I OZ 1090/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 25/09 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi S.G. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Prezydentowi Miasta Stołecznego Warszawy, reprezentowanemu przez radcę prawnego M.K., przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z dnia 1 kwietnia 2009 r. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż pełnomocnik Prezydenta wezwany został zarządzeniem z dnia 3 czerwca 2009 r. do uzupełnienia braków formalnych wniesionej skargi kasacyjnej, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia wniesionego środka zaskarżenia. Wezwanie to doręczone było stronie w dniu 5 czerwca 2009 r. W dniu 15 czerwca 2009 r. pełnomocnik Prezydenta skierował do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, uzasadniając uchybienie zakreślonemu przez Sąd terminowi tym, że w dniach od 8 do 10 czerwca przebywał na urlopie wypoczynkowym, zaś dni 11 i 12 czerwca 2009 r. były dla niego dniami wolnymi od pracy, dlatego też z wezwaniem Sądu mógł zapoznać się dopiero w dniu 15 czerwca 2009 r. Zarządzeniem z dnia 7 lipca 2009 r. pełnomocnik strony zobowiązany został do wyjaśnienia, czy dzień 12 czerwca 2009 r. był dniem wolnym od pracy także dla pracowników Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy. W odpowiedzi na to wezwanie działający w sprawie radca prawny stwierdził, że 12 czerwca 2009 r. nie był dniem wyznaczonym jako wolny od pracy dla pracowników Urzędu Miasta, a jego nieobecność w tym dniu w siedzibie Urzędu wynikała z tego, że nie był on do niej zobowiązany z uwagi na ustalony czas pracy. W ocenie Sądu przedstawione przez pełnomocnika Prezydenta okoliczności nie mogły stanowić przesłanki przywrócenia uchybionego terminu w myśl art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., bowiem nie wskazywały one na brak winy strony w uchybieniu. Sąd podkreślił bowiem, iż przywrócenie terminu możliwe jest jedynie w przypadku, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku, a taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. Pełnomocnik strony nie wykazał, żeby uchybienie terminu spowodowane było nadzwyczajnym zdarzeniem, którego nie mógł on przewidzieć i przeciwdziałać mu. Zdaniem Sądu I instancji okoliczność urlopu radcy prawnego, o który wystąpił on w dniu 28 maja 2009 r., nie mogła stanowić przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu, szczególnie wobec faktu, że wyznaczył on osobę, która miała zastępować go w czasie nieobecności. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy, prawidłowo reprezentowany, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 87 § 2 ustawy P.p.s.a. oraz domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia i przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, ewentualnie uchylenia postanowienia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu autor zażalenia podkreślił, iż art. 87 § 2 P.p.s.a. wymaga jedynie wskazania okoliczności uprawdopodabniające brak winy strony w uchybieniu. W ocenie żalącego się wymóg nadzwyczajności zdarzenia oraz niemożności usunięcia przeszkody, jaki sformułował Sąd, jest niezgodny z ustawą, bowiem nie wynika w żaden sposób z treści powołanego przepisu. Pełnomocnik strony podniósł, że w niniejszej sprawie nastąpiło swoiste skumulowanie się jego urlopu, dnia wolnego od pracy oraz dnia, w którym nie był on zobowiązany do stawienia się w siedzibie Urzędu Miasta z uwagi na ustalony czas pracy. Ponadto z uwagi na obieg pism w Urzędzie i godziny swej pracy pełnomocnik Prezydenta mógł zapoznać się z treścią wezwania dopiero w dniu 8 czerwca 2009 r., kiedy to przebywał już na urlopie. Z uwagi na fakt, iż dzień 11 czerwca 2009 r. był dniem wolnym od pracy (Boże Ciało), a w dniu 12 czerwca 2009 r. radca prawny nie miał obowiązku stawienia się w siedzibie Urzędu, w istocie pierwszym dniem, w którym miał on możliwość otrzymania wezwania był 15 czerwca 2009 r., w którym to dniu złożony został wiosek o przywrócenie terminu. Autor zażalenia stwierdził też, iż osoba zastępująca pełnomocnika pod jego nieobecność nie mogła dokonać żądanej czynności, bowiem nie była zapoznana z aktami sprawy. Żalący się podkreślił, że stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego było nadmiernie formalne i pozbawiło go prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Art. 