I GSK 3127/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia del. WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 21 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 1721/17 w sprawie ze skargi B. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: WSA lub Sąd I instancji) wyrokiem z 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 1721/17 oddalił skargę B. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] października 2017 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Treść uzasadnienia tego wyroku oraz innych przywołanych w niniejszym orzeczeniu dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący zarzucając zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018.1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 134, 145 § 1 pkt 1 lit. c) - poprzez ich niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie; w zw. z art. 7, 77, 80 i 107 § 3 ustawy z 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako: k.p.a], w zw. z art. 18 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej jako p.e.a.] i zaniechanie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz oddalenie skargi, pomimo że: a) w toku postępowania administracyjnego zaniechano wyczerpującego zgromadzenia i wnikliwego zbadania materiału dowodowego, nie podjęto czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, nie rozważono wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, zaniechano odniesienia się do dowodów i wyjaśnień przedstawionych przez Skarżącego, wyciągnął wnioski nieuwzględniające tych dowodów i wyjaśnień, jak również nie odniósł się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia do wszystkich dowodów i wyjaśnień przedstawionych przez Skarżącego; b) naruszono zasadę swobodnej oceny dowodów i przekroczono granicę uznania administracyjnego a w efekcie błędnie przyjęto, że nie zachodzi okoliczność, iż zobowiązany nie posiada majątku wystarczającego do zaspokojenia kosztów postępowania egzekucyjnego, a więc pomimo tego, że organy administracyjne wydając rozstrzygnięcie naruszyły art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a., a wskazane uchybienia nie tylko mogły mieć ale faktycznie miały istotny wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z w zw. z art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną ocenę stanu faktycznego polegającą na uznaniu, wbrew zgromadzonym w aktach sprawy dokumentom, że organ egzekucyjny właściwie przeprowadził postępowanie dowodowe i słusznie nie zastosował art. 59 § 2 p.e.a.; 3) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 18 i art. 59 § 2 p.e.a. poprzez ich niezastosowanie pomimo tego, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego oczywistym jest, że w prowadzonym przeciwko Skarżącemu postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. 4) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 i 80 i 107 § 3 k.p.a w zw. z art. 18 i art. 59 § 2 p.e.a. poprzez ich niezastosowanie, polegające na zaakceptowaniu odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego choć nastąpiło to nie z tego powodu, iż nie zostało wykazane, iż majątek i dochody Skarżącego nie wystarczą na zaspokojenie kosztów postępowania, ale z tego powodu, że Skarżący nie odpowiedział na wezwanie organu do podania terminu do spisania protokołu. 5) naruszenie przepisu art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 59 § 2 i art. 18 p.e.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez: niepełną analizę akt sprawy i błędną ocenę stanu faktycznego w zakresie nieprzeprowadzenia przez organy administracyjne właściwego postępowania wyjaśniającego wystarczającego do zakwalifikowania sprawy pod kątem przesłanek z art. 59 § 2 p.e.a. 6) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu podniesionych zarzutów podano argumenty na ich poparcie. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Organ nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. W piśmie z dnia [...] listopada 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku przekazało do NSA decyzję wydaną w dniu [...] października 2018 r. przez Powiatowy Urząd Pracy w Gdyni o umorzeniu skarżącemu pobranego świadczenia, tj. kwoty 3.763,30 zł wraz z należnościami ubocznymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że skarga kasacyjna, pomimo zawartego w niej wniosku o rozpoznanie na rozprawie została, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.), skierowana na posiedzenie niejawne. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), a więc w tych granicach, jakie strona wnosząca ten środek odwoławczy sama nakreśli w ramach podstaw, o których mowa w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określono w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Zarzuty te nie podważyły oceny, co do prawidłowości zaskarżonego wyroku. W myśl art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Mając na uwadze zarzuty skargi należy podkreślić, iż generalną regułą egzekucji administracyjnej jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym. Organ egzekucyjny jest obowiązany do zastosowania wszelkich środków przewidzianych w ustawie, by ten cel zrealizować. Oznacza to, że zastosowanie art. 59 § 2 u.p.e.a. wymaga stwierdzenia, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz, że stan ten ma charakter definitywny, czyli w świetle obiektywnych okoliczności nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone. Mając na uwadze zarzuty skargi kasacyjnej należy podkreślić, że w świetle postanowień art. 59 § 2 u.p.e.a. to organowi egzekucyjnemu pozostawiono swobodę prowadzenia egzekucji lub umorzenia postępowania. Co więcej to organowi egzekucyjnemu ustawa pozostawiła ocenę "perspektyw" wszczętego z inicjatywy wierzyciela postępowania egzekucyjnego i wybór: prowadzenie egzekucji lub umorzenie postępowania. Zaakcentowania wymaga to, że użycie przez ustawodawcę w art. 59 § 2 u.p.e.a. zwrotu "może być umorzone" oznacza, iż po stronie organu nie istnieje obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego, ale tylko uprawnienie do jego umorzenia, którego warunkiem jest stwierdzone, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W tym zakresie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż na dzień wydania zaskarżonego postanowienia brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Na podkreślenie zasługuje, że skarżący nie udzielił żadnej odpowiedzi organowi egzekucyjnemu na pismo z dnia 28 marca 2017 r. wystosowane do strony w którym wezwano dłużnika do wskazania terminu w którym będzie możliwe spisanie stosownego protokołu obrazującego sytuację majątkową i osobistą skarżącego celem ustalenia czy zachodzi przesłanka z wymienionego art. 59 § 2 u.p.e.a. A jak słusznie wskazał Sąd I instancji, to skarżący winien wykazać zasadność swojego wniosku. Dodatkowo należy podnieść, że w treści zarówno wniosku skarżącego o umorzenie, jak i zażalenia na postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie można dopatrzeć się okoliczności dotyczących aktualnej sytuacji majątkowej i osobistej strony pozwalającej organowi na pozytywne rozpoznanie tego wniosku. Jak wynika natomiast z pisma SKO z dnia [...] listopada 2018 r., dwa miesiące po złożeniu niniejszej skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego wierzyciel, na wniosek dłużnika umorzył całą kwotę (wraz z odsetkami) pobranego zasiłku dla bezrobotnych, którą objęty był tytuł wykonawczy. Ta jednak okoliczność nie miała wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego wyroku. Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaakceptowanie przez WSA w Gdańsku stanowiska organu zawartego w zaskarżonym postanowieniu nie narusza prawa. W szczególności nie czyni tego w sposób, w jaki opisano to w niniejszej skardze kasacyjnej. Organ odwoławczy, wydając zaskarżone postanowienie nie wykroczył poza granice przyznanego mu uznania administracyjnego. Z tych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Odnosząc się natomiast do żądania dotyczącego zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu wskazać należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 tej ustawy. Z tego też względu wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.