V SA/Wa 725/08

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA - Jolanta Bożek po rozpoznaniu w dniu 20 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty należności z tytułu kary pieniężnej postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w części tj. zwolnienia od kosztów sądowych; UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2008 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów. Odpis postanowienia z uzasadnieniem oraz pouczeniem o przysługującym od niego środku zaskarżenia, terminie i sposobie jego wniesienia został doręczony skarżącemu 7 lipca 2008 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru karta nr 32 akt sądowych). Pismem z dnia 14 lipca 2008 r. skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. Z uwagi na to, iż informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w sprzeciwie okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 6 sierpnia 2008 r. wezwano go do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania oraz nadesłanie stosownych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem ujemnych skutków prawnych. W odpowiedzi skarżący nadesłał: zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2007 (PIT 36), informacje o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2007 (PIT/B) oraz dokumenty dotyczące sposobu obliczania dochodu w okresie sprawozdawczym dotyczącym roku 2008, za miesiące od stycznia do lipca, wskazujące na wysokość dochodu osiągniętego przez skarżącego oraz jego żonę. Jednocześnie skarżący wyjaśnił, iż nie posiada środków finansowych zgromadzonych na kontach bankowych, jak równie, że na koncie bankowym skarżącego oraz jego żony od sześciu miesięcy nie było "żadnych obrotów". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącego podlega ponownemu rozpatrzeniu. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) Powyższe oznacza, że omawiana instytucja, powinna być stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Z powyższego wynika zatem, że przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. W myśl art. 245 § 1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z § 3 powołanego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...). Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Spełnienie tej przesłanki obliguje do przyznania prawa pomocy w stosownym zakresie. Osoba ubiegająca się o zwolnienie powinna zatem we wniosku o przyznanie prawa pomocy zawrzeć oświadczenie zawierające prawdziwe i dokładne dane o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. W przeciwnym razie sąd, zgodnie z art. 255 cytowanej ustawy, wezwie ją do złożenia dodatkowego oświadczenia, na podstawie którego będzie mógł dokonać oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy. Oświadczenie ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest nieodzowną przesłanką, po weryfikacji zawartych w nim danych, przyznania zwolnienia od kosztów sądowych. W niniejszej sprawie skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy ograniczył się jedynie do wskazania, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną i dwójką dzieci uczących się w szkole. Ma trudną sytuację finansową gdyż dochody miesięczne z własnej działalności gospodarczej w 2007 r. wyniosły [...] zł brutto, natomiast małżonki - [...] zł brutto. Natomiast przy piśmie datowanym 1 września 2008 r. – pomimo wezwania –skarżący nie nadesłał wszystkich dokumentów niezbędnych do ustalenia jego sytuacji finansowej. Podkreślić bowiem należy, iż zainteresowany wskazał wprawdzie, iż nie posiada "żadnych zasobów finansowych zgromadzonych na kontach bankowych zaś na koncie bankowym jego oraz żony od sześciu miesięcy nie było żadnych obrotów", jednakże powyższe oświadczenia nie poparte stosownymi dokumentami (wyciągi z rachunków bankowych) są niewystarczające i nie mogą stanowić podstawy uznania, iż sytuacja materialna skarżącego uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż skarżący nie dążył do należytego wyjaśnienia jego sytuacji finansowej. Nie można zatem było ustalić jak w rzeczywistości wygląda materialna sytuacja wnioskodawcy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.