86 § 1 ustawy P.p.s.a. stanowi, iż przywrócenie uchybionego terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, możliwe jest tylko wtedy, gdy uchybienie to nastąpiło bez winy strony. Z kolei z treści art. 87 § 2 wynika, że to strona ma obowiązek wykazania, że nie ponosi winy w uchybieniu. W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy nie wykazał, aby nie zawinił w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, wniesionej od wyroku tego Sądu z dnia 1 kwietnia 2009 r. Stanowisko to uznać należy za nieusprawiedliwione. Jak wynika z akt sprawy pismo zawierające wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniesionego środka zaskarżenia, doręczone zostało do siedziby właściwej komórki Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy w dniu 5 czerwca 2009 r. Z tym też dniem rozpoczął swój bieg siedmiodniowy termin do dokonania żądanej czynności, który upływał z dniem 12 czerwca 2009 r. Pełnomocnik strony oświadczył, że w dniach od 8 do 10 czerwca przebywał na urlopie wypoczynkowym, z kolei dni 11 i 12 czerwca 2009 r. były dla niego dniami wolnymi od pracy, co uniemożliwiło mu dokonanie czynności w zakreślonym czasie. Okoliczności te, zdaniem Sądu I instancji, nie uprawdopodabniały w sposób dostateczny, braku winy strony, bowiem pełnomocnik strony mógł zapoznać się z treścią wezwania już w dniu 5 czerwca 2009 r., a ponadto na czas jego nieobecności w Urzędzie wyznaczona była inna osoba w zastępstwie, a ponadto strona nie dołożyła wszelkich możliwych starań, aby dokonać czynności w terminie. Stanowisko to, w ocenie Sądu odwoławczego, uznać należy za zbyt restrykcyjne i pozbawione podstaw prawnych. Stwierdzić należy, co podkreślił także autor zażalenia, iż w dniu 5 czerwca 2009 r. wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej doręczone zostało jedynie do siedziby Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy, Wydziału Prawnego dla Dzielnicy Ursynów, w której to siedzibie działający w sprawie radca prawny pełni swe obowiązki służbowe. Zauważyć trzeba, iż w obieg pism w urzędach mógł w sposób istotny wpłynąć na dzień, w którym rzeczywiście doręczono pełnomocnikowi strony pismo Sądu, co z resztą wskazuje on w zażaleniu. Tym samym stwierdzić trzeba, iż rzeczywiście mógł on być pozbawiony możliwości zapoznania się w tym dniu z treścią wezwania, na co wskazano w zażaleniu. Także pozostałe okoliczności, przytoczone przez pełnomocnika Prezydenta wskazują, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż nie z własnej winy nie mógł on dokonać żądanej przez Sąd I instancji czynności. W dniach 8 (poniedziałek) do 10 (środa) czerwca 2009 r. przebywał on bowiem na zaplanowanym wcześniej urlopie wypoczynkowym, zaś dni 11 i 12 czerwca 2009 r. były dla niego dniami wolnymi od pracy (w dniu 11 czerwca przypadało święto Bożego Ciała, zaś 12 czerwca zwolniony był z obowiązku stawienia się w siedzibie Urzędu z uwagi na ustalony czas pracy). Usprawiedliwiona nieobecność w pracy uniemożliwiła więc dokonanie czynności w zakreślonym przez Sąd terminie. Także fakt wyznaczenia osoby zastępującej pełnomocnika Prezydenta nie mógł stanowić, zdaniem Sądu odwoławczego, okoliczności przemawiającej za uznaniem uchybienia za zawinionego. Nie można bowiem wymagać, aby osoba trzecia, nie znająca akt sprawy, miała dokonać czynności, do której zobowiązany został pełnomocnik strony. Brak jest także ustaleń, czy w dacie do dokonania czynności miała ona dostęp do tych akt, a tylko w takim przypadku możliwe byłoby wykonanie wezwania. Należało także uwzględnić, iż nieobecność pełnomocnika w okresie, w którym upływał termin do dokonania czynności, byłą w pełni usprawiedliwiona. Zważyć przy tym należy, iż przepis art. 87 § 2 P.p.s.a. wymaga tylko uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy. Tym samym uznać trzeba, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odmawiając przywrócenia uchybionego terminu, naruszył art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy P.p.s.a., a wydane w tym zakresie postanowienie podlega uchyleniu. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż wniosek strony, jako posiadający usprawiedliwione podstawy, zasługiwał na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 86 § 1 oraz art. 87 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.