II SA/Wa 966/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Sławomir Fularski, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 października 2020 r. sprawy ze skargi M. B. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie UZASADNIENIE W związku ze skierowaniem na badania [...] M. B. (dalej: "skarżąca"), wystawionym przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w B., Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. (dalej: "RWKL", "organ pierwszej instancji"), po przeprowadzeniu postępowania orzeczniczego, w dniu [...] stycznia 2020 r. wydała orzeczenie nr [...], w którym zakwalifikowała skarżącą jako niezdolną do zawodowej służby wojskowej (kategoria N Zał. 1 grupa I). W pkt 8 ww. orzeczenia, zatytułowanego "Rozpoznanie" wymieniono: 1) żylaki goleni prawej II° i goleni lewej I°- § 79 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761 ze zm.; dalej: "rozp. z 3 czerwca 2015 r."), 2) nieliczne dodatkowe pobudzenia komorowe jednoogniskowe, pojedyncze pobudzenia dodatkowe nadkomorowe wymagające obserwacji specjalistycznej - § 38 pkt 1 załącznika nr 1 do rozp. z 3 czerwca 2015 r., 3) podwyższony poziom cholesterolu w surowicy krwi - § 60 pkt 1 załącznika nr 1 do rozp. z 3 czerwca 2015 r., 4) braki uzębienia z utratą zdolności żucia 7% przy zachowanych zębach przednich - § 24 pkt 1 załącznika nr 1 do rozp. z 3 czerwca 2015 r., 5) ciało obce wgojone w język - § 2 pkt 5 załącznika nr 1 do rozp. z 3 czerwca 2015 r., 6) tatuaż tułowia nieszpecący - § 2 pkt 8 załącznika nr 1 do rozp. z 3 czerwca 2015 r., 7) przebyte uszkodzenie łąkotki przyśrodkowej kolana lewego po stłuczeniu tego kolana - § 77 pkt 5 załącznika nr 1 do rozp. z 3 czerwca 2015 r., 8) niewielkie esowate skrzywienie odcinka piersiowego kręgosłupa nieupośledzające sprawności stroju - § 34 pkt 1 załącznika nr 1 do rozp. z 3 czerwca 2015 r. Organ pierwszej instancji wskazał, że rozpoznanie z pkt 7 pozostaje w związku ze służbą wojskową (jako następstwo wypadku), zaś pozostałe rozpoznania nie pozostają w takim związku. Natomiast rozpoznania określone w pkt 1 i pkt 3 RWKL uznała za powodujące niezdolność do pełnienia przez skarżącą zawodowej służby wojskowej, na podstawie załącznika nr 1 do rozp. z 3 czerwca 2015 r. w pierwszej grupie badanych, obejmującej osoby ubiegające się o przyjęcie do zawodowej służby wojskowej. W odwołaniu od orzeczenia organu pierwszej instancji skarżąca zakwestionowała rozpoznania dyskwalifikujące ją jako kandydatkę do zawodowej służby wojskowej. Załączyła wynik badania USG Doppler żył kończyn dolnych, wynik badania biochemicznego krwi oraz ECHO serca. Po rozpoznaniu odwołania, orzeczeniem z [...] marca 2020 r. nr [...] Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. (dalej: "CWKL", "organ drugiej instancji", "organ odwoławczy"), działając na podstawie § 3 oraz § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013 ze zm.), a także § 12 pkt 1 oraz § 30 pkt 1, 2 i 3 rozp. z 3 czerwca 2015 r., utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji z [...] stycznia 2020 r. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy podniósł, że RWKL przeprowadziła stosowne konsultacje specjalistyczne i badania diagnostyczne; m.in. zlecono: - konsultację chirurgiczną, która wykazała żylaki w zakresie kończyny dolnej prawej (II°) i żylaki w zakresie kończyny dolnej lewej (I°); - konsultację kardiologiczną – w jej wyniku rozpoznano nieliczne dodatkowe pobudzenia komorowe, pojedyncze pobudzenia dodatkowe i nadkomorowe jednoogniskowe; - badanie biochemicznego cholesterolu całkowitego – wynik: 221 mg/dl (<190). W związku z wniesionym odwołaniem CWKL wezwała skarżącą celem wykonania konsultacji chirurgicznej oraz USG kończyn dolnych, jednak po ogłoszeniu stanu zagrożenia epidemicznego, telefonicznie poinformowano ją o odwołaniu terminu stawiennictwa. Organ drugiej instancji poddał powtórnej analizie dokumentację medyczno-orzeczniczą oraz dokumenty załączone do odwołania. Po zapoznaniu się zarówno z wynikami badania chirurgicznego zleconego przez