I SA/Ol 270/08

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod po rozpoznaniu w dniu 16 września 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi L. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym - zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w kwocie przekraczającej 200zł UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 25 lipca 2008 r. (doręczonym w dniu 28.07.2008 r. ) Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmówiła L. B. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, o co skarżący się ubiegał w związku ze złożoną skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej uchylającą decyzję organu I instancji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. Pismem z dnia 4 sierpnia 2008 r. skarżący wniósł sprzeciw przeciwko temu postanowieniu, zatem stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. postanowienie to utraciło moc. Należy podkreślić, że sprzeciw nie jest zwykłym środkiem zaskarżenia. Sąd na skutek sprzeciwu nie bada czy postanowienie Referendarza narusza prawo, a na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając zatem wniosek z dnia 10.07.2008 r. o przyznaniu prawa pomocy - zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje: Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym zawartym we wniosku wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną T. B. Z tytułu świadczeń emerytalnych uzyskują łączny dochód w wysokości 1.848,61 zł brutto miesięcznie. Nie posiada żadnych nieruchomości, ruchomości ani oszczędności. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jako osoba ciężko chora, trwale i podwójnie niepełnosprawna ponosi koszty leczenia, które wynoszą ok. 200 zł miesięcznie. Taką samą kwotę tj. ok. 200 zł miesięcznie wydaje na swoje utrzymanie i wyżywienie. Nadto spłaca kredyt w wysokości 560 zł miesięcznie. Z uwagi na dalszy brak środków do życia popada w coraz większe długi. Posiada zadłużenia: wobec Urzędu Skarbowego – ok. 35.000 zł; wobec– ok. 3.000 zł ; wobec BOŚ SA– ok. 170.000 zł. Uzasadniając dalej wniosek skarżący wskazał, że po 1989 r. poddany został "okrutnemu uciskowi, włącznie z dokonanymi na niego 7-mioma zamachami na życie" oraz "przez nieludzkie, poniżające traktowanie i karanie w procesach zaocznych, bez prawa do obrony, pozbawiony został ekonomicznych i materialnych podstaw bytowania. Obecnie żyje na granicy ubóstwa." Wobec argumentacji przedstawionej w sprawie, pismem z dnia 16 lipca 2008 r. Sąd wezwał wnioskodawcę do podania dodatkowych danych i przedłożenia dokumentów dla oceny jego aktualnego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych przez: - złożenie odpisów wyciągów i wykazów z posiadanych kont bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (kwiecień, maj, czerwiec 2008 r. ) bądź oświadczenia o braku takowych, - złożenie oświadczenia w kwestii tytułu prawnego (ew. określenie podstawy faktycznej) do domu, w którym skarżący zamieszkuje - przedłożenie odpisu (ów) (ewentualnie kopii) dokumentów określających wysokość płaconych rat kredytu, datę i cel zaciągniętych kredytów - złożenie oświadczenia w kwestii wysokości ponoszonych bieżących wydatków – związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, ewentualnie przedstawienie odpisów dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów (np. rachunków za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz nieczystości stałych, telefon) za ostatnie 3 miesiące (kwiecień, maj, czerwiec). - złożenie oświadczenia o posiadanych nieruchomościach i ruchomościach w okresie od 1.01. 2007 r. do 10.07.2008 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z dnia 21.07.2008 r. ponownie powołał się na swoją niepełnosprawność wymagającą spokojnego, bezstresowego trybu życia pod stałą opieką medyczną i kosztownej farmakoterapii, na co dowody zostały ujawnione przez niego w odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz w skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Wskazał na liczne, nieprawidłowe działania władz i Sądu Rejonowego, na co dowody znajdują się w aktach spraw o podanych sygnaturach. Wniósł o wystąpienie przez Sąd do powołanych organów władzy publicznej do których kierował wystąpienia potwierdzające jego dramatyczną sytuację majątkową. Wskazał, że jest dyskryminowany przez konieczność sporządzenia pism i bezskutecznego udowodnienia rzeczy oczywistych, które władze ( w tym sądy) powinny brać z urzędu pod uwagę. W jego ocenie Sąd niezasadnie wzywał go do przedstawienia dodatkowych danych i dokumentów na podstawie art. 255 p.p.s.a. gdyż wszystkie dowody świadczące o jego dramatycznej sytuacji zdrowotnej i majątkowej wynikającej z dyskryminacyjnej polityki władz zostały przedstawione. Bezprzedmiotowe jest żądanie podania stanu rachunków, które od lat wykazują zadłużenie jak również informacji o posiadaniu nieruchomości, których skarżący nie posiada. Jako dowody bezspornie potwierdzające powołany stan rzeczy skarżący załączył dwa postanowienia Komornika Sądowego z dnia 11.06.2008 r. Należy stwierdzić, że powyższe postanowienia, o sygn. akt KM. 639/07 i KM 1161/07 stanowią o umorzeniu egzekucji świadczeń pieniężnych prowadzonej z wniosku wierzycieli – osób fizycznych p-ko L. B z powodu jej bezskuteczności. W uzasadnieniach postanowień organ egzekucyjny stwierdził, że jedynym dochodem dłużnika