II SAB/Wa 440/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi J. S. na bezczynność Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Pocztę Polską S.A. z siedzibą w W. do rozpoznania wniosku skarżącego J. S. z dnia [...] czerwca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2020 r. J. S. zwrócił się do Poczty Polskiej S.A. o udzielenie informacji publicznej poprzez wydanie kopii, po anonimizacji, postanowienia Poczty Polskiej z dnia [...] maja 2020 roku o numerze [...], postanowienia Poczty Polskiej z dnia [...] stycznia 2020 roku o numerze [...]. Zwrócił się o doręczenie kopii żądanych dokumentów na adres podany w treści pisma. Pismem z dnia [...] lipca 2020 r. Poczta Polska S.A. w odpowiedzi na wniosek wskazała, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej, zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych. Zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej charakteru informacji publicznej nie mają wnioski o sprawach indywidualnych, w sprawach w których zakres wchodzi tryb wyjaśnień, skargi lub reklamacji. Poczta Polska S.A. podała, że zarówno w doktrynie jak I w orzecznictwie sądów administracyjnych, utrwalił się pogląd, że wnioski o udostępnienie informacji publicznej, składane przez podmioty, których interesów dotyczą nie są wnioskami o udzielenie informacji publicznej, nie odnoszą się bowiem do "sprawy publicznej". Organ wskazał, że powyższe stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie (zob. wyrok NSA z dnia 11 marca 2015 r., I OSK 918/14; wyrok NSA z dnia 4 lutego 2015 r, I OSK 430/14; wyrok NSA z dnia 30 października 2012 r.. I OSK 1696/12; wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2015 r, i OSK 617/14; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2014 r., I OSK 2496/14; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., 1 OSK 769/12) i literaturze (por. P. Szustakiewicz, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1638/14, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2016, nr 4, s. 171 i nast.; I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2016, s. 25, 68; M. Jabłoński, Udostępnianie informacji publicznej w trybie wnioskowym. Organ wskazał wnioskodawcy, że z przekazanej dokumentacji sprawy przez Centrum Obsługi Finansowej, Wydział [...] wynika, że wnioskodawca domaga się kopii dokumentacji sprawy prowadzonego postępowania egzekucyjnego, danego abonenta, nie będąc stroną w sprawie. Podniesiono, że w dokumentacji sprawy, Centrum Obsługi Finansowej nie posiada również pełnomocnictwa dla wnioskodawcy do reprezentowania strony. Organ wskazał, że w związku z tym na chwilę obecną wnioskodawca nie jest osobą uprawnioną do wglądu w akta danej sprawy. Podał, że udostępnianie stronie akt sprawy szczegółowo reguluje art. 73 k.p.a. natomiast kwestię pełnomocnika strony art. 33 k.p.a. Pismem z dnia [...] lipca 2020 r. J.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w Warszawie w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] czerwca 2020 r. Skarżący wniósł o zobowiązanie Poczty Polskiej S.A. do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] czerwca 2020 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że do dnia sporządzenia skargi nie otrzymał żadnej odpowiedzi na wniosek. Skarżący stwierdził, że zawarte we wniosku żądanie udzielenia wskazanych kopii dokumentacji stanowi informację publiczną gdyż odnosi się bezpośrednio do działalności i zakresu zadań wykonywanych przez Pocztę Polską S.A., przez jej pracowników. Poczta Polska S.A. z siedzibą w [...], reprezentowana przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie. Pełnomocnik wskazał, że pismem z dnia [...] lipca 2020 r. Poczta Polska S.A. udzieliła odpowiedzi na wnioski z dni: [...] czerwca 2020 r. oraz [...] lipca 2020 r. Podał, że w odpowiedzi zostało wyjaśnione, że zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej, charakteru informacji publicznej nie mają wnioski o sprawach indywidualnych w sprawach, w których zakres wchodzi tryb wyjaśnień, skargi lub reklamacji. W związku z tym, że skarżący nie będąc stroną w sprawie domaga się dokumentacji sprawy postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec innej osoby (abonenta), bez pełnomocnictwa do reprezentowania strony tego postępowania, skarżący nie jest uprawniony do wglądu w akta ww. sprawy. Odpowiedź została wysłana listem poleconym w dniu [...] lipca 2020 r. Pełnomocnik podniósł, że powyższe jednoznacznie wskazuje, że po stronie Poczty Polskiej S.A. brak jest złej woli i celowego ograniczenia prawa do dostępu do informacji publicznej. Wprawdzie odpowiedź na wnioski została przekazana skarżącemu z opóźnieniem, jednakże powyższe nie było spowodowane celowym działaniem ze strony Poczty Polskiej S.A. Przyczyną opóźnień w realizacji wniosków abonentów, w tym skarżącego, jest złożoność prowadzonych spraw i ogromna liczba składanych różnego typu pism na wszystkich etapach prowadzonego postępowania w Wydziale [...], co niestety spowodowało opóźnienie w realizacji wniosków o udzielenie informacji publicznej, których odpowiedź powinna zostać przekazana niezwłocznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlegała uwzględnieniu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym skarga na bezczynność w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia (v. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt l OSK 601/05 LEX nr 236545, postanowienie NSA z dnia 3 października 2007 r. sygn. akt I OSK 1382/07, orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd ten pozostaje aktualny w obecnym stanie prawnym. Skarga na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania przez organ oczekiwanego przez stronę aktu lub podjęcia określonej czynności. Skarga taka wnoszona jest wówczas, gdy organ wprawdzie prowadzi postępowanie, ale – mimo ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem stosownego aktu ani nie podejmuje właściwej czynności, której domaga się strona (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, publ. LEX nr 148427 i nr 148280). Dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie wydania stosownego aktu lub podjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z realizacją wniosku, a w szczególności, czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Wnioskodawca ma prawo kwestionowania bezczynności organu zawsze, gdy uznaje, że żądane przez niego informacje są informacjami publicznymi i powinny być udostępnione w trybie u.d.i.p. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1429), zwana dalej u.d.i.p., służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Używając w art. 2 ust. 1 pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji RP obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Oczywiście ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. Zakres podmiotowy wyznacza wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres przedmiotowy obejmuje pojęcie "informacji publicznej" (art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p). Zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. Poczta Polska S.A. jest podmiotem wykonującym zadania publiczne i dysponującym majątkiem publicznym, a zatem jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Spółka ma przy tym istotne znaczenie dla gospodarki państwa. Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił natomiast w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Uwzględniając wszystkie aspekty wynikające z treści tych przepisów, należy przyjąć, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.), zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.), danych publicznych, w tym m.in. treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających (art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.). W ocenie Sądu żądanie udostępnienia zanonimizowanych kopii postanowień Poczty Polskiej S.A. wymienionych we wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2020 r. stanowi żądanie udostępnienia informacji publicznej. Biorąc zaś pod uwagę, że wnioskodawca nie jest stroną postępowania egzekucyjnego, na co Poczta Polska S.A. jednoznacznie wskazała w piśmie z dnia [...] lipca 2020 r., stwierdzić należy, że nie mają do niego zastosowania odmienne zasady i tryb dostępu do informacji publicznej, o których mowa w k.p.a. Odnosząc się do treści odpowiedzi udzielonej wnioskodawcy przez Pocztę Polską S.A. w piśmie z dnia [...] lipca 2020 r. wskazania wymaga, że skarżący nie żądał kopii "dokumentacji sprawy" postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec określonego abonenta, ani "wglądu w akta" takiej sprawy. Zarówno twierdzenie Poczty Polskiej S.A., że żądanie skarżącego nie ma charakteru informacji publicznej, jak i odesłanie do k.p.a. nie było trafne. Żądanie wniosku dotyczyło bowiem ściśle określonych postanowień Poczty Polskiej S.A. Postanowienia wydane przez Pocztę Polską S.A. w ramach postępowania egzekucyjnego stanowią informację o sprawie publicznej. Skoro zaś wnioskodawca nie jest stroną postępowań egzekucyjnych, to w sprawie żądania wymienionych we wniosku postanowień znajduje zastosowanie u.d.i.p. W sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną, tak jak w niniejszej sprawie, organ ma obowiązek: 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem; 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie lub 4) poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji. W przypadku niepodjęcia przez adresata wniosku takich prawnych form działania, jak wskazane wyżej, wnioskodawca może zwalczać stan bezczynności w drodze skargi na bezczynność organu w trybie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Wnioskodawca ma prawo kwestionowania bezczynności organu zawsze, gdy uznaje, że żądane informacje są informacjami publicznymi i powinny być jej udzielone w trybie wnioskowym na podstawie przepisów u.d.i.p. Rozpatrując skargę na bezczynność Poczty Polskiej S.A. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] czerwca 2020 r. Sąd stwierdził, że była ona zasadna w chwili jej wniesienia, jak również pozostaje zasadna w dniu orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w niniejszej sprawie. Organ nie udostępnił bowiem wnioskodawcy żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, jak też nie wydał decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia wnioskodawcy żądanej informacji, zatem pozostawał w bezczynności. Termin 14 dni od dnia wniesienia wniosku upłynął w dniu [...] lipca 2020 r. Wobec tego, że wniosek skarżącego nie został rozpatrzony w formie przewidzianej przepisami u.d.i.p. w ustawowym terminie, jak też nie został rozpatrzony do dnia orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie, Sąd zobowiązał Pocztę Polską S.A. z siedzibą w Warszawie do rozpatrzenia tego wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynności Poczty Polskiej S.A. nie można w niniejszej sprawie przypisać charakteru rażącego naruszenia prawa. Niewłaściwa wykładnia art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i błędne przyjęcie, że żądane postanowienia nie stanowią informacji publicznej nie dają podstaw do przypisania bezczynności organu charakteru rażącego naruszenia prawa. Poczta Polska S.A. podjęła działanie w sprawie wniosku i choć nastąpiło ono z opóźnieniem i nie było działaniem prawidłowym na gruncie u.d.i.p., to brak jest podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku.