II SAB/Po 112/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi P. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą K. P. J. na przewlekłość Wojewody [...] w przedmiocie wydania zezwolenia na pracę cudzoziemca I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody do rozpoznania wniosku P. J. prowadzącego działalność pod K. P. J. datowanego na 16 grudnia 2021 r. i zarejestrowanego przez organ pod numerem [...]; II. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w rozpoznaniu powyższego wniosku; III. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 357,- (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 16 grudnia 2021 r. P. J. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą K. P. J. (dalej też jako strona lub skarżący), zwrócił się do Wojewody z wnioskiem o wydanie zezwolenia typ A na pracę cudzoziemca: O. T. na stanowisku "magazynier". Wniosek został przesłany za pośrednictwem portalu praca.gov.pl i opatrzony został potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP. Do wniosku załączone zostało: oświadczenie o którym mowa w art. 88j ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. 2021 poz. 1100 – dalej jako "u.p.z."), opatrzone potwierdzonym podpisem zaufanym ePUAP przez Pana P. J., kopia dokumentu podróży Cudzoziemca, skan dowodu osobistego skarżącego i pełnomocnictwo.Wniosek zarejestrowany został pod numerem [...] W dniu 16 lutego 2022 r. Skarżący przesłał do organu potwierdzenie uiszczenia opłaty od wniosku. Pismem z dnia 21 maja 2022 r. (nadanym 22 maja 2022 r.) P. J., reprezentowany przez radcę prawnego A. K., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na przewlekłość Wojewody, wnosząc o zobowiązanie organu do wydania decyzji; stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Skarżący zarzucił Wojewodzie naruszenie art. 12 § 1 w zw. z art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") poprzez prowadzenie postępowania w sposób opieszały, powierzchowny i nieefektywny, gdyż wykonywane czynności były podejmowane w dużych odstępach czasu. W uzasadnieniu podkreślono, że niewydanie przez organ rozstrzygnięcia – pomimo zebranego w całości materiału dowodowego narusza art. 35 § 3 k.p.a. Zaznaczono, że wniosek dotyczy obywatela [...], wobec których została wyłączona możliwość zatrudnienia w oparciu o oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy. Dalsza zwłoka powoduje znaczne utrudnienia w funkcjonowaniu firmy, gdyż blokuje możliwość zatrudnienia pracowników. W ocenie Skarżącego postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na pracę znacząco przekracza normy regulujące czas trwania postępowania, zaś tak znaczna zwłoka w rozpoznaniu sprawy nie znajduje żadnego uzasadnienia w przepisach prawa W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej nieuwzględnienie i po krótkim opisaniu stanu faktycznego sprawy wskazał, że decyzja w sprawie (zezwolenie na pracę) została już wydana - zezwolenie typu A nr [...] (znak sprawy [...]), na podstawie którego O. T. może podjąć zatrudnienie od [...].05.2022 r. do [...].01.2025 r. Organ wyjaśnił, że na czas trwania postępowań toczących się przed Wojewodą w sprawach wydawania zezwoleń na pracę dla cudzoziemców ma wpływ zarówno stale rosnąca liczba składanych wniosków, jak i braki kadrowe organu. Dodatkowo sytuacja związana z pandemią COVID w okresie rozpatrywania wniosku również wpływała niekorzystnie na wykonywanie zadań, tak jak i późniejsza sytuacja konfliktu zbrojnego w Ukrainie. Zdaniem Wojewody w sprawie nie można mówić aby przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ czynności podjęte zostały w możliwie najkrótszym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej również jako: "P.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Równocześnie, w myśl art. 3 § 2 pkt 8 powyższej ustawy kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie zaś do art. 37 § 1 k.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W niniejszej sprawie istotne jest jednak to, że w myśl art. 10a u.p.z., dodanym z dniem 13 lipca 2021 r. przez art. 4 ustawy z 24 czerwca 2021 r. o zmianie niektórych ustaw związanych ze świadczeniami na rzecz rodziny (Dz.U. z 2021 r. poz. 1162) – "Przepisów art. 37 k.p.a. nie stosuje się w sprawach (...) wydania zezwolenia na pracę, o którym mowa w art. 88a-88m". Regulacja ta znajdowała zastosowanie w kontrolowanej sprawie wszczętej wnioskiem z dnia 16 grudnia 2021 r., zatem skarga dla swej dopuszczalności nie musiała być poprzedzona ponagleniem. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na przewlekłość w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wobec tego w niniejszym postępowaniu kluczowym obowiązkiem Sądu było zbadanie, czy zarzucana w skardze przewlekłość Wojewody rzeczywiście zaistniała, a jeśli tak, to czy miała ona charakter rażący. Wobec powyższego należy w pierwszej kolejności zauważyć, że przed rozpoznaniem przez Sąd niniejszej sprawy wniosek strony skarżącej o wydanie zezwolenia na pracę został załatwiony i zezwolenie na pracę dla O. T. zostało wydane. Oznacza to, że postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Wojewody do rozpoznania wniosku należało umorzyć jako bezprzedmiotowe zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. (punkt I. sentencji wyroku). O ile wydanie przez organ decyzji przed datą wyrokowania przez Sąd w przedmiocie przewlekłości skutkuje umorzeniem postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku, to jednak nie zwalnia Sądu od zbadania i orzeczenia czy w sprawie zaistniała przewlekłość organu, a jeżeli tak, to czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też naruszenie to nie miało charakteru rażącego. W ocenie Sądu Wojewoda dopuścił się przewlekłości w rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego. Zgodnie z art. 10 ust. 2 pkt 3 u.p.z. do zadań Wojewody należy wydawanie zezwoleń na pracę, o których mowa w art. 88 ust. 1 u.p.z. Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 1 u.p.z. zezwolenie na pracę jest wymagane, jeżeli cudzoziemiec wykonuje pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie umowy z podmiotem, którego siedziba lub miejsce zamieszkania albo oddział, zakład lub inna forma zorganizowanej działalności znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zezwolenie na pracę jest wydawane na wniosek podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi, a w postępowaniu o wydanie, przedłużenie lub uchylenie zezwolenia na pracę cudzoziemca stroną postępowania jest wyłącznie podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi (art. 88a ust. 1 i ust. 2 u.p.z.). Wskazać należy również na treść art. 88j ust. 1 u.p.z., w jakim ustawodawca wymienia przypadki wydania decyzji o odmowie wydania zezwolenia na pracę cudzoziemca. Powyższe dowodzi, że w sprawach, w których przedmiotem jest załatwienie wniosku o wydanie zezwolenia na pracę dla cudzoziemca obowiązują terminy procesowe określone w k.p.a. Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia. Z punktu widzenia sprawności postępowania znacząca jest zasada szybkości postępowania, wyrażona w art. 12 k.p.a. Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. W myśl art. 35 § 1-3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Wskazać również należy, że w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Powyższy obowiązek organu wynika z art. 36 § 1 i § 2 k.p.a. W analizowanej sprawie wniosek z dnia 16 grudnia 2021 r. o udzielenie zezwolenia na pracę typu A został załatwiony decyzją z 23 maja 2022 r., a więc po upływie ponad 5 miesięcy od daty wpływu wniosku do organu. Niewątpliwie zatem organ dopuścił się przewlekłości w załatwieniu wniosku. Z przewlekłością mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Analiza akt administracyjnych wskazuje, że wniosek po uzupełnieniu go o opłatę (co strona uczyniła bez wezwania) był kompletny, skoro organ nie wzywał już później skarżącego do uzupełnienia braków formalnych, a pierwszą czynnością procesową było wydanie decyzji w sprawie. Przyjąć więc należało, że wniosek był gotowy do rozpoznania 16 lutego 2022 r., a mimo to organ wydał decyzję dopiero 23 maja 2022 r. - z przekroczeniem terminów wskazanych w art. 35 § 3 k.p.a. Odnosząc się do argumentacji organu należy zauważyć, że kwestie ewentualnych problemów kadrowych, dużej ilości spraw, znacznego obciążenia pracowników oraz wielości napływających wniosków nie wyłączają możliwości stwierdzenia, iż organ dopuścił się przewlekłości. Stan przewlekłości jest bowiem sytuacją obiektywną i jest konsekwencją prowadzenia postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Mając to na uwadze Sąd stwierdził, że organ dopuścił się zarzuconej mu przewlekłości, o czym Sąd orzekł w pkt II wyroku na podstawie 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Stwierdzenie, iż organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania wymaga również dokonania oceny, czy przewlekłość miała charakter rażący (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie ocena powyższej kwestii nie wymaga szerszych rozważań. Sąd zwrócił uwagę, że skarżący, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, w skardze nie domagał się uznania, że przewlekłość Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto Sąd uwzględnił, że stwierdzona przewlekłość Wojewody nie trwała szczególnie długo, a ponadto w jej przyczynach nie dopatrzył się znamion złej woli po stronie organu. Ostatecznie też dzień po wniesieniu skargi zezwolenie na pracę zostało wydane. Doszło zatem do zwłoki w załatwieniu wniosku skarżącego, jednakże okoliczność ta w sama w sobie nie świadczy o rażącej przewlekłości organu. Mając to na uwadze Sąd w punkcie III sentencji wyroku orzekł na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W punkcie IV sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. o kosztach postępowania, na które złożyły się wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 240 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 265) oraz art. 206 p.p.s.a, należna opłata skarbowa od złożonego pełnomocnictwa (17 zł) oraz wpis sądowy w od skargi wysokości 100 zł. Sąd uznał za zasadne zasądzić wynagrodzenie pełnomocnika w obniżonej wysokości, mając na uwadze treść art. 206 p.p.s.a. Zasądzona kwota 240 zł wynagrodzenia pełnomocnika jest niższa od stawki minimalnej określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia, wynoszącej 480 zł. Przepis art. 206 p.p.s.a. dopuszcza możliwość tzw. miarkowania przy zasądzaniu zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego. Regulacja ta dotyczy kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, zatem obejmuje również miarkowanie wysokości wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika procesowego. Sąd stosuje tę regulację z urzędu, według swobodnej oceny okoliczności sprawy. Przy określaniu wysokości wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika uwzględnieniu podlega zarówno stopień zawiłości sprawy, nakład pracy pełnomocnika, przyczyniający się do wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym, jak i wyjaśnienia istotnych zagadnień prawnych, mogących budzić wątpliwości judykatury bądź doktryny. W realiach niniejszej sprawy Sąd miał na uwadze okoliczność, że działający w imieniu skarżącego ten sam zawodowy pełnomocnik wniósł co najmniej trzy skargi w takich samych sprawach, dotyczących przewlekłego prowadzenia postępowania przez ten sam organ. Skargi są o takiej samej lub podobnej treści oraz są oparte na takiej samej argumentacji (zob. sprawy o sygn. akt II SAB/Po [...] oraz II SAB/Po [...]). Wobec tego uprawnione jest uznanie, że sporządzenie skargi o charakterze szablonowym, wykorzystywanym w przedmiotowo tożsamych lub zbliżonych sprawach, uzasadnia zastosowanie art. 206 p.p.s.a. w zakresie miarkowania wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 17 lutego 2022 r. sygn. akt II SAB/Go 252/21 – Lex nr 3318441). Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a