III OSK 7248/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 27 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Op 457/21 o odrzuceniu skargi M.P. na decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z 27 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Op 457/21 odrzucił skargę M.P. (dalej: "skarżący") na decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący przedmiotem skargi uczynił bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w kwestii odmowy udzielenia odpowiedzi co do wykazu spraw karnych 1989-2009 dotyczących jego osoby i wykazu orzeczników w tych sprawach. Jednocześnie w skardze, pod swoim imieniem i nazwiskiem oraz danymi adresowymi, wpisał nr decyzji [...]. W związku z tym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z [...] lipca 2021 r. skarżący został wezwany do jednoznacznego oznaczenia przedmiotu poprzez wskazanie, czy pismem z [...] czerwca 2021 r. wnosi skargę na decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 2021 r., nr [...], czy też wnosi skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...], a jeśli tak to o wskazanie wniosku, co do rozpoznania którego zarzuca organowi bezczynność, przez wskazanie jego daty oraz treści sformułowanego w nim żądania. Skarżący w piśmie procesowym z [...] lipca 2021 r. wskazał, że wnosi skargę na decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 2021 r., nr [...]. Sąd pierwszej instancji odrzucając skargę podniósł, że decyzją z [...] czerwca 2021 r., nr [...], Prezes Sądu Rejonowego w [...]odmówił skarżącemu udostępnienia informacji publicznej w podanym wyżej zakresie. Decyzja ta zawierała pouczenie, że przysługuje od niej prawo wniesienia odwołania do Prezesa Sądu Okręgowego w [...] Dalej Sąd podał, że skargę do sądu administracyjnego można wnieść od decyzji organu drugiej instancji, wydanej po rozpatrzeniu środka odwoławczego od decyzji organu pierwszej instancji. Z nadesłanych przez organ akt administracyjnych nie wynika, żeby skarżący skorzystał z przysługującego mu uprawnienia do wniesienia odwołania od decyzji z [...] czerwca 2021 r. Mając na względzie powyższe, Sąd stwierdził, że wniesienie skargi na decyzję organu pierwszej instancji jest niedopuszczalne, co skutkuje odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm, dalej: "p.p.s.a."). Skarżący w skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia braków formalnych skargi i błędne uznanie interpretacji stanowiska skarżącego wskazanego w piśmie z [...] lipca 2021 r. za skargę na decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w [...], zamiast na skargę na bezczynność ww. organu. Tymczasem z treści dokumentów przedstawianych przez skarżącego wynikało, że jest to skarga na bezczynność, jednakże skarżący nie posiadając wykształcenia prawniczego w sposób nieświadomy niewłaściwie skonstruował treść pisma, czego skutkiem było wydanie niekorzystnego dlań postanowienia. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, wezwanie pełnomocnika do przedstawienia ostatecznego stanowiska w sprawie i nadanie sprawie dalszego biegu procesowego poprzez merytoryczne rozpatrzenie treści złożonych przez skarżącego pism. Organ w piśmie procesowym z [...] listopada 2021 r. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od uczestnika postępowania kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu organ podkreślił, że skarga jest niedopuszczalna, jeżeli skarżący nie wniesie odwołania lub zażalenia do organu drugiej instancji i od razu zaskarży do sądu administracyjnego decyzję (lub postanowienie) organu pierwszej instancji. Na mocy decyzji z [...] czerwca 2021 r. nr [...] Prezes Sądu Rejonowego w [...] odmówił skarżącemu udostępnienia informacji publicznej. Decyzja zawierała pouczenie o prawie do wniesienia odwołania do Prezesa Sądu Okręgowego w [...], czego skarżący nie uczynił. Mając na uwadze regulację zawartą w art. 15 k.p.a. postępowanie jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 127 § 2 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Prawo odwołania od decyzji wyznacza zatem przyjęta zasada ogólna dwuinstancyjności. Wobec braku wyczerpania trybu postępowania administracyjnego, wniesienie przez skarżącego skargi na decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 2021 r. jest niedopuszczalne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w sprawie nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych przytoczonych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (§ 2). Stosownie natomiast do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Skarżący przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie uczynił bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...]. Jednocześnie w treści skargi wskazał numer decyzji [...]. Wobec tego zasadnie Sąd pierwszej instancji wezwał skarżącego pismem z [...] lipca 2021 r. do sprecyzowania skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez jednoznaczne oznaczenie przedmiotu zaskarżenia i w tym zakresie oświadczenie, czy skarżący pismem z [...] czerwca 2021 r. wnosi skargę na decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w [...] z 10 czerwca 2021 r., nr [...] o odmowie udostępnienia informacji publicznej w postaci wykazu spraw karnych oraz sędziów orzeczników w tych sprawach w latach 1998 - 2009, która to decyzja wydana została w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] maja 2021 r., czy też skarżący wnosi skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...]. W przypadku pozytywnej odpowiedzi skarżący został wezwany do wskazania daty wniosku, co do rozpoznania którego zarzuca organowi bezczynność. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, skarżący w piśmie z [...] lipca 2021 r. jednoznacznie oświadczył, że wnosi skargę na decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 2021 r. Nr [...]. Jednocześnie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z rzędu. Wobec tak określonego przedmiotu zaskarżenia Sąd na wstępnym etapie badania sprawy nie był zobowiązany do analizowania treści dokumentów załączonych przez skarżącego, ani tym bardziej uprawniony do modyfikowania oznaczonego przez skarżącego przedmiotu zaskarżenia. Wniesiona skarga na decyzję organu pierwszej instancji, zasadnie została odrzucona przez Sąd pierwszej instancji, jako niedopuszczalna. Podkreślenia dodatkowo wymaga, że skarżący został prawidłowo pouczony o przysługującym mu prawie wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Wypełnienie tego warunku było niezbędne dla możliwości wniesienia w dalszej kolejności skargi do sądu administracyjnego. Wobec powyższego, zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd przepisów art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. należało uznać za całkowicie nieuzasadnione. Nadmienić należy, że Sąd pierwszej instancji w kopercie, w której została wniesiona skarga, odnalazł odwołanie skarżącego z [...] czerwca 2021 r. skierowane do Prezesa Sądu Okręgowego w [...], za pośrednictwem Prezesa Sądu Rejonowego w [...]. Odwołanie przy piśmie z [...] lipca 2021 r. zostało przekazane do organu pierwszej instancji, celem nadania mu odpowiedniego biegu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.