I OSK 2699/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej C.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 603/16 w sprawie ze skargi C.K. na pismo Dyrektora Biura Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 5 lutego 2016 r. nr [..] w przedmiocie odmowy udostępnienia dokumentów postanawia: oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 5 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 603/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odrzucił skargę C.K. na pismo Dyrektora Biura Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 5 lutego 2016 r. nr [..] w przedmiocie odmowy udostępnienia dokumentów. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Dyrektor Biura Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu pismem z 5 lutego 2016 r. nr [..] poinformował skarżącego, że jego pismo z 22 października 2015 r. zostało uznane za kolejną skargę złożoną w sprawie rozpatrzenia wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy o sygn. BUWa-I-55131-43(9)/15 i BUWa-I-55131-87(4)/15. Organ wskazał, że pierwsza skarga tj. skarga z 10 września 2015 r. dotycząca realizacji ww. wniosków została wyjaśniona i uznana za bezzasadną, o czym poinformowano skarżącego pismem z 8 października 2015 r. Skarga z 22 października 2015 r. na podstawie art. 239 § 1 K.p.a. została załączona do akt sprawy z adnotacją Dyrektora IPN o podtrzymaniu swojego stanowiska wyrażonego w piśmie z 8 października 2015 r. Pismo Dyrektora Biura Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 5 lutego 2016 r., stało się przedmiotem skargi C.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd I instancji uznał, że przedmiotowa skarga jest niedopuszczalna, ponieważ kwestionowane przez skarżącego pismo, nie jest decyzją administracyjną, ani żadnym aktem wymienionym w art. 3 § 2 P.p.s.a., jest jedynie skierowanym do strony pismem informacyjnym, bowiem nie rozstrzyga w sposób władczy o prawach i obowiązkach skarżącego, a co za tym idzie, w żaden sposób nie kształtuje jego sytuacji prawnej. Sąd stwierdził, że skarga na pismo nie podlega kognicji sądu administracyjnego, a zarazem brak jest przepisów szczególnych, które przewidywałyby w tego rodzaju sprawach sądową kontrolę. Sąd I instancji odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 58 § 3 P.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł C.K., zaskarżając je w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. 1) art. 3 § 2 P.p.s.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zachodzi brak kognicji sądu administracyjnego, podczas gdy pismo wniesione przez skarżącego mieści się w katalogu spraw rozpoznawanych przez sąd administracyjny; 2) art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie, pomimo, iż wniesiona skarga była dopuszczalna i podlegała kognicji sądów administracyjnych. W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały uiszczone w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 174 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozpoznaje on sprawę w granicach tej skargi biorąc z urzędu jedynie pod uwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 tej ustawy, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wypada ustosunkować się do wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W tej materii zauważyć należy, że zgodnie z art. 182 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Ponieważ zaskarżone rozstrzygnięcie stanowi tego rodzaju postanowienie, a Sąd nie jest związany w tym zakresie wnioskiem strony, to uwzględniając zasadę szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania (art. 7 P.p.s.a.) oraz nieskomplikowany charakter niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. W pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawowym kryterium, które określa i statuuje kognicję sądów administracyjnych do kontroli rozstrzygnięć administracyjnych jest rodzaj i charakter prawnej formy działania administracji publicznej, wyznaczony przez art. 3 § 2 P.p.s.a.. Przepis ten enumeratywnie wymienia akty, jak i czynności z zakresu administracji publicznej, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W doktrynie i orzecznictwie trafnie wskazuje się, że akty i czynności o których mowa w ww. przepisie mają charakter władczy, choć nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, nie mają charakteru aktów stosowania prawa, ponieważ nie kształtują sytuacji prawnej indywidualnego adresata na podstawie normy prawnej, są podejmowane w sprawach indywidualnych, muszą mieć charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana sądowej kontroli, a ponadto dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa, jak też musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem określonego działania) organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność. Zgodzić się należy z Sądem I instancji, że pismo z dnia 5 lutego 2016 r. przesłanek tych nie spełnia. Jest to bowiem pismo informujące i jako takie nie zawiera trzech decydujących cech, które pozwoliłyby zakwalifikować je jako "inny akt lub czynności za zakresu administracji publicznej", tj. nie jest władczym przejawem woli organu administracji publicznej (władczym rozstrzygnięciem), lecz jest oświadczeniem wiedzy; nie wskazuje podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a przede wszystkim nie rozstrzyga konkretnej sprawy administracyjnej w stosunku do konkretnej osoby fizycznej, a jedynie w sposób generalny wyjaśnia skarżącemu, że na podstawie obowiązujących przepisów prawa złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest niecelowe. W piśmie podano również, że z dokumentów oraz wyjaśnień złożonych przez Dyrektora Oddziału IPN w Warszawie wynika, że realizacja wniosków skarżącego została przeprowadzona prawidłowo i została zakończona. W istocie pismo to zawierało jedynie stanowisko organu, który pisemnie poinformował skarżącego o stanie faktycznym i prawnym sprawy. Sąd I instancji trafnie wskazał, że pismo z dnia 5 lutego 2016 r., mające charakter stricte informacyjny, nie podlega kontroli sądów administracyjnych. Tym samym, skarga złożona do Sądu I instancji prawidłowo została odrzucona. W tym miejscu wskazać jednak należy, że skargę należało odrzucić jako nienależącą do właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jako podstawę prawną odrzucenia skargi wskazał co prawda art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. (skarga z innych przyczyn była niedopuszczalna), jednak naruszenie przepisów postępowania w tym zakresie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.) . Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w postanowieniu o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 § 1 P.p.s.a.), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261. Pełnomocnik skarżącego winien złożyć Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie wniosek wraz ze stosownym oświadczeniem.