie 267 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych oraz do uiszczenia 200,00 (dwieście) złotych tytułem wpisu sądowego. Termin do uzupełnienia braków skargi upłynął w dniu 26 lutego 2010 r., a skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi. W tej sytuacji Sąd skargę odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej zwaną "p.p.s.a."). E. B. w skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 67 § 5 p.p.s.a., polegające na pominięciu pełnomocnika skarżącej przy doręczaniu wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi i doręczeniu wezwania wyłącznie na adres skarżącej. W uzasadnieniu podkreślono, że pełnomocnictwo – obejmujące również postępowanie sądowe – dla adwokata M. B. udzielone przez skarżącą zostało złożone do akt administracyjnych w dniu 1 kwietnia 2009 r. Mimo to wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi nie zostało przesłane pełnomocnikowi, a jedynie skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Ta jednakże w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Zgodzić się należy z zarzutem skargi kasacyjnej, że Sąd Wojewódzki w sposób niewłaściwy podjął zaskarżone postanowienie bez uwzględnienia, że skarżąca w postępowaniu administracyjnym ustanowiła pełnomocnika do jej reprezentowania w sprawie "przed Sądami i innymi organami". Należy zaznaczyć, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym już na etapie formalnego badania skargi, a tym bardziej przy wydawaniu orzeczenia kończącego postępowanie Sąd podejmuje czynności procesowe i orzeka na podstawie akt sprawy, w tym akt administracyjnych. Jeżeli zatem w aktach administracyjnych jest dokument wskazujący na bezterminowe ustanowienie pełnomocnika do działania zarówno przed organem administracji, jak też przed sądami, to Sąd ma obowiązek wyjaśnić czy strona składająca skargę działać będzie osobiście, czy przez pełnomocnika. Z obowiązku tego nie zwalnia Sąd okoliczność, że w złożonej osobiście skardze strona nie wskazała, że będzie reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Jedynie wyraźne oświadczenie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa pozwala uznać, że strona działa w sprawie osobiście. Zgodnie z art. 42 § 1 p.p.s.a., wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu od dnia zawiadomienia go o tym. Należy więc przyjąć, że brak takiego zawiadomienia rodzi domniemanie, iż udzielone pełnomocnictwo jest aktualne. Oczywiście strona powinna w sporządzonej przez siebie skardze wskazać, czy działać będzie w sprawie osobiście, czy przez pełnomocnika. Jednak zaniechanie tego, nie może prowadzić do tak daleko idących skutków procesowych jak w niniejszej sprawie. Skoro Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił tej kwestii przy wstępnym badaniu skargi, to powinien to uczynić przed wydaniem zaskarżonego postanowienia. W sytuacji bowiem gdy skierowane do skarżącej wezwanie o usunięcie braków formalnych skargi zostało zwrócone na adres Sądu jako dwukrotnie awizowane, a jednocześnie w aktach administracyjnych znajdowało się pełnomocnictwo obejmujące postępowanie sądowe, to rzeczą Sądu było podjęcie czynności wyjaśniających sposób reprezentacji strony. Zwrócić należy uwagę na trafnie wypowiedziany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że obowiązek złożenia pełnomocnictwa do reprezentowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie powstaje, gdy pełnomocnictwo takie złożono w postępowaniu administracyjnym, a akta administracyjne dołączone zostały do akt sądowych. Warunkiem skuteczności takiego pełnomocnictwa jest to, aby obejmowało ono umocowanie do działania w imieniu strony także w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z dnia 23 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1541/11). Ze względów wyżej przedstawianych należało przyjąć, że bezskuteczne wezwanie wyłącznie skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi bez wyjaśnienia sposobu reprezentacji strony w postępowaniu sądowym – nie dawało podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 220 p.p.s.a. Niewątpliwie w przedstawionych okolicznościach sprawy doszło wskutek nadmiernego rygoryzmu proceduralnego do naruszenia przez Sąd Wojewódzki przepisu art. 67 § 5 p.p.s.a., powołanego w podstawie kasacyjnej. Na marginesie zaznaczyć również trzeba, że wyrazem niekonsekwentnego działania Sądu było to, iż wezwanie o usunięcie braków formalnych skargi skierowane było tylko do skarżącej, podczas gdy postanowienie o odrzuceniu skargi doręczono zarówno skarżącej, jak i pełnomocnikowi (k. 100 akt WSA). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.