RWKL w ośrodku referencyjnym dla wojskowych komisji lekarskich, jak i wynikiem badania USG Doppler kończyn dolnych wykonanego we własnym zakresie przez skarżącą, organ odwoławczy stwierdził występowanie cech żylaków kończyn dolnych. W badaniu Dopplerowskim wykazano poszerzenie żyły odpiszczelowej prawej od połowy uda, pod kolanem do połowy łydki oraz w okolicy lewej podkolanowej dyskretne pajączki naczyniowe. Zdaniem CWKL, badania wykonane przez dwóch specjalistów chirurgii nawzajem się potwierdzają, wskazując na charakter zmian żylakowych w obrębie żył kończyn dolnych. Organ drugiej instancji nadmienił, iż schorzenie układu krążenia kwalifikowane według § 38 pkt 1 załącznika nr 1 do rozp. z 3 czerwca 2015 r. nie stanowi przeciwwskazania do zawodowej służby wojskowej. Natomiast odnosząc się do nieprawidłowego poziomu cholesterolu zakwalifikowanego do § 60 pkt 1 załącznika nr 1 do rozp. z 3 czerwca 2015 r., CWKL podkreśliła, iż głównym rozpoznaniem dyskwalifikującym skarżącą do zawodowej służby wojskowej są żylaki kończyn dolnych. Zatem zmiana kwalifikacji nieprawidłowego poziomu cholesterolu nie wpłynęłaby na zmianę kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej. Powyższe orzeczenie CWKL skarżąca uczyniła przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o zmianę lub uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego je orzeczenia RWKL. Zaskarżonemu orzeczeniu CWKL skarżąca zarzuciła: 1) naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni przepisów art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 860) w związku z § 18 rozp. z 3 czerwca 2015 r. w związku z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2020 r., poz. 514 ze zm.) - z uwagi na fakt, że CWKL nie przeprowadziła osobiście żadnych badań lekarskich ustalających fizyczną zdolność skarżącej do służby wojskowej, wydając sporne orzeczenie tylko w oparciu o badania specjalistyczne, co w konsekwencji czyni je nieprawidłowym, ponieważ lekarz, aby wydać opinię lekarską o stanie zdrowia, powinien osobiście zbadać skarżącego (art. 42 ust. 1 ww. ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty); 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 84 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a.") poprzez niepowołanie biegłego lekarza specjalisty z zakresu chorób wewnętrznych i naczyniowych w celu uzyskania obiektywnej i niezależnej opinii w zakresie prawidłowej kwalifikacji schorzenia, - art. 7 k.p.a. poprzez niedopełnienie przez obie wojskowe komisje lekarskie obowiązku stania na straży praworządności i niepodjęcie z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym poprzez zaniechanie wykonania obowiązku osobistego przeprowadzenia badań lekarskich, co w konsekwencji skutkuje tym, że ustalony stan faktyczny tylko w oparciu o wyniki leczenia i wątpliwe badania specjalistyczne budzi wątpliwości i świadczy o naruszeniu słusznego interesu skarżącej, - art. 10 § 1 i art. 11 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu i nieprzeprowadzenie stosownych badań jej osoby co do aktualnego stanu zdrowia, a także poprzez niewyjaśnienie w pełni zasadności przesłanek, którymi się kierowano przy wydaniu decyzji, - art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niedopełnienie przez obie wojskowe komisje lekarskie obowiązku rozpatrzenia wyczerpująco całego materiału dowodowego, a także zgromadzenie niepełnego materiału dowodowego z uwagi na nieprzeprowadzenie chociażby stosownych opinii biegłych potwierdzających występowanie u skarżącej schorzeń wykluczających zdolność do zawodowej służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę CWKL wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.; dalej: "ustawa o covid"), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Nadto wedle rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 1829), począwszy od 17 października 2020 r. m.st. Warszawa, będące siedzibą tut. Sądu, zostało objęte strefą czerwoną. Powyższe oznacza, że odpowiednie zastosowanie znajduje również zarządzenie nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA") z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w NSA działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym (§ 1 w związku z § 3 tego zarządzenia). Uwzględniając z jednej strony powyższe regulacje, a z drugiej strony brak technicznych możliwości przeprowadzenia zdalnie rozprawy z udziałem stron oraz konieczność rozpoznania wniesionej w niniejszej sprawie skargi, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o covid, co poprzedził odwołaniem wyznaczonego w tej sprawie posiedzenia jawnego. W ocenie tut. Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez wojskowe komisje lekarskie stanowią przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz rozp. z 3 czerwca 2015 r. Tryb postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi ma charakter szczególny i stanowi lex specialis wobec regulacji zawartych w k.p.a. (vide wyrok NSA z 26 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 851/14 – orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wojskowe komisje lekarskie mają obowiązek przeprowadzić postępowanie w sposób zgodny z regulacjami zawartymi w rozp. z 3 czerwca 2015 r., zaś w kwestiach tam nieuregulowanych winny stosować ogólne zasady rządzące postępowaniem administracyjnym. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że kontrola sądowoadministracyjna orzeczeń wojskowych komisji lekarskich ma charakter ograniczony i sprowadza się w zasadzie do badania prawidłowości postępowania orzeczniczego pod względem formalnym. Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do kontroli dokonanego przez komisję rozpoznania w zakresie stwierdzonych schorzeń ani oceny fachowości przeprowadzonych badań lekarskich. W zakresie swoich uprawnień sąd administracyjny kontroluje natomiast, czy organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie, czy orzekały na podstawie kompletnego materiału dowodowego, jak również czy ustalony przez nie stan faktyczny znalazł odzwierciedlenie w orzeczeniu właściwej komisji lekarskiej. Zgodnie z § 11 rozp. z 3 czerwca 2015 r., przy orzekaniu o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej i zaliczaniu do jednej z kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej, komisje lekarskie uwzględniają wykaz chorób i ułomności, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia. W myśl § 17 ust. 1 rozp. z 3 czerwca 2015 r., wojskowe komisje lekarskie orzekają na podstawie dokumentów, o których mowa w § 9, tj. dokumentów dołączonych do skierowania do wojskowej komisji lekarskiej, które dotyczą stanu zdrowia żołnierza zawodowego, w szczególności na podstawie odpisu przebiegu zawodowej służby wojskowej z akt personalnych żołnierza zawodowego, informacji o warunkach i przebiegu służby wojskowej dla celów wojskowych komisji lekarskich, historii chorób leczenia szpitalnego, wyników badań profilaktycznych i okresowych, karty badań profilaktycznych i okresowych, książki zdrowia żołnierza zawodowego, informacji zawartej w pisemnym oświadczeniu żołnierza zawodowego, akt postępowania powypadkowego. Przepis § 18 ust. 1 rozp. z 3 czerwca 2015 r. stanowi, że wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich i skompletowaniu dokumentów. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej powinno zawierać w szczególności: (1) rozpoznanie, (2) ustalenie kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej, a w razie stwierdzenia chorób i ułomności - określenie ich związku lub braku związku z zawodową służbą wojskową (§ 19 ust. 1 rozp. z 3 czerwca 2015 r.). Wzór orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej jest określony w załączniku nr 5 do rozporządzenia (§ 19 ust. 5 pkt 1 rozp. z 3 czerwca 2015 r.). CWKL, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Jednakże, w razie potrzeby, może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów (§ 23 ust. 2 rozp. z 3 czerwca 2015 r.). W niniejszej sprawie podstawę uznania skarżącej za niezdolną do zawodowej służby wojskowej stanowiło rozpoznanie u niej żylaków goleni prawej i goleni lewej oraz podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi. Schorzenia te zakwalifikowano odpowiednio do § 79 pkt 2 oraz do § 60 pkt 1 załącznika nr 1 do rozp. z 3 czerwca 2015 r. Przepis § 60 pkt 1 załącznika nr 1 do rozp. z 3 czerwca 2015 r. obejmuje inne choroby przemiany materii nieznacznie upośledzające sprawność ustroju. W grupie pierwszej przypisana jest do niego kategoria N. Rozpoznanie powinno być potwierdzone obserwacją lub leczeniem szpitalnym oraz dokumentacją z leczenia w poradni endokrynologicznej lub innej poradni specjalistycznej. Natomiast w zakresie § 79 pkt 2 załącznika nr 1 do rozp. z 3 czerwca 2015 r. mieszczą się rozległe żylaki kończyn bez zmian troficznych skóry i owrzodzeń, którym w grupie pierwszej odpowiada kategoria N, przy czym osoby bez obrzęków kończyny, bez zmian troficznych, bez zakrzepicy i rok od operacji żylaków należy kwalifikować jako zdolne (wymagana konsultacja chirurgiczna, USG naczyń żylnych kończyn). Jak wynika z załączonego do odwołania badania USG - Doppler układu żylnego, wykonanego [...] lutego 2020 r. przez specjalistę - chirurga T. D., u skarżącej nie stwierdzono zakrzepicy, obrzęku, stanu zapalnego, zmian naciekowych czy miażdżycowych. Wedle opisu do obu punktów § 79 załącznika nr 1 do rozp. z 3 czerwca 2015 r., osoby z żylakami bez zmian troficznych i obrzęków należy kwalifikować jako zdolne do zawodowej służby wojskowej (kategoria Z). Nadto dostrzec wypada, jak sam przyznał organ odwoławczy, iż to schorzenie związane z żylakami zaważyło na dyskwalifikacji skarżącej przy orzekaniu o jej zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, gdyż zmiana kwalifikacji w zakresie nieprawidłowego poziomu cholesterolu nie wpłynęłaby na zmianę kategorii tej zdolności. Tym bardziej więc należało zweryfikować stan zdrowia skarżącej, co zresztą organ drugiej instancji zamierzał uczynić (planował przeprowadzić konsultację chirurgiczną oraz wykonać USG kończyn dolnych), lecz z tego zrezygnował z uwagi na zagrożenie epidemiologiczne. Jak już wyżej wskazano, wojskowa komisja lekarska ma obowiązek przeprowadzić postępowanie w sposób zgodny z regulacjami zawartymi w rozp. z 3 czerwca 2015 r., zaś w kwestiach tam nieuregulowanych stosować ogólne zasady rządzące postępowaniem administracyjnym. Powinna zatem zebrać i rozpatrzeć pełny materiał dowodowy co do wszystkich okoliczności istotnych w sprawie (z którymi w świetle obowiązujących przepisów związane są określone skutki prawne) oraz w sposób należyty uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie. Powinna również odnieść się do wskazówek metodologicznych zawartych w objaśnieniach szczegółowych do poszczególnych paragrafów załącznika nr 1 do rozp. z 3 czerwca 2015 r. Wskazówki te adresowane są wprawdzie do lekarzy diagnozujących poszczególne schorzenia w tego rodzaju sprawach, ale na podstawie kontroli zaskarżonego orzeczenia możliwe jest sprawdzenie przez Sąd, czy wskazówki te zostały w sposób właściwy zinterpretowane i zastosowane. Ustalenia związane ze stanem zdrowia skarżącej oraz dokonana kwalifikacja rozpoznanych schorzeń są elementami stanu faktycznego sprawy, zaś kontrola prawidłowości ustaleń faktycznych organu jest jednym z podstawowych obowiązków sądu administracyjnego w ramach postępowania kontrolnego, prowadzonego na podstawie przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Powyższe uchybienia, dotyczące w istocie błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz jego oceny w świetle obowiązujących przepisów prawa, skutkowały uchyleniem zaskarżonego orzeczenia. Ponownie rozpoznając sprawę, CWKL uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną. Weźmie również pod uwagę powołane wyżej objaśnienia szczegółowe do § 60 pkt 1 i § 79 pkt 2 załącznika nr 1 do rozp. z 3 czerwca 2015 r. Rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie podejmie na podstawie pełnego materiału dowodowego, który poddany zostanie wszechstronnej analizie i ocenie. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.