jest świadczenie rentowe, z którego dokonywane są potrącenia w kwocie ok. 400 zł miesięcznie na należności Urzędu Skarbowego, które korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia. Dłużnik nie posiada wartościowych ruchomości, natomiast do kontynuowania egzekucji z nieruchomości, zajętej w trybie art. 923¹ k.p.c. niezbędne było uzyskanie przez wierzyciela klauzuli wykonalności także przeciwko małżonce dłużnika T. B., której wierzyciel nie uzyskał. Mając na uwadze stanowisko prezentowane przez skarżącego w toku postępowania w kwestii przyznania prawa pomocy należy wskazać, że: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: - w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania - w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonej normy prawnej jednoznacznie wynika, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek przedstawienia wszelkich informacji oraz dowodów na ich poparcie, obrazujących sytuację materialną wnioskodawcy. Podkreślić należy, że oświadczenia i informacje zawarte we wniosku powinny być podane zgodnie ze stanem faktycznym pod rygorem odpowiedzialności karnej (art. 233 §1 k.k.) Skoro skarżący wbrew treści powołanego wyżej art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a uważa, że Sąd z urzędu powinien zapoznać się z jego pismami składanymi w różnych postępowaniach toczonych przez niego, Sąd na zasadzie pewnego odstępstwa od reguły przeanalizował akta sprawy administracyjnej. Dotyczy ona bowiem zbliżonej materii tj. żądania umorzenia zaległości podatkowej, w trakcie której organy podatkowe analizują sytuację materialną strony postępowania. Z dowodów znajdujących się w tych aktach wynika, że skarżący jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności od września 2004 r. (orzeczenie z dnia 23.08.2007 r.). Na podstawie decyzji ZUS z dnia "[...]"., od "[...]" otrzymuje emeryturę w wysokości 1.556,00 zł brutto. Z tej emerytury potrącana jest kwota 391,38 zł z tytułem egzekucji sądowej oraz zobowiązanie podatkowe. Zatem podana przez skarżącego we wniosku kwota 961,41 zł jest jego dochodem netto a nie brutto. Na podstawie decyzji ZUS z dnia "[...]". T. B. od 01.09.2006 r. otrzymuje emeryturę w kwocie 1.437,00 zł, a po potrąceniu podatku – 1.194,43 zł. Tak więc podana we wniosku kwota 887,20 zł jest też dochodem netto. Skarżący w 2007 r. prowadził działalność gospodarczą, według deklaracji VAT-7 za okres od stycznia do października 2007 uzyskiwał średnio miesięcznie przychód w wysokości ok. 2.200 zł. Od czerwca 2002 r. jest wraz z żoną właścicielem domu, obciążanym kredytem hipotecznym w wysokości 42.599,62 EURO oraz właścicielem garażu na posesji przy domu, na zakup którego zaciągnął kredyt. Zadłużenie z tego tytułu na dzień 01.09.2007 r. wynosiło 9.675,75 EURO. Ponadto skarżący od marca 2007 r. posiada samochód BMW 540 o wartości 29.000 zł, na zakup którego zaciągnął kredyt w INWEST Bank w kwocie 20.000 zł. Jako zabezpieczenie spłaty kredytu, samochód został przewłaszczony na rzecz Banku. Mając na uwadze opisany stan sprawy Sąd uznał, że trudna sytuacja zdrowotna i materialna nie uzasadnia przyjęcia, że wnioskodawca nie posiada środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania jak to stanowi art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a dla całkowitego zwolnienia od kosztów i ustanowienia adwokata. Przyznanie prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. i powinno być stosowane tylko wobec strony, które rzeczywiście nie jest w stanie partycypować w kosztach procesu. Należy zauważyć, że stan zdrowia nie uniemożliwiał skarżącemu prowadzenia w 2007 r. działalności gospodarczej ( Sądowi nie jest natomiast znany stan obecny). Ponadto skarżący we wniosku nie przedstawił rzetelnie swojej sytuacji materialnej. Rzeczywiście posiada bardzo wysokie zadłużenie w Bankach, a emerytury jego i żony są obciążone egzekucją. Nie może jednak wymagać, by kosztem budżetu państwa zaspokajane były wszystkie jego potrzeby, w tym w zakresie posiadania domu, garażu i samochodu, na nabycie których zadłużył się ponad miarę. W ocenie Sądu, z bieżących dochodów – z emerytury swojej i żony w wysokości 1.848,61 zł (po uwzględnieniu obciążeń egzekucyjnych), jest w stanie uiścić opłatę sądową w kwocie 200 zł bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Podkreślić należy, iż jest to wydatek jednorazowy. Sąd uznał za niezasadne udzielenie pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z uwagi na materię sprawy rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją. Stosownie do art. 134 p.p.s.a. Sąd nie jest związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wprawdzie przed rozstrzygnięciem sprawy nie można przesądzać o oczywistej bezzasadności skargi, co w myśl art. 247 p.p.s.a wykluczałoby w ogóle udzielenie prawa pomocy, niemniej stwierdzić należy, że przedmiotem badania Sądu w tej sprawie będzie wyłącznie kwestia proceduralna – tj. prawidłowość zastosowania art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej. Zaskarżona decyzja jest bowiem decyzją uchylającą niekorzystną dla skarżącego decyzję organu I instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. Niezależnie zatem od wyniku sporu sądowego sprawa i tak będzie przedmiotem ponownego, merytorycznego rozpoznania. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.