I OSK 59/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 22 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. sp. z o.o. z siedzibą w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2019 r., sygn. akt II SAB/Wa 692/19 o odrzuceniu skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w K. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpatrzenia skargi z 5 kwietnia 2018 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 listopada 2019 r. odrzucił skargę M. sp. z o.o. z siedzibą w K. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpatrzenia skargi z 5 kwietnia 2018 r. W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że strona skarżąca substratem skargi uczyniła bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Analiza pisma wniesionego przez stronę skarżącą wskazuje, że jest on niezadowolony z działania Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, któremu zarzuca naruszenie przepisów ustawy o ochronie danych osobowych. W ocenie Sądu I instancji, wniesioną w niniejszej sprawie skargę należy uznać za tzw. skargę powszechną, jaką strona niezadowolona z nienależytego wykonywania zadań przez organ może wnieść na zasadzie przepisów działu VIII k.p.a. zatytułowanego "Skargi i wnioski". Przedmiotem skargi powszechnej może być bowiem w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw (art. 227 K.p.a.). W postępowaniu skargowym, rozpatrywanym w trybie działu VIII K.p.a., nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego, a jedynie zawiadamia się go o czynnościach wewnętrznych, zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze oraz o sposobie załatwienia skargi. W konsekwencji, działania administracji publicznej będące przedmiotem tego typu skarg nie podlegają kontroli sądów administracyjnych z uwagi na to, iż nie mieszczą się w katalogu czynności i aktów poddawanych nadzorowi sądowemu w świetle art. 3 § 2, § 2a i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm, dalej: P.p.s.a.). Sąd I instancji stwierdził, że w sytuacji gdy przedmiotem skargi strona czyni działanie organu i nie wskazuje przy tym żadnego aktu lub czynności tego organu podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego, ani żadnego aktu lub czynności jakich podjęcia domaga się od organu, tak jak w niniejszej sprawie, to skarga taka nie mieści się w zakresie właściwości sądu administracyjnego i należy uznać ją za niedopuszczalną, a zatem podlegającą odrzuceniu, stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wywiodła skarżąca Spółka zarzucając Sądowi I instancji naruszenie: - art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarga wniesiona przez Spółkę nie jest skargą na bezczynność lub przewlekłe postępowanie w przypadkach określonych w pkt. 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a P.p.s.a., - z ostrożności zarzucono także naruszenie art. 3 § 2 pkt. 9 P.p.s.a. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarga wniesiona przez Spółkę nie jest skargą na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach lV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw, - art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi wniesionej przez Spółkę. W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a w efekcie powyższego o: zobowiązanie organu do wydania decyzji/postanowienia w określonym terminie; 3. skierowanie informacji o wydanej decyzji/postanowieniu do Sądu Okręgowego w W. w sprawie o wskazanej sygnaturze- wobec złożenia przez Spółkę w niniejszym postępowaniu wniosku o jego zawieszenie, do czasu rozstrzygnięcia wniosku (skargi) Spółki złożonego do organu pismem z dnia 5 kwietnia 2018 r. i do chwili obecnej nie rozpatrzonego; przeprowadzenie dowodów wskazanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej o raz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Właściwość sądów administracyjnych została wskazana w art. 3 § 2 P.p.s.a. Powołany przez skarżącą kasacyjnie Spółkę art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. stanowi, że kontrolą sądów administracyjnych objęta jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w punktach 1-4, oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji nie wykazał, że w sprawie wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Odrzucając skargę na podstawie tego przepisu WSA w Warszawie stwierdził, że skarga wniesiona przez Spółkę ma charakter skargi powszechnej składanej w trybie art. 227 K.p.a., co skutkowało uznaniem braku kompetencji Sądu do jej rozpoznania. W nader lakonicznym uzasadnieniu wskazał, że strona skarżąca "substratem skargi uczyniła bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Analiza pisma wniesionego przez stronę skarżącą wskazuje, że jest on niezadowolony z działania Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, któremu zarzuca naruszenie przepisów ustawy o ochronie danych osobowych". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, treść skargi wniesionej w tej sprawie nie uprawniała do tak jednoznacznych wniosków i wymagała szerszej analizy prawnej i faktycznej. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka zarzuciła Prezesowi Urzędu Ochrony Danych Osobowych bezczynność w rozpoznaniu wniosku (skargi) z dnia 5 kwietnia 2018 r., którym zwróciła się do organu o udzielenie informacji w zakresie stosowania ustawy o ochronie danych osobowych. Skarżąca wskazała, że jest podmiotem zarządzającym hotelem i na mocy umowy policencyjnej przystąpiła do sieci hotelowej zarządzanej przez spółkę B. Franczyzodawca nałożył na skarżącą, jako operatora hotelu, opisane we wniosku obowiązki, które w ocenie Spółki są niezgodne z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, stąd wniesiono do Prezesa UODO o zbadanie tego przypadku. Rolą Sądu badającego dopuszczalność tak sformułowanej skargi na bezczynność była zatem przede wszystkim szczegółowa analiza treści wniosku (skargi) z dnia 5 kwietnia 2018 r. przez pryzmat przepisów regulujących materię ochrony danych osobowych, co dopiero stanowiłoby właściwy punkt odniesienia do formułowania wniosków odnośnie dopuszczalności skargi, w tym jej ewentualnej kwalifikacji, jako wniesionej w sprawach, o których mowa w art. 227 i następnych K.p.a Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje przy tym stanowiska Sądu pierwszej instancji, że przepisy P.p.s.a. nie przewidują możliwości kontroli przez wojewódzki sąd administracyjny postępowania dotyczącego rozpoznania skargi złożonej w trybie art. 227 K.p.a., zarówno w odniesieniu do czynności podejmowanych przez właściwy organ, jak i ewentualnej jego bezczynności lub przewlekłości. Wskazuje jednak, iż ze względu na ujemne skutki procesowe w postaci odrzucenia skargi, ustalenie, iż jej przedmiot dotyczy postępowania prowadzonego w trybie przepisów działu VIII K.p.a., winno zostać poprzedzone szczegółową analizą materiału dowodowego, w tym przede wszystkim pisma inicjującego takie postępowanie. Taka ocena nie została przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie zostało w żaden sposób wykazane, że w tej sprawie strona skarżąca kwestionuje działalność organu w trybie art. 227 K.p.a. W tym zakresie Sąd ograniczył się do arbitralnego stwierdzenia, że skargę należy uznać za tzw. skargę powszechną, jaką strona niezadowolona z należytego wykonywania zadań przez organ może wnieść na zasadzie przepisów działu VIII K.p.a. Brak stosownej w tym zakresie argumentacji czyniło kontrolowane postanowienie o braku właściwości sądu administracyjnego w rozpoznaniu przedmiotowej skargi przedwczesnym, jak również świadczyło o zasadności podniesionych w tej mierze zarzutów naruszenia art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. Z tych względów, w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.