I OZ 494/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1206/20 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi A.M. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 20 lutego 2020 r., nr 495/2020 w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do uzupełnienia braków formalnych skargi. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1206/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A.M. (dalej "skarżąca") na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 20 lutego 2020 r. nr 495/2020, z powodu nieuzupełnienia w terminie jej braków formalnych. Pismami z dnia [...] listopada 2020 r. skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie oraz wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Postanowieniem z dnia 25 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie na ww. postanowienie z dnia 20 sierpnia 2020 r. Natomiast postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OZ 175/22 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na to postanowienie. Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1206/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A.M. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że godnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022r., poz. 329, dalej "P.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Sąd wskazał, że pełnomocnik skarżącej wskazała we wniosku, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało skierowane na stary adres, podczas gdy informacja o nowym adresie pełnomocnika została wysłana do organu w dniu [...] maja 2020 r., a zatem była znana organowi w momencie przekazywania skargi do sądu. Jak wynika z akt sprawy, skarga została nadana w placówce pocztowej przez pełnomocnika skarżącej w dniu [...] marca 2020 r. Pismo informujące o zmianie adresu zostało natomiast nadane w dniu [...] maja 2020 r. i skierowane na adres organu. Zgodnie z art. 70 § 1 P.p.s.a. strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie miejsca zamieszkania, adresu do doręczeń, w tym elektronicznego lub siedziby. Wobec treści powyższego przepisu należy przyjąć, że w postępowaniu sądowym obowiązek informowania sądu o zmianie adresu obciąża stronę, a nie organ. W takiej sytuacji poinformowanie organu o zmianie adresu, po wniesieniu skargi, a zatem już na etapie postępowania sądowego, w ocenie Sądu I instancji, nie mogło zostać uznane za prawidłowe wykonanie obowiązku, o którym mowa w powyższym przepisie, a tym samym nie mogło zostać uznane za okoliczność niezawinioną. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika – r.pr. I.P. Zaskarżając je w całości zarzuciła rażące naruszenie przepisów, tj. art. 70 § 1 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przyjmując, że wskutek dwukrotnego awizowania przesyłki zawierającej pismo wzywające do uzupełniania braków formalnych i uzupełnienia wpisu sądowego o kwotę 100 zł w dniach [...] lipca 2020 r. oraz [...] lipca 2020 r., doręczenie zostało dokonane w dniu [...] lipca 2020 r., podczas gdy przesyłka ta została doręczona na niewłaściwy adres pełnomocnika skarżącej, będący jego starym adresem, przy czym pismo z informacją o zmianie adresu pełnomocnika zostało nadane do organu w dniu [...] maja 2020 r., tj. na długo przed przekazaniem skargi do Sądu (koniec czerwca 2020 r.) co oznacza, że Sąd otrzymał akta niniejszej sprawy, w których powinna znajdować się już informacja o zmianie adresu pełnomocnika skarżącego, tym samym nie powstał w ogóle obowiązek określony w art. 70 § 1 P.p.s.a., według którego strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie miejsca zamieszkania, adresu do doręczeń, w tym elektronicznego lub siedziby – naruszenie ww. przepisu miało kluczowy wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. W myśl zaś art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym (art. 88 P.p.s.a.). Zatem warunkiem koniecznym do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu jest brak winy rozumiany jako dopełnienie przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W przypadku dopuszczenia się przez stronę chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność uznać należy za bezskuteczną. Wedle natomiast art. 70 § 1 P.p.s.a. strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie miejsca zamieszkania, adresu do doręczeń, w tym adresu elektronicznego, lub siedziby. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie skarżąca uprawdopodobniła skutecznie okoliczności, które wskazywały na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, tym samym za wadliwe należało uznać stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Z akt sprawy wynika bowiem, że złożona w niniejszej sprawie skarga z dnia [...] marca 2020 r. wpłynęła do organu w dniu [...] marca 2020 r., natomiast do Sądu I instancji wraz z odpowiedzią na skargę w dniu [...] czerwca 2020 r. Istotnym jest, że w dniu [...] maja 2020 r. pełnomocnik skarżącej skierował do Wojewody Mazowieckiego pismo informujące o zmianie adresu do doręczeń. Natomiast w dniu [...] lipca 2020 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie 2 egzemplarzy odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych oraz uiszczenie wpisu od skargi (NSA zauważa, że w aktach sprawy znajdowało się już potwierdzenie uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł – k. 15 akt sądowych). Przedmiotowe wezwanie przesłano na poprzedni adres pełnomocnika, bowiem organ prawdopodobnie nie przekazał pisma z dnia [...] maja 2020 r. wraz aktami sprawy do Sądu I instancji. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie posiadając wiedzy na temat zmiany adresu pełnomocnika skarżącej, kierował pisma na jego poprzedni adres do doręczeń. Z drugiej natomiast strony, pełnomocnik skarżącej nie miał wiedzy, że skarga w przedmiotowej sprawie została już przesłana do Sądu I instancji, tym samym nie był świadom, iż Sąd nie posiadał wiedzy w zakresie zmiany adresu. Rację należy zatem przyznać pełnomocnikowi skarżącej, że składając do organu pismo informujące o zmianie adresu półtora miesiąca po złożeniu skargi, nie był on zobowiązany do informowania sądu o zdarzeniu przyszłym, o którym de facto nie miał świadomości. To bowiem na organie spoczywał obowiązek przekazania pisma pełnomocnika o zmianie adresu siedziby kancelarii do Sądu wraz z aktami sprawy, a czego to organ nie uczynił. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania uznać należy, że skarżąca uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Skarżąca dopełniła bowiem obowiązkowi powiadomienia organu o zmianie adresu do doręczeń zgodnie z art. 41 § 1 k.p.a., który stanowi, że w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu. Skoro zatem skarżąca składając za pośrednictwem organu skargę poinformowała w sposób prawidłowy ten organ o zmianie adresu do doręczeń, to już na tym etapie postępowania organ winien był przekazać wraz z aktami sprawy przedmiotową informację. W związku z tym nie można zgodzić się z Sądem I instancji, że skarżąca nie dopełniła obowiązku wynikającego z art. 70 § 1 P.p.s.a., co świadczyło o braku staranności w prowadzeniu sprawy. Skarżąca składając wniosek o przywrócenie terminu oraz zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi uzupełniła także jej braki formalne, do których została zobowiązana przy pismach z dnia [...] lipca 2020 r. W tych okolicznościach uznać należało, iż nie można przypisać zachowaniu skarżącej cech rażącego niedbalstwa, co w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadniało przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 86 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.