I SA/Kr 1323/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Michaldo (spr.) Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia 13 października 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień i maj 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję. UZASADNIENIE W dniu 4 czerwca 2020 r. M. M. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień i maj 2020 r. Decyzją z dnia 7 sierpnia 2020 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] odmówił zwolnienia M. M. z opłacania należności z tytułu składek, gdyż na jego koncie figuruje zadłużenie za okres dłuższy niż 12 miesięcy i do dnia 31 grudnia 2019 r. nie została zawarta umowa o rozłożenie należności z tytułu składek na raty. Decyzja została doręczona M. M. w dniu 12 sierpnia 2020 r. W dniu 21 września 2020 r. (data stempla pocztowego) M. M. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia 13 października 2020 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od kwietnia do maja 2020 r. W uzasadnieniu swojej decyzji organ przytoczył treść art. 31zq ust. 8 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i wyjaśnił, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy należy wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Organ wskazał, że decyzja z dnia 7 sierpnia 2020 r. została doręczona M. M. w dniu 12 sierpnia 2020 r. ZUS stwierdził, że w niniejszej sprawie termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął w dniu 26 sierpnia 2019 r. Natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 21 września 2020 r., a do organu wpłynął w dniu 25 września 2020 r. Organ zaznaczył też, że M. M. nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] M. M. wniósł na nią skargę, domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 112 oraz art. 129 w związku z art. 107 § 1 pkt 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez uznanie, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (odwołanie) wniesiono po terminie, w sytuacji gdy pierwotnie zaskarżona decyzja nie zawierała pouczenia o terminie wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a zatem wniosek winien zostać rozpoznany merytorycznie. Zdaniem skarżącego, wniesienie odwołania zgodnie z błędnym pouczeniem lub w przypadku braku stosownego pouczenia – wymaganego art. 107 § 1 pkt 7 Kodeksu postępowania administracyjnego – spełnia wymogi ustawowe i nie wymaga składania wniosku o przywrócenie terminu, a organ jest zobowiązany rozpoznać takie odwołanie. Skarżący uważa zatem, że złożył odwołanie w terminie – a to wobec braku pouczenia o terminie do wniesienia odwołania – i powinno ono zostać merytorycznie rozpoznane. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.)- dalej w skrócie ustawa o COVID - 19 . Zgodnie z ust. 2 wymienionego artykułu, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Stosownie do ust. 3, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie Sąd zwrócił się do stron postępowania, tj. skarżącego oraz organu (na ręce pełnomocnika) o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP oraz podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Sąd poinformował, że w takiej sytuacji sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne. Żadna ze stron postępowania nie odpowiedziała w zakreślonym terminie na powyższe wezwania. Mając powyższe na uwadze Przewodniczący Wydziału I WSA w Krakowie zarządzeniem z dnia 6 grudnia 2021 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia sprawy. W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji strony skarżącej, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak i argumenty organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią organu na skargę. Następnie należy wskazać, że stosownie do brzmienia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2017 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sprawowana jest przez sądy administracyjne na podstawie kryterium zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ustalenie, że akt taki dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.). Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia 13 października 2020 r. nr [...] stwierdzająca uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Została ona wydana na skutek wniesionego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia 7 sierpnia 2020 r. nr [...] o odmowie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od kwietnia do maja 2020 r. Do postępowania prowadzonego przez ZUS w przedmiocie zwolnienia z opłacania składek, na podstawie art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) oraz art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.), mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z powyższym wydane przez organy ZUS decyzje powinny spełniać wymogi przewidziane w art. 107 § 1 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu decyzja zawiera: 1) oznaczenie organu administracji publicznej; 2) datę wydania; 3) oznaczenie strony lub stron; 4) powołanie podstawy prawnej; 5) rozstrzygnięcie; 6) uzasadnienie faktyczne i prawne; 7) pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania; 8) podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji, a jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego – kwalifikowany podpis elektroniczny; 9) w przypadku decyzji, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego – pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa, sprzeciwu od decyzji lub skargi oraz wysokości opłaty od powództwa lub wpisu od skargi lub sprzeciwu od decyzji, jeżeli mają one charakter stały, albo podstawie do wyliczenia opłaty lub wpisu o charakterze stosunkowym, a także możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy. W doktrynie prawa administracyjnego i orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że uchybienia dotyczące poszczególnych elementów decyzji administracyjnej rodzą różne konsekwencje w odniesieniu do istnienia, ważności lub legalności decyzji. Zauważa się, że "istnienie niektórych składników wymienionych w art. 107 k.p.a. jest koniecznym i wystarczającym warunkiem stwierdzenia bytu decyzji, brak zaś niektórych tylko z tych składników jest podstawą do stwierdzenia wad decyzji, w tym tzw. wad kwalifikowanych. Z tego płynie dalszy wniosek, że pewne składniki decyzji mają większą doniosłość prawną od pozostałych, ich bowiem brak powoduje nieistnienie decyzji lub jej poważną wadę, gdy tymczasem brak niektórych elementów nie pozbawia pisma (rozstrzygnięcia) charakteru decyzji administracyjnej, lecz co najwyżej powoduje (nieistotną) wadę decyzji" (A. Wróbel, teza 5 do art. 107 [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt- Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2021). W szczególności wskazuje się, że do konstytutywnych elementów decyzji administracyjnej należy zaliczyć: oznaczenie organu, oznaczenie strony, której dotyczy, rozstrzygnięcie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ wydający decyzję (wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 487/16, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a., decyzja administracyjna musi zawierać podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji, a jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego – kwalifikowany podpis elektroniczny. Z art. 133 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, co oznacza, że rozstrzygnięcie sądu musi znajdować oparcie w faktach prawidłowo udokumentowanych w aktach sprawy. Wobec powyższego fakt podpisania decyzji przez upoważnioną do tego osobę powinien wynikać z akt sprawy administracyjnej. Tymczasem na decyzji z dnia 7 sierpnia 2020 r. widnieje maszynowy zapis, że została ona podpisana przez M. B.. Brak jest jednak informacji na temat stanowiska służbowego tej osoby. Decyzja nie zawiera również podpisu odręcznego M. B., bądź złożonego przez ww. pracownika kwalifikowanego podpisu elektronicznego. W ocenie Sądu samo doręczenie decyzji za pomocą środków komunikacji elektronicznej (Urzędowe Poświadczenie Doręczenia w aktach administracyjnych) nie przesądza o tym, że została ona prawidłowo podpisana, czy też wydana w formie dokumentu elektronicznego, skoro decyzja nie została opatrzona kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2020 r. poz. 346 ze zm.) dokument elektroniczny to stanowiący odrębną całość znaczeniową zbiór danych uporządkowanych w określonej strukturze wewnętrznej i zapisany na informatycznym nośniku danych. Z powyższego wynika, że pracownik organu podpisujący dokument elektroniczny, powinien użyć do tej czynności kwalifikowanego podpisu elektronicznego oraz co istotne w rozpoznawanej sprawie, powinna istnieć możliwość weryfikacji złożonego pod takim dokumentem podpisu. Wiąże się z tym konieczność posiadania przez wojewódzki sąd administracyjny, rozpatrujący skargę na akt administracyjny sporządzony w formie dokumentu elektronicznego, danych umożliwiających taką weryfikację. Tylko bowiem po dokonaniu odpowiedniej weryfikacji złożonego podpisu, sąd administracyjny jest władny stwierdzić, czy zachowane zostały wymogi formalne pozwalające na uznanie ważności zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2021 r. sygn. akt III FSK 3120/21, LEX nr 3169176). Podpis reprezentanta organu pozwala na ustalenie czy decyzja pochodzi od właściwego organu i czy została podpisana przez osobę uprawnioną do reprezentowania organu. Podpis upoważnionego do wydania decyzji pracownika organu ma zasadnicze znaczenie dla strony postępowania, bowiem potwierdza wyrażoną w rozstrzygnięciu wolę organu (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2015 r. sygn. akt II GSK 2438/13). Brak podpisu z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji powoduje wadliwość decyzji administracyjnej. Treść art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. jest jasna i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, co sprawia że uchybienie enumeratywnie określonym w ustawie wymogom, określającym konieczne elementy składowe każdej decyzji, stanowi naruszenie prawa. Skoro bowiem podpis osoby upoważnionej pod decyzją administracyjną jest jej konstytutywnym elementem, należało uznać, że – z uwagi na brak tego elementu – zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że decyzja ZUS z dnia 7 sierpnia 2020r. nie zawiera podpisu pracownika upoważnionego do wydania tej decyzji. Zarządzeniem z dnia 7 grudnia 2021 r. Sąd wezwał pełnomocnika organu do uzupełnienia akt postępowania administracyjnego poprzez nadesłanie dowodu potwierdzającego podpisanie decyzji ZUS z dnia 7 sierpnia 2021 r. podpisem elektronicznym. W odpowiedzi pełnomocnik ZUS nadesłał drogą elektroniczną dokumenty mające potwierdzić, że decyzja wydana w I instancji została prawidłowo podpisana. Jednak w ocenie Sądu, dokumenty te nie usuwają zaistniałych w tym względzie wątpliwości. Nie wykazały one bowiem aby plik zawierający przedmiotową decyzję został zaopatrzony kalikowanym podpisem elektronicznym. Ponownie rozpoznając sprawę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien zatem ustalić, czy decyzja ZUS wydana w I instancji została prawidłowo podpisana przez osobę uprawnioną i fakt ten jednoznacznie wykazać w aktach sprawy. W przypadku stwierdzenia braku podpisu uprawnionego pracownika organ powinien przyjąć, iż w istocie nie wydano w sprawie aktu administracyjnego i ponownie rozpoznać wniosek skarżącego z dnia 4 czerwca 2020 r. o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień i maj 2020 r., a postępowanie zainicjowane wnioskiem M. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzyć jako bezprzedmiotowe. Natomiast w przypadku stwierdzenia, że decyzja ta została prawidłowo podpisana, organ powinien rozpoznać wniosek skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy. Rację ma bowiem skarżący, że decyzja z dnia 7 sierpnia 2020 r. nr [...] nie zawierała prawidłowego pouczenia o terminie wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z treścią art.31zq ust.8 ustawy o COVID-19 od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pouczenie o trybie złożenia odwołania (lub tak jak w niniejszej sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) powinno stanowić element każdej decyzji. Wynika to jednoznacznie z treści art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. Pouczenie to stanowi jedną z gwarancji prawa podmiotowego jednostek do odwołania (art. 78 Konstytucji RP). Organ – w ramach realizacji obowiązku informowania z art. 9 k.p.a. – zobowiązany jest poinstruować w sposób szczegółowy adresata aktu o możliwości i trybie jego zaskarżenia, terminie wniesienia środka prawnego i organie właściwym do jego rozpoznania oraz o wymogach formalnych, które musi spełniać ten środek prawny. Ten wymóg realizuje standardy demokratycznego państwa prawnego w postępowaniu administracyjnym. Jego naruszenie przez organ powinno być więc traktowane jako uniemożliwienie jednostce korzystania z prawa podmiotowego w zakresie prawa do odwołania / złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że decyzja organu I instancji z dnia 7 sierpnia 2020 r. zawierała co prawda pouczenie co do prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednak pouczenie to nie zawierało wszystkich koniecznych elementów. W treści tej decyzji organ I instancji pouczył skarżącego, że: "od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". W treści pouczenia organ ograniczył się jedynie do zacytowania przytoczonego powyżej art.31 zq ust.8 ustawy o COVID -19, którego treść w żaden sposób nie wyczerpuje prawidłowego pouczenia strony o przysługujących jej środkach zaskarżenia. Treść wskazanego przepisu odsyła jedynie i to w sposób ogólnikowy do przepisów innych aktów normatywnych, które w przypadku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy mogą znaleźć swoje odpowiednie zastosowanie. Adresat decyzji w żaden sposób nie uzyskuje wprost informacji w jaki sposób może zrealizować przysługujące mu prawo do jej zaskarżenia. W przedmiotowym pouczeniu nie zawarto bowiem informacji na temat terminu oraz trybu w jakim strona może złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Brak jest również wskazania treści konkretnych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących odwołań oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mających zastosowanie do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tymczasem jak słusznie zauważył NSA w wyroku z dnia 30 września 2020 r. sygn. akt II OSK 1463/20 pouczenie o prawie odwołania powinno zawierać wskazanie organu odwoławczego, trybu pośredniego wniesienia odwołania oraz terminu wniesienia odwołania. W ślad za wyrokiem NSA z dnia 23 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 2739/20 należy podkreślić także, iż pouczenie powinno być sformułowane w sposób przejrzysty, zrozumiały i niebudzący obiektywnie jakichkolwiek wątpliwości. Ma to bowiem istotne znaczenie dla ochrony praw procesowych strony w postępowaniu administracyjnym, m.in. prawa do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Prawo to, co należy podkreślić, realizuje się nie tylko poprzez prawo strony do wypowiedzenia się w kwestii zebranych dowodów i materiałów w sprawie przed wydaniem decyzji, ale także poprzez prawo do wniesienia środka odwoławczego od decyzji celem ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie przez organ wyższego stopnia, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Pouczenie organu I instancji o przysługujących środkach odwoławczych sformułowane w sposób mało przejrzysty i mogący budzić wątpliwości, może unicestwić prawo strony do ponownego rozpoznania jej sprawy przez organ drugiej instancji. Zdezorientowana strona, co miało miejsce w realiach niniejszej sprawy, nie mogła skutecznie zrealizować jej uprawnienia wynikającego zasady określonej w art. 15 k.p.a. Dodać również należy, iż takie zachowanie organu narusza również zasadę zaufania obywateli do organów państwa wyrażoną w art. 8 k.p.a. czy zasadę informowania stron zawartą w art. 9 k.p.a. W sprawie znajdzie zatem zastosowanie przepis art. 112 k.p.a., zgodnie z którym błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania (czy też wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Zdaniem Sądu, przyjąć zatem należy, że w sytuacji, gdy decyzja zawiera pouczenie o prawie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz nie wskazuje jednoznacznie terminu i trybu, w jakim wniosek ten może zostać złożony, należy mówić o błędnym pouczeniu strony co do prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a takie pouczenie nie może szkodzić stronie. (por. podobnie wyrok WSA w Białymstoku z dnia 18 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Bk 733/19). Zdaniem Sądu, w sytuacji jak ta w niniejszej sprawie, tj. gdy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został na skutek niepełnego pouczenia wniesiony z opóźnieniem, organ winien go rozpoznać merytorycznie, tj. rozpoznać sprawę po raz drugi. Mając na uwadze potrzebę zagwarantowania prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a także zasady wynikające z art. 7-9 k.p.a., tj. zasady praworządności, zaufania i informowania, Sąd zajął stanowisko, że zasadnym jest w okolicznościach takich, jakie mają miejsce na gruncie tej sprawy, merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, bez potrzeby składania przez niego wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia. To bowiem po stronie organu doszło do niedopełnienia obowiązku pełnego pouczenia o trybie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co nie powinno skutkować powstaniem dla strony proceduralnych barier do tego, aby jej sprawa była rozpoznana dwukrotnie. Za nieprawidłowe Sąd uznaje więc działanie organu, który w przypadku, gdy organ I instancji nie poinformował strony o terminie, oraz trybie w jakim należy złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wydał decyzję stwierdzającą uchybienie terminu do złożenia tego wniosku. Wydane przez organ rozstrzygnięcie nastąpiło zatem z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 9 oraz art. 112 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku. Rozpatrując ponownie sprawę organ, na podstawie przepisu art. 153 P.p.s.a. zobowiązany będzie uwzględnić wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko Sądu. Sąd odstąpił od orzeczenia o kosztach postępowania, z uwagi na to, że skarżący, po pierwsze był zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a., który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, po drugie skarżący w sprawie występował osobiście, bez profesjonalnego pełnomocnika. Po trzecie działając osobiście, nie wykazał, że poniósł wydatki niezbędne do celowego dochodzenia swoich praw.