II SA/Po 633/20

SENTENCJA Dnia 19 listopada 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 listopada 2020 roku wniosku P. J. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi P. J. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za utracone prawo użytkowania wieczystego nieruchomości postanawia" odmówić przywrócenia terminu. /-/ A. Kiersnowska-Tylewicz UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę P. J. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za utracone prawo użytkowania wieczystego nieruchomości z uwagi na nieuzupełnienie w terminie braków formalnych skargi oraz zwrócił skarżącemu uiszczony wpis sądowy. W uzasadnieniu Sąd wskazał m.in., że na wezwanie Sądu do usunięcia braków formalnych skargi poprzez doręczenie odpisu skargi skarżący nie odpowiedział. Uiścił natomiast w terminie wpis sądowy, zaś po terminie, który upłynął z dniem [...] sierpnia 2020 r., podał nr PESEL. W piśmie z dnia [...] października 2020 r. skarżący zawarł wniosek o przywrócenie mu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Żądanie swoje skarżący uzasadniał tym, że winę za nieuzupełnienie braków formalnych ponosi jego pracownik, który nie wykonał poleceń skarżącego związanych z wysłaniem w terminie stosownej korespondencji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej – Ppsa), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, przy czym postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 87 Ppsa pismo wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), jednakże wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu (§ 3). Ponadto na stronie ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Z kolei spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu (art. 88 Ppsa). Tylko kumulatywne zaistnienie przesłanek określonych w art. 86 w zw. z art. 87 Ppsa będzie stanowiło podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, art. 87, Nb 1). Powyższe oznacza, że strona musi wykazać (uprawdopodobnić), że w czasie biegu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej całkowicie niezależne. Ponadto wykazać, że zachowała termin do złożenia przedmiotowego wniosku - w konsekwencji zatem wykazać czas ustania przyczyny uchybienia terminu. Termin 7 dni do wniesienia pisma liczy się przy tym od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a nie od czasu dowiedzenia się o tym przez stronę. Wyjaśnić również należy, że przesłanka braku winy, o której mowa w art. 86 § 1 Ppsa, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Zarówno w orzecznictwie, jak i nauce prawa panuje zgodność, że sąd oceniając tę przesłankę powinien przyjąć obiektywne mierniki staranności, których można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, uw. 5 do art. 87). W postanowieniu z 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 246/08 (dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Z brakiem winy mamy natomiast do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu, jak np. nagła choroba. Stąd też stwierdzić należy, że o braku winy można mówić w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności, skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności, prowadzi do wniosku, iż zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się zatem do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o danej okoliczności jest wiarygodne, ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminu stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu (zob. wyrok NSA z 25 stycznia 2011 r., I FSK 2000/09, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie wskazaną przez skarżącego przyczyną uchybienia terminu do uzupełnienia braku wniosku o przyznanie prawa pomocy było niewykonanie polecenia przez pracownika. Sąd stwierdza, że siedmiodniowy termin do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu został zachowany. Zostały również dokonane czynności, których strona skarżąca nie dokonała w terminie. Analizując jednak, czy zostały spełnione kolejne przesłanki przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, Sąd ocenia również, że nie jest okolicznością wskazującą na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu to, że podległy mu pracownik nie wykonał jego polecenia. Nie jest to bowiem przeszkoda niemożliwa do przezwyciężenia nawet przy użyciu największego wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (vide: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 20 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 896/14 - Lex nr 1628828, 12 lutego 2015 r. sygn. akt I OZ 91/15 - Lex nr 1643289, 9 września 2014 r. sygn. akt II GZ 499/14 - Lex nr 1530525, 24 października 2016 r. sygn. akt I FZ 267/dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie uzasadniają natomiast przywrócenia terminu takie przeszkody, które doprowadziły do uchybienia terminowi, jak: zaniedbanie pracownika odpowiedzialnego za sprawy napływającej korespondencji w zakładzie osoby prawnej (wyrok NSA z dnia 9 marca 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 1288/99), nieznajomość prawa (wyrok NSA z dnia 6 listopada 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 153/97), czy niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie NSA z 10 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 1117/99 - wszystkie dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Od strony wszczynającej postępowanie należy wymagać, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, nawet bez odwoływania się do profesjonalnej wiedzy prawniczej, antycypowania możliwego toku czynności procesowych. Mając świadomość upływających terminów sądowych w trakcie toczącego się postępowania, strona winna, zgodnie z zasadami należytej staranności, poinformować o tym wyraźnie pracownika godnego zaufania, albo tez dokonać czynności osobiście. W tym stanie sprawy, na podstawie wyżej wskazanych przepisów, orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/ A. Kiersnowska-Tylewicz