III OZ 734/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia z 16 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 818/18 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 6 sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany stanu wody postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 16 sierpnia 2022 r., II SA/Wr 818/18 odmówił K.K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 21 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 818/18 w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z 6 sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany stanu wody. Sąd pierwszej instancji wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 21 czerwca 2022 r., II SA/Wr 818/18 oddalił w całości skargę K.K. (dalej: "skarżąca") na opisaną powyżej decyzję. Wyrok zapadł na rozprawie 21 czerwca 2022 r., o terminie której prawidłowo zawiadomiona została skarżąca. Skarżąca nie była obecna na rozprawie. Pismem z 30 czerwca 2022 r. skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Zarządzeniem z 5 lipca 2022 r. skarżąca została wezwana do uprawdopodobnienia okoliczności powołanych we wniosku o przywrócenie terminu. Skarżąca w piśmie z 1 sierpnia 2022 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie z 5 lipca 2022 r., wskazała m.in. że okolicznością usprawiedliwiającą opóźnienie był fakt, że w okresie od 21 czerwca 2022 r. do 28 czerwca 2022 r. z powodu choroby, nie miała ona możliwości podjęcia czynności w sprawie. Do pisma tego skarżąca dołączyła dokument w języku niemieckim zawierający informację, że K.K. we wskazanym okresie (20-28 czerwca 2022 r.) nie mogła podróżować z powodów zdrowotnych. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podniósł, że skarżąca dochowała siedmiodniowego terminu na złożenie niniejszego wniosku. Jednocześnie argumentacja skarżącej podniesiona we wniosku o przywrócenie terminu oraz piśmie z 1 sierpnia 2022 r. nie zasługiwała na uwzględnienie i nie uzasadniała braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu pierwszej instancji, w okolicznościach niniejszej sprawy załączona informacja w języku niemieckim o braku możliwości podróżowania z bliżej niesprecyzowanych powodów zdrowotnych nie przesądza jeszcze o braku winy w terminowym dokonaniu czynności procesowej. W aktach sprawy brak jest dokumentów obrazujących stan zdrowia skarżącej, a także brak jest np. zwolnienia lekarskiego. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie wymaga merytorycznego zaangażowania w sprawę, ani też obecności w niekiedy oddalonym o wiele kilometrów budynku sądu. Ponadto skarżąca nie powołała się na inne nagłe przeszkody, które nie tylko utrudniały, ale wręcz uniemożliwiały złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia w terminie, w tym za pośrednictwem innych osób. Wskazany przez skarżącą stan chorobowy w zestawieniu z podanym wyżej brakiem jakiegokolwiek uprawdopodobnienia podnoszonych twierdzeń za pomocą innych środków dowodowych, aniżeli wyłącznie lakonicznych oświadczeń oraz informacji z kliniki zlokalizowanej w Niemczech, nie wykluczały możliwości podjęcia takich działań, które zabezpieczyłyby interes skarżącej i pozwoliłyby zachować termin do dokonania czynności procesowej. Sąd pierwszej instancji podkreślił jednocześnie, że nie kwestionuje choroby skarżącej. Skarżąca, nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Sądu pierwszej instancji, wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1. naruszenie art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP, poprzez niesłuszne pozbawienie strony prawa do zaskarżania wyroku zapadłego w sprawie, a tym samym uniemożliwienie poddania weryfikacji jego merytorycznego rozstrzygnięcia; 2. naruszenie art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 1 p.p.s.a., poprzez nieprawidłowe wykonywanie wymiaru sprawiedliwości, polegające na rezygnacji z wszechstronnego wyjaśnienia sprawy; 3. naruszenie art. 86 p.p.s.a.a w zw. z art. 87 p.p.s.a., poprzez brak przywrócenia terminu do dokonania czynności, pomimo spełnienia przez skarżącą wszystkich przesłanek do jego przywrócenia; 4. naruszenie art. 49 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., poprzez brak wezwania skarżącej do złożenia wyjaśnień lub przedłożenia dokumentów obrazujących jej stan zdrowia oraz zwolnienia lekarskiego; 5. naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez przyjęcie stany faktycznego niezgodnego z rzeczywistością, co doprowadziło do oddalenia skargi, a wyrażające się w szczególności dowolnym i błędnym ustaleniu, że: - skarżąca od 20 do 28 czerwca 2022 r. przebywała na leczeniu szpitalnym; - skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu i pominięciu, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej, skarżąca nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie miała dostępu do środków komunikacji elektronicznej, nie miała możliwości posłużenia się pomocą osoby trzeciej w dokonaniu czynności procesowej, skarżąca po 28 czerwca 2022 r. po ustaniu przyczyn uchybienia terminowi, przejawiała aktywność procesową i dochowując należytej staranności dowiadywała się o etap sprawy oraz o jej wynik. Naczelny Sąd Administracyjny ważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a). Podkreślić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem, przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Warunkiem przywrócenia terminu jest więc uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 lutego 2000 r., I CKN 1261/99). Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W orzecznictwie przyjmuje się, że zły stan zdrowia nie przesądza jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie NSA z 2 października 2007 r., II OZ 872/07). Wbrew stanowisku skarżącej, powołanie się na powyższe okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, choroba skarżącej nie uzasadniała braku winy w uchybieniu przez skarżącej terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie wyroku. Przy ocenie winy należy bowiem brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., II CKN 8/98, postanowienie NSA z 10 lutego 2017 r., I OZ 272/17). W przypadku choroby przyjmuje się bowiem, że chodzi tylko o taką chorobę, która rzeczywiście uniemożliwiła stronie zachowanie terminu procesowego, wobec jej nagłego charakteru oraz niemożności wyręczenia się inną osobą. W tym celu konieczne jest uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu tej choroby na niedokonanie czynności w terminie. Sama choroba, nawet poświadczona zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczająca dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku, gdy strona wskazuje chorobę, jako przyczynę uchybienia terminu, koniecznym jest również wykazanie, iż rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Takiej argumentacji skarżąca nie zaprezentowała. Także na etapie zażalenia skarżąca nie przedstawiła dokumentacji, która podważyłaby stanowisko Sądu pierwszej instancji. Okoliczności faktyczne powołane we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, nie wskazują na to, że uchybienie terminu nastąpiło na skutek zdarzeń wyjątkowych czy szczególnych. Brak zatem podstaw do uznania za uprawdopodobnione, że choroba skarżącej cały czas stanowiła przeszkodę nie do przezwyciężenia i że skarżąca przeszkody tej nie mogła usunąć. Ponadto skarżąca nie uprawdopodobniła, że nie mogła dokonać czynności procesowej, poprzez wyręczenie się inną osobą. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu wskazać należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. Skarżąca, po złożeniu wniosku o przywrócenie terminu, została wezwana przez Sąd pierwszej instancji do uprawdopodobnienia okoliczności powołanych we wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto prawo do Sądu nie zostało w żaden sposób skarżącej ograniczone. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku został przyjęty oraz rozpoznany przez Sąd pierwszej instancji. Przedstawione przez skarżącą powody uchybienia przez nią terminu nie wskazują, by dołożyła ona wszelkich starań w celu przezwyciężenia zaistniałej przeszkody. Natomiast podniesione przez skarżącą argumenty stanowią polemikę z zapadłym w sprawie wyrokiem. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.