II OZ 1113/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia pełnomocnika skarżącego J.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 2487/10 o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącego tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi J.C. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 2487/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. R.A. kwotę 147,60 zł (120 zł tytułem wynagrodzenia oraz kwotę 27,60 zł stanowiącą 23 % podatku VAT) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu wskazano, że pełnomocnik udzielający skarżącemu pomocy prawnej z urzędu złożył wniosek o przyznanie mu wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej. Nadto Sąd wyjaśnił, że na mocy art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., adwokatowi wyznaczonemu z urzędu należy się wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w odpowiednich przepisach. Nadto Sąd przytoczył treść § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz art. § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) i podniósł, że na mocy ww. przepisów należne pełnomocnikowi wynagrodzenie wynosi łącznie 147,60 zł. I w takiej też wysokości wynagrodzenie to zostało pełnomocnikowi skarżącemu przyznane. Na powyższe orzeczenie zażalenie wniósł pełnomocnik skarżącego – adw. R.A. zaskarżając go w całości i zarzucając mu: - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez wydanie postanowienia o przyznaniu wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu z pominięciem treści wniosku z dnia 19 września 2011 r. o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu oraz załączonej do niego faktury VAT nr [...] oraz błędne przyjęcie, że pełnomocnik skarżącego prowadził sprawę także przed Sądem I instancji, podczas gdy w rzeczywistości prowadził ją jedynie po wydaniu wyroku przez WSA w Warszawie, - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez niewskazanie w treści uzasadnienia przyczyny, która spowodowała, że wniosek o przyznanie wynagrodzenia w wysokości 150 % stawki minimalnej określonej w § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b ww. rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. – a zatem wynagrodzenia w kwocie 332,10 zł nie został uwzględniony w całości, Nadto z ostrożności procesowej zarzucono Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b przedmiotowego rozporządzenia poprzez przyjęcie, że po wydaniu przez WSA w Warszawie wyroku za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej należy się wynagrodzenie w wysokości 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1 § 18 ust. 1 tego rozporządzenia, a nie w wysokości 75 % tej stawki minimalnej. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na jego rzecz od Skarbu Państwa kwoty 761,40 zł tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu oraz tytułem wynagrodzenia za zwiększony nakład pracy związany z udziałem w postępowaniu przed WSA w Warszawie i NSA, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w wysokości 221,40 zł, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na jego rzecz kwoty 332,10 tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu oraz kosztów postępowania zażaleniowego w kwocie 221,40 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Niespornym w sprawie jest, że co do zasady adwokat ustanowiony z urzędu ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej na podstawie art. 250 p.p.s.a. Zaś wynagrodzenie pełnomocnika ustalane jest w oparciu o rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Przepis § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b ww. rozporządzenia stanowi, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej – 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Zatem z powyższego wynika, że w sytuacji gdy pełnomocnik z urzędu zostanie ustanowiony już po wydaniu wyroku przez Sąd I instancji to w świetle ww. przepisów należne jest mu wynagrodzenie w wysokości 75 % stawki minimalnej określonej w pkt 1. Natomiast wynagrodzenie w wysokości 50 % stawki minimalnej należne jest mu wówczas, gdy prowadził sprawę także przed Sądem I instancji. W niniejszej sprawie adw. R.A. został ustanowiony pełnomocnikiem skarżącego w ramach prawa pomocy już po wydaniu wyroku Sądu I instancji i sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W tej sytuacji w myśl ww. przepisu § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. należne jest wynagrodzenie w wysokości 75 % stawki minimalnej. Tymczasem w zakwestionowanym postanowieniu Sąd wadliwie przyznał temu pełnomocnikowi wynagrodzenie w wysokości 50% (porównaj: postanowienie NSA z dn. 21.10.2008 r., sygn. akt II OZ 1085/08, opubl. LEX nr 527635). Nadto zasadny jest również zarzut pełnomocnika, iż Sąd w uzasadnieniu orzeczenia nie odniósł się w ogóle do kwestii żądanej przez niego wysokości stawki minimalnej. Jak wynika bowiem z wniosku o przyznanie wynagrodzenia adw. R.A. zażądał tego wynagrodzenia w wysokości 150 % stawki minimalnej określonej w § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b ww. rozporządzenia, wskazując jakie to okoliczności jego zdaniem uzasadniają przyznanie mu tego wynagrodzenia w wysokości wyższej niż stawki minimalne. Przepis § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. wskazuje, iż zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Zaś podstawę zasądzenia ww. opłaty stanowią stawki minimalne określone w rozdz. 3-5, przy czym opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sporu (ust. 3 § 2 przedmiotowego rozporządzenia). W związku z powyższym, w sytuacji gdy pełnomocnik wnosi o przyznanie mu wynagrodzenia w wysokości wyższej niż minimalne stawki wynikające z przepisów rozporządzenia, to Sąd I instancji niezależnie od podjętej decyzji winien się odnieść do zawartych we wniosku pełnomocnika argumentów i wskazać dlaczego przyjął, że pełnomocnikowi należy się wynagrodzenie określonej, przyznanej mu wysokości. Z tych względów, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Odnosząc się zaś do zawartego w treści zażalenia wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wywołanego wniesionym zażaleniem, stwierdzić należy, iż nie może on zostać uwzględniony, albowiem brak jest podstaw prawnych do orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny o zwrocie tego typu kosztów między stronami. Przypomnieć bowiem należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania we własnym zakresie (art. 199 p.p.s.a.). W szczególności podstaw tych nie ma w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczących zażalenia, a w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że nie mogą ich stanowić przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. (porównaj: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. J.P.Tarno, wyd. LexisNexis Warszawa 2010, str. 511; postanowienie NSA z dnia 24.06.2010 r., sygn. akt II OZ 594/10).