I GZ 262/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 15 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 2311/19 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Ministra Administracji i Spraw Wewnętrznych z dnia 8 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu do budżetu państwa części dotacji celowej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 25 marca 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 2311/19 odrzucił skargę [...] na decyzję Ministra Administracji i Spraw Wewnętrznych z 8 października 2019 r. w przedmiocie zobowiązania do zwrotu do budżetu państwa części dotacji celowej. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. [...] – dalej: skarżące stowarzyszenie - zaskarżyło do Sądu I instancji decyzję Ministra Administracji i Spraw Wewnętrznych z 8 października 2019 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału V WSA w Warszawie z 20 grudnia 2019 r. wezwano skarżące stowarzyszenie do usunięcia braku formalnego skargi - pod rygorem jej odrzucenia – przez złożenie dokumentu potwierdzającego umocowanie do podpisania skargi, tj. np. Statutu skarżącej w oryginale lub uwierzytelnionej kopii. Odpis ww. zarządzenia został doręczony skarżącemu stowarzyszeniu w dniu 27 stycznia 2020 r., (k. 30 akt sądowych zwrotne potwierdzenie odbioru). Termin do wykonania zarządzenia mijał z dniem 23 stycznia 2020 r. Żądany dokument nie został nadesłany przez co nie uzupełniono w terminie braku formalnego skargi. W związku z powyższym Sąd I instancji, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej: p.p.s.a.) – odrzucił skargę. Skarżące stowarzyszenie złożyło zażalenie na ww. postanowienie domagając się jego uchylenia. Autor zażalenia zawarł w nim również alternatywny wniosek o przywrócenie terminu "do sprostania wymogom formalnym stanowiącym wezwanie WSA do uzupełnienia braków formalnych skargi". Wraz z zażaleniem przesłano dokumenty wymagane ww. wezwaniem Sądu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W myśl zaś art. 29 p.p.s.a., przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Natomiast brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentowania strony (art. 29 p.p.s.a.) - stanowi brak formalny, który podlega uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę stowarzyszenia. Z akt sprawy wynika, bowiem, że pomimo wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi (pod rygorem jej odrzucenia - art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), do akt sprawy nie został złożony dokument wykazujący umocowanie do podpisania skargi w postaci np. statutu skarżącego stowarzyszenia. Prawidłowo, zatem Sąd I instancji odrzucił skargę, której braki formalne nie zostały uzupełnione w terminie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Odnosząc się do alternatywnego wniosku autora zażalenia w przedmiocie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi podkreślenia wymaga, że w przypadku jednoczesnego złożenia zażalenia na orzeczenie o odrzucenie pisma procesowego (skargi) oraz wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej - powinien być nadany bieg w pierwszej kolejności zażaleniu, a dopiero po stwierdzeniu bezskuteczności czynności procesowej wskutek upływu terminu rozpoznaniu podlegałby wniosek o jego przywrócenie (tak też NSA w postanowieniu z 12 maja 2017 r., sygn. akt II OZ 449/17). Tak postąpił Sąd I instancji przedstawiając zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Na gruncie przepisów ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawniony jest, bowiem pogląd o dopuszczalności jednoczesnego złożenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu pisma procesowego oraz ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej. Jak trafnie wypowiedziano się w doktrynie, co do kolizji obu środków: "rozwiązania analizowanego problemu należy szukać nie na płaszczyźnie niedopuszczalności jednoczesnego dokonania dwóch czynności procesowych, lecz na płaszczyźnie niedopuszczalności ich jednoczesnego rozpoznania. Jeżeli zatem obie czynności procesowe spełniają przewidziane dla nich wymagania formalne, konieczne jest nadanie im właściwego biegu. Wojewódzkie sądy administracyjne w pierwszej kolejności powinny nadawać bieg zażaleniu, a w przypadku jego oddalenia przystąpić do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. (v. D. Lebowa, Kolizja wniosku o przywrócenie terminu i środka odwoławczego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 3 (54)/2014, str. 87 - 88). Powyższy pogląd, jest aprobowany w piśmiennictwie (por. A. Nędzarek, Wymogi procesowe wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zeszyty Naukowe 2 (47)/2013 str. 87, Metodyka pracy sędziego administracyjnego, Warszawa 2009, str. 269). Okoliczność, że strona korzysta z dwóch środków prawnych, z których tylko jeden może okazać się skuteczny, nie powinna być rozwiązywana w trybie art. 49 p.p.s.a., gdyż nie ma przeszkód formalnych do ich rozpoznania. Rzeczą sądu jest właściwe nadanie biegu pismom procesowym składanym przez stronę, przy uwzględnieniu wynikającej z art. 7 p.p.s.a. zasady szybkości postępowania oraz wymogów sprawiedliwości proceduralnej. Poszukując właściwych rozwiązań procesowych w konkretnej sprawie należy mieć również na uwadze, że celem ostatniej nowelizacji p.p.s.a. było m.in. usprawnienie, uproszczenie i zapewnienie szybkości postępowania przed sądem administracyjnym (por. uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Jeżeli wystąpi taka sytuacja, że wniosek o przywrócenie terminu nie zostanie rozpoznany, a skarga zostanie odrzucona, to wówczas wniosek taki nie staje się bezprzedmiotowy. Wskazuje się, bowiem, że ewentualne postanowienie sądu o przywróceniu terminu znosi skutki postanowienia o odrzuceniu środka prawnego, bez potrzeby uchylenia tego orzeczenia (por. postanowienia NSA z dnia: 9 września 2011 r. II OSK 1692/11, 28 października 2015 r. II OSK 2557/15, 4 grudnia 2015 r. I OZ 1601/15, 20 stycznia 2016 r. I GZ 729/15, 24 sierpnia 2016 r. II OSK 1973/16, 24 stycznia 2017 r. II OZ 1482/16, 23 marca 2017 r. II GZ 207/17). Z praktyki orzeczniczej wynika, że nierzadkie są przypadki łącznego składania zażalenia na odrzucenie pisma procesowego (skargi) oraz wniosku o przywrócenie terminu przewidzianego na wykonanie danej czynności procesowej. Z taką sytuacją mamy do czynienia w tej sprawie. Wówczas dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia stwierdzającego uchybienie terminowi do dokonania czynności procesowej, rozpoznaniu podlega wniosek o przywrócenie terminu. Natomiast w przypadku uwzględnienia zażalenia i uchylenia orzeczenia o odrzuceniu pisma, wniosek o przywrócenie terminy staje się bezprzedmiotowy. W takim przypadku wniosek o przywrócenie terminu podlega rozpoznaniu po uprawomocnieniu się orzeczenia stwierdzającego uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej. Ze wskazanych powodów NSA na podstawie art. 184 w związku art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji