II OZ 759/13

SENTENCJA Dnia 18 września 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 18 września 2013 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. z o.o. w likwidacji na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 344/13 odmawiające przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w likwidacji na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zamiaru wykonania określonych robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 344/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w likwidacji na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zamiaru wykonania określonych robót budowlanych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że [...] Sp. z o.o. w likwidacji we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPPr wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując, że w chwili obecnej jej stan majątkowy nie pozwala na uiszczenie kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała na fakt złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, który został oddalony przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy X Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2010 r. sygn. akt X GU 282/10, z uwagi na brak wystarczających środków na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Ponadto skarżąca wskazała, że w dniu 1 grudnia 2010 r. nadzwyczajne zgromadzenie wspólników podjęło uchwałę o rozwiązaniu spółki i ogłoszeniu likwidacji, co zostało zgłoszone do sadu rejestrowego. We wniosku ujawniono również kapitał zakładowy w kwocie 175.300,00 zł., wysokość straty za ostatni rok obrotowy wynoszącej 3.925,85 zł. oraz stan konta bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego zgłoszenie wniosku wynoszący 70 zł. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 7 maja 2013 r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy, wskazując na okoliczność, że skarżąca spółka nie wykazała, że podjęła jakiekolwiek czynności zmierzające do zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu postanowienia powołując się na doręczenie wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w trybie doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej P.p.s.a), stwierdzono że skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie do uzupełnienia informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na tej podstawie przyjęto, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 2 P.p.s.a. za uprawdopodobnione. [...] Sp. z o.o. w likwidacji złożyła sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia, nie przedstawiając żadnych wyjaśnień dotyczących swojej sytuacji majątkowej. W uzasadnieniu sprzeciwu zakwestionowano fikcję doręczenia wezwania do uzupełnienia informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Spółka wskazała, iż na jej adres nie doręczono żadnego pisma ani awiza dotyczącego jakiejkolwiek korespondencji pozostawionej placówce pocztowej. O piśmie, na które powołano się w zaskarżonym postanowieniu spółka dowiedziała się w dniu 27 maja 2013 r. w związku z czym złożono reklamację we właściwym urzędzie pocztowym. Poza tym w sprzeciwie podniesiono, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka wyczerpująco wykazał stan majątkowy. W związku z powyższym Sąd pismem z dnia 12 czerwca 2013 r. wezwał wnioskodawcę do wyjaśnienia czy nadal prowadzona jest działalność gospodarcza oraz podanie informacji czy Spółka generuje jakieś zyski, a jeśli tak to w jakiej wysokości, wyjaśnienia jak kształtują się zobowiązania spółki, jakie posiada należności od podmiotów trzecich, wskazania czy i ewentualnie jakie podjęto działania w celu pozyskania funduszy na koszty sądowe, przedłożenia wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych Spółki z ich stanem za okres od 1 grudnia 2012 r. do dnia odpowiedzi na niniejsze wezwanie, przedłożenia wciągu z księgi rachunkowej spółki zawierającej zestawienie przychodów, kosztów uzyskania przychodów, dochodów (straty), wykaz aktywów i pasywów, ewidencję stanu środków pieniężnych za ostatnie trzy miesiące prowadzonej działalności gospodarczej (stan środków pieniężnych w kasie przedsiębiorstwa), przedłożenia odpisu rocznego zeznania podatkowego za 2012 r. wraz z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym i wyciągu z prowadzonej ewidencji VAT za okres ostatnich 3 miesięcy a także kopii deklaracji złożonych w rozliczeniu ww. podatku za ostatnie 3 miesiące lub zaświadczeń właściwych urzędów skarbowych o nieskładaniu takich deklaracji. Wnioskodawca nie odpowiedział na powyższe wezwanie. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżąca Spółka nie wykazała, że podjęła jakiekolwiek czynności zmierzające do zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Deklarowany we wniosku stan konta bankowego w kwocie 70 zł., strata za ostatni rok obrotowy w wysokości 3,925,85 zł. oraz stan likwidacji wbrew stanowisku Spółki nie pozwala na ocenę jej bieżącej sytuacji finansowej. Wskazuje, że strata finansowa jako ujemny wynik bilansu przychodu i kosztów nie jest bowiem okolicznością tożsamą z brakiem środków finansowych. Podniesiono, że skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie do uzupełnienia informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Powyższe wezwanie mimo prawidłowego zaadresowania na adres wskazany w skardze nie zostało odebrane przez skarżącą pomimo dwukrotnego awiza. Stosując tryb doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 73 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji uznał, że wezwanie z dnia 12 czerwca 2013 r. zostało doręczone z dniem 1 lipca 2013 r. Brak odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej, w ocenie Sądu pierwszej instancji, oznacza że wnioskodawca nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdził, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 2 P.p.s.a. za uprawdopodobnione. W zażaleniu na powyższe postanowienie [...] Sp. z o.o. w likwidacji zarzucił naruszenie art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., poprzez uznanie, iż w przedmiotowej sprawie Skarżący nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z uwagi na powyższe, strona skarżąca wniosła o: - rozpoznanie przez WSA w Poznaniu na podstawie przepisu art. 195 § 2 P.p.s.a., w trybie samokontroli zażalenia jako oczywiście uzasadnionego poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpoznanie sprawy na nowo, a w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku przez WSA, wnosi o: - zmianę zaskarżonego postanowienia i orzeczenie przez NSA o przyznaniu prawa pomocy Skarżącemu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W zakresie częściowym zaś wtedy, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zaakcentować, że wyjątkowy charakter prawa pomocy przesądza o tym, że jej przyznanie wymaga wykazania od strony wnioskującej nie tylko braku środków finansowych (a więc tak, jak było w niniejszej sprawie), ale także niemożności poniesienia opłat sądowych nawet przy zachowaniu zasad należytej staranności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego minimum staranności, jakiej można wymagać od strony składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do m.in. dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, czego jednak skarżąca nie uczyniła we wskazanym terminie. Co trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, Skarżąca Spółka nie odpowiedziała we wskazanym terminie na wezwanie do uzupełnienia informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Powyższe wezwanie mimo prawidłowego zaadresowania na adres wskazany w skardze nie zostało odebrane przez skarżącą pomimo dwukrotnego awiza. Stosując tryb doręczenia zastępczego, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że wezwanie z dnia 12 czerwca 2013 r. zostało doręczone z dniem 1 lipca 2013 r. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że brak odpowiedzi, we wskazanym terminie, na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej strony skarżącej oznacza, że wnioskodawca nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym, nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 2 P.p.s.a. za uprawdopodobnione. Ponadto na marginesie należy podnieść, że skarżąca Spółka, do zażalenia z dnia 12 sierpnia 2013 r. (data stempla pocztowego), dołączyła jedynie część niezbędnych dokumentów i wyjaśnień dot. jej bieżącej sytuacji finansowej, o które była wzywana zarządzeniem Sędziego WSA w Poznaniu z dnia 12 czerwca 2013 r., co skutkuje brakiem jej wiarygodności. Z wyżej wskazanych przyczyn orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.