I OZ 343/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2166/17 odrzucające skargę H. D. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 31 maja 2017 r., nr 707/O/2017 w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 28 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 2166/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę H. D. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 31 maja 2017 r., nr 707/O/2017 w przedmiocie wywłaszczenia na rzecz Gminy [...] nieruchomości położonej w obrębie [...], gmina [...] oznaczonej jako działki nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarga H. D. na powyższy akt Wojewody została złożona po upływie terminu do jej wniesienia, a w konsekwencji podlegała odrzuceniu. Zauważył, że z akt administracyjnych sprawy wynika skuteczne doręczenie decyzji, ustanowionemu przez H. D. pełnomocnikowi J. D., w dniu 14 czerwca 2017 r. Sąd wskazał również, że decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Tym samym, w ocenie Sądu I instancji, termin do wniesienia przez skarżącą środka zaskarżenia decyzji Wojewody Mazowieckiego z 31 maja 2017 r. upływał z 14 lipca 2017 r. Skarżąca skargę wniosła 20 lipca 2017 r. Pismem z 24 września 2017 r., skarżąca zakwestionowała powyższe orzeczenie w całości. Podniosła, że Wojewoda dokonał nieprawidłowego doręczenia decyzji z 31 maja 2017 r., nr 707/O/2017, kierując korespondencję zarówno do niej, jak i do ustanowionego przez nią pełnomocnika – J. D. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 1 w zw. z art. 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "ppsa"), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a, za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W myśl art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ppsa, sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia postanowieniem, które może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Orzekając w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił ustaleń faktycznych, poczynionych przez Sąd I instancji i przedstawionych w uzasadnieniu postanowienia z 28 sierpnia 2017 r., co skutkować musiało jego uchyleniem. Z brzmienia art. 40 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: "kpa") – aktualnego na datę wydania decyzji Wojewody, wynika, że pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi (§ 1). W sytuacji zaś, gdy strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika (§ 2). Jednocześnie, z § 3 tej normy wynika, że w sprawie wszczętej na skutek podania złożonego przez dwie lub więcej stron pisma doręcza się wszystkim stronom, chyba że w podaniu wskazały jedną jako upoważnioną do odbioru pism. Kluczową dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okolicznością było dokonanie oceny prawidłowości doręczenia kwestionowanej decyzji stronom. Z analizy akt administracyjnych jasno wynika, że po pierwsze: udzielone przez skarżącą H. D. synowi – J. D. pełnomocnictwo z 15 stycznia 2017 r., obejmowało umocowanie do reprezentowania jej jedynie w postępowaniu przed organem I instancji: "(...) w postępowaniu wywłaszczeniowym, prowadzonym pod sygnaturą akt GG.6821.26.2016 przez Starostwo Powiatowe w [...]." Tym samym brak było podstaw do uznania J. D. za pełnomocnika skarżącej na etapie postępowania odwoławczego (w sprawie SPN-O.7581.36.2017, toczącej się przed Wojewodą) i skierowania do niego przez ten organ decyzji z 31 maja 2017 r. W tym miejscu dodać należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, weryfikacji również wymaga przyznanie J. D. statusu strony postępowania sądowego. W konsekwencji powyższego, Sąd I instancji nieprawidłowo uznał za wiążącą stronę skarżącą w sprawie, datę odbioru skarżonej decyzji przez J. D. (14 czerwca 2017 r.), co z kolei skutkowało błędnym przyjęciem, że skarżąca uchybiła terminowi z art. 53 § 1 ppsa i odrzuceniem jej skargi. W tej sytuacji, dokonanie doręczenia pełnomocnikowi skarżącej (upoważnionemu do jej reprezentacji jedynie w postępowaniu przed Starostą), co zupełnie pominął Sąd I instancji, nie mogło odnieść skutku prawnego. Zgodnie z zasadą oficjalności doręczeń w postępowaniu administracyjnym (art. 39 kpa), czynność ta, o charakterze materialno-technicznym, by wywołać wynikające z niej skutki prawne musi zostać dokonana w określony prawem sposób. Wobec tego, brak jest podstaw do przyjęcia, że skutek prawny doręczenia o którym stanowi art. 40 § 2 kpa został osiągnięty, w przypadku doręczenia korespondencji pełnomocnikowi strony pozbawionemu umocowania do jej reprezentowania przed organem odwoławczym. Po wtóre: również, jako błędne ocenić trzeba dokonanie przez organ odwoławczy doręczenia kwestionowanej decyzji małżonkom H. i J. D. w jednej kopercie. Zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Tak więc w postępowaniu administracyjnym stronami są poszczególni małżonkowie jako osoby fizyczne, nie zaś małżeństwo jako instytucja normowana w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Każdy z nich powinien mieć możliwość złożyć odwołanie od decyzji. Wobec czego prawo do złożenia odwołania przez jedno z nich nie może ograniczać prawa drugiego z małżonków, jako strony postępowania. Pogląd, jakoby doręczenie decyzji jednemu ze współmałżonków, wywierało taki sam skutek, jakby doręczono go obojgu, należy uznać za błędny. Jak wynika z przytoczonego wyżej art. 40 kpa, adresatem decyzji jest bowiem strona, nie zaś małżeństwo jako takie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazaną wyżej wadliwość w zakresie doręczenia skarżonej decyzji interpretować należy z uwzględnieniem zasad ekonomiki procesowej. Powyższe zaś determinuje wniosek, że powinna ona skutkować uznaniem, że termin na wniesienie skargi dla J. D. i H. D., należy obliczać z uwzględnieniem skutku doręczenia decyzji w trybie doręczenia zastępczego (art. 44 kpa). Zdaniem Sądu, datą rozpoczęcia biegu terminu do zaskarżenia przez H. D. decyzji Wojewody był 21 czerwca 2017 r. W konsekwencji powyższego uznać należało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając skargę H. D. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 31 maja 2017 r. nr 707/O/2017, dokonał nieprawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy, co skutkować musiało uchyleniem kwestionowanego postanowienia. Na marginesie zauważyć trzeba, że obecnie za stronę skarżącą w sprawie uznać należy H. D. – jako następcę prawnego zmarłego J. D., co wynika ze złożonego do akt sprawy wypisu aktu poświadczenia dziedziczenia z 19 grudnia 2019 r., Repertorium A, Nr [...]. Z tych względów, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.