I GSK 2893/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia del. WSA Artur Adamiec protokolant Magdalena Chewińska po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1203/17 w sprawie ze skargi B. B. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, po wznowieniu postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od B. B. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 lutego 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1203/17 oddalił skargę B. B. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] kwietnia 2017 r. w przedmiocie odmowy uchylenia postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, po wznowieniu postępowania. Treść uzasadnienia tego wyroku dostępna jest na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). B. B. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania lub rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.: a) art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. 2022 poz. 329; dalej p.p.s.a.), w zakresie w jakim Sąd nie skontrolował naruszeń prawa dokonanych przez organ, to jest: - art. 58 kpa poprzez ustalenie, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w naruszeniu terminu, względnie, iż stały pobyt za granicą nie może być uznany za okoliczność taką winę wyłączającą, - art. 146 § 2 kpa w związku z art 126 kpa poprzez przyjęcie, że brak jest podstaw do uchylenia dotychczasowych postanowień, gdyż ostateczne rozstrzygnięcie zapadłe w wyniku do wznowienia postępowania, byłoby takie same, - 145 § 3 kpa poprzez jego niezastosowanie, to jest nieuwzględnienie, iż mogły istnieć okoliczności, w szczególności upływ czasu, uniemożliwiające wszczęcie postępowania przed sądem lub innym organem dotyczącego fałszerstwa dokumentu, pisma z dnia [...] lipca 2013 r. - 145 § 1 pkt 1 kpa poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy Skarżąca udowodniła, iż dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. b) mające wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenie art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 kpc poprzez wyciągnięcie z przedstawionego w skardze materiału dowodowego wniosków sprzecznych z tymi, jakie z niego wypływają, to jest ustalenie, iż niniejsza sprawa związana jest z "wyjazdem za granicę", gdy tymczasem skarżąca wielokrotnie podkreślała zarówno w odwołaniu i skardze, iż chodzi w rzeczywistości o pob3rt za granicą, przerywany raz na jakiś czas przyjazdami do Polski, w konsekwencji naruszenie: c) art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi, pomimo jej zasadności, poprzez zaakceptowanie w toku kontroli sadowej naruszeń dokonanych przez organy, d) 145 § 1 p.p.s.a. ust. 1, poprzez nieuchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia pomimo istnienia ku temu przesłanek. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Zgodnie z art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, określone w § 2 powołanego przepisu, co pozwoliło na rozpoznanie sprawy w zakresie wyznaczonym zarzutami skargi kasacyjnej i stosownie do art. 193 zd. drugie p.p.s.a. – przedstawienie w odniesieniu do tych zarzutów motywów rozstrzygnięcia. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Zasada ta wynika z art. 183 § 1 p.p.s.a. i oznacza pełne związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku odwoławczym przyczyny wadliwości zaskarżonego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, tylko weryfikuje zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Wskazanie podstaw skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze kasacyjnej, co oznacza konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił Sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wskazania, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2) p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu konkretnych przepisów prawa, które zostały naruszone, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu (ewentualnie innych jednostek redakcyjnych), oraz tego, na czym to naruszenie polegało. Rozpoznawana skarga kasacyjna nie spełnia w pełni tych wymogów. Mając na względzie treść uchwały Pełnego Składu NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (treść dostępna w Internecie na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny dokonał łącznej oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. Zgodnie z tymi przepisami, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Wskazane przepisy ustrojowe sąd administracyjny może naruszyć wówczas, gdy zaniecha kontroli skutecznie złożonej skargi, rozpozna sprawę nienależącą do jego kognicji, zastosuje środek kontroli inny niż określony w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bądź zastosuje inne niż zgodność z prawem kryterium kontroli działalności administracji publicznej. W tej sprawie Sąd I instancji rozpoznał skargę na postanowienie ostateczne oraz ocenił je pod kątem legalności w zakresie zastosowanych przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył również art. 151 p.p.s.a., ponieważ zastosowanie przez Sąd I instancji środka określonego w ustawie oraz nie zastosowanie innego nie jest naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 174 pkt 2) p.p.s.a., kiedy sąd nie stwierdzi naruszenia prawa z art. 145 § 1 p.p.s.a. Nie poddaje się kontroli kasacyjnej zarzut naruszenia "art. 145 § 1 ppsa ust. 1" z powodu nieistnienia takiej jednostki redakcyjnej w p.p.s.a. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie art. 58 k.p.a."przez uznanie, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w naruszeniu terminu, względnie , iż pobyt stały za granicą nie może być uznany za okoliczność taką winę wyłączającą". Należy zauważyć, że wskazany przepis składa się z trzech jednostek redakcyjnych a skarżąca nie wskazała konkretnie , którą z nich kwestionuje. Nie uczyniła tego również w uzasadnieniu tego zarzutu, co uniemożliwia odniesienie się w tym zakresie do stanowiska strony. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że podniesienie przez stronę w ramach nie wskazanej wprost podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego bez skonkretyzowania, na czym polegało naruszenie tego przepisu, nie jest poprawne w zakresie prawidłowego określenia granic skargi kasacyjnej. Inaczej mówiąc chodzi o to, że bez oparcia skargi kasacyjnej na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1) p.p.s.a.) podnoszenie zarzutu naruszenia art. 58 k.p.a. w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. nie może być prawnie skuteczne. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie zarzucono naruszenie art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 k.p.c. Według art. 133 § 1 i 2 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Sąd może zamkniętą rozprawę otworzyć na nowo. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami. Sąd bierze ponadto pod uwagę fakty powszechnie znane (art. 106 § 4 p.p.s.a.), a także dowody uzupełniające z dokumentów, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Sąd ten bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których decyzje zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2007 r., II FSK 72/06, ONSA WSA 2008, nr 2, poz. 31; zob. także uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, s. 29 uzasadnienia). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdy sąd administracyjny I instancji przeprowadzi postępowanie dowodowe, winien zaprezentować kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów (odpowiednie stosowanie zasady swobodnej oceny dowodów z art. 233 § 1 kpc), a przede wszystkim przedstawić dodatkowe ustalenia faktyczne dokonane w omawianym trybie w zakresie objętym sprawą administracyjną, których nie dokonał, lub błędnie dokonał organ administracji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zaprezentował ocenę dopuszczonych dowodów z dokumentów a także zaprezentował swoje stanowisko odnośnie przesłanki w postaci nowej okoliczności w aspekcie powołanego przez stronę postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 12 kwietnia 2016 r. wydanego w sprawie skarżącej, nie naruszając przy tym zasady swobodnej oceny dowodów z art. 233 § 1 k.p.c. Słusznie WSA uznał, że stanowisko TK odwołujące się do wyroku NSA z dnia 9 lipca 2015 r. sygn. akt II GSK 1425/14 oddalającego skargę kasacyjną skarżącej w sprawie przywrócenia terminu do usunięcia braków wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich za rok 2013 gdzie wyraźnie wskazano, że skarżąca nawet nie uprawdopodobniła samego wyjazdu za granicę - nie stanowi nowej okoliczności o której mowa w art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. Zarzuty niniejszej skargi kasacyjnej nie podważają stanowiska Sądu I instancji akceptującego w pełni stanowisko organu, że w sprawie nie wystąpiła żadna z dwóch przesłanek wznowienia wskazywanych przez stronę, co w efekcie doprowadziło do wydania postanowienia o odmowie uchylenia dotychczasowego ostatecznego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego (480 zł) orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).