II SA/Lu 496/15

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 8 grudnia 2014 r., znak: [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L., zobowiązano S. W. (dalej: "skarżący") do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności z tytułu otrzymanych przez M. W. (dalej: "osoba uprawniona") świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym od dnia 1 października 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. w łącznej wysokości [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi naliczanymi od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzją z dnia 4 listopada 2013 r., znak: [...], przyznano osobie uprawnionej świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...]zł, płatne miesięcznie w okresie od dnia 1 października 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. Wyżej wymienione świadczenia zostały zrealizowane zgodnie harmonogramem wypłat świadczeń z funduszu alimentacyjnego stanowiącym załącznik do decyzji. Zgodnie z art. 27 ust. 1, 1a i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.; to jest w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji), jak wskazał organ, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej łącznie z ustawowymi odsetkami, które na dzień wydania niniejszej decyzji wynoszą 13% w stosunku rocznym na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 2008 r. w sprawie określenia odsetek ustawowych (Dz. U. nr 220, poz. 1434). Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W związku z zakończeniem w dniu 30 września 2014 r. okresu świadczeniowego organ właściwy wierzyciela zobowiązany był do wydania przedmiotowej decyzji. W okresie od dnia 1 października 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. osobie uprawnionej wypłacone zostały świadczenia z funduszu alimentacyjnego na łączną kwotę [...]zł. We wskazanym okresie nie wpłynęła żadna kwota wyegzekwowana przez komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne, bądź wpłata dokonana przez skarżącego, która mogłaby zostać zaliczona na poczet spłaty należności z tytułu wypłaconych Świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami. W związku z powyższym zobowiązano skarżącego do zwrotu w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami w kwocie [...]zł, które naliczane są od każdej wypłaconej kwoty świadczeń z funduszu alimentacyjnego wykazanej w harmonogramie wypłat od dnia następującego po dniu, w którym dokonano wypłaty świadczeń zgodnie z harmonogramem wypłat na dzień wydania niniejszej decyzji. W przypadku nieuregulowania należności ustalonych niniejszą decyzją należności, zgodnie z art. 27 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów podlegają ściągnięciu w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały przyznane osobie uprawnionej bez podstawy prawnej. Skarżący wniósł o wznowienie postępowania zakończonego opisaną wyżej decyzją organu pierwszej instancji z dnia 4 listopada 2013 r. bądź ewentualnie o stwierdzenie nieważności tej decyzji oraz o zawieszenie postępowania odwoławczego w niniejszej sprawie do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 4 listopada 2013 r. lub stwierdzenia nieważności tej decyzji. Decyzją z dnia 5 maja 2015 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy powyższą decyzję organu pierwszej instancji z 8 grudnia 2014 r., podzielając w całości stanowisko zawarte w jej uzasadnieniu. Odnosząc się do wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania Kolegium wskazało, że nie stwierdziło, by zaistniała którakolwiek z przesłanek zawieszenia postępowania określonych w art. 97 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej także: "K.p.a."). Ponadto Kolegium wyjaśniło, że postanowieniem z dnia 4 maja 2015 r., znak: [...], odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności opisanej decyzji z dnia 4 listopada 2013 r., znak: [...]. Skargę na tę decyzję złożył skarżący, odwołując się w niej do argumentacji zawartej w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 2). W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, że decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie jest decyzją uznaniową. W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ zobowiązany jest dokonać ustaleń, o jakich mowa w ust. 1 i 2 tego artykułu, to jest ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy te świadczenia zostały wypłacone, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej. W świetle tych przepisów bezspornym jest przy tym, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, organ obowiązany jest do ustalenia wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych podmiotom uprawnionym, a także ustalenia wysokości sum wyegzekwowanych w toku egzekucji komorniczej tytułem wykonania zobowiązania alimentacyjnego. W niniejszej sprawie jest niekwestionowanym, że decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L. z dnia 4 listopada 2013 r., znak: [...], przyznane zostało osobie uprawnionej świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł miesięcznie w okresie od dnia 1 października 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 roku. Poza sporem jest również, że na podstawie tej decyzji w okresie świadczeniowym wypłacono osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego w łącznej wysokości [...] zł. Z powyższego wynika, że zasadnie organy administracji zobowiązały skarżącego jako dłużnika alimentacyjnego do zwrotu opisanej kwoty wraz z odsetkami ustawowymi – co wynika z art. 27 ust. 1a powołanej ustawy. W ocenie Sądu, prawidłowe jest także stanowisko organu odwoławczego co do tego, że w sprawie zachodziły podstawy do zawieszenia postępowania administracyjnego. W myśl art. 97 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie: 1) w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105); 2) w razie śmierci przedstawiciela ustawowego strony; 3) w razie utraty przez stronę lub przez jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych; 4) gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Stosownie zaś do art. 98 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Oczywistym jest, że nie zachodziła w sprawie określona w art. 98 § 1 K.p.a. podstawa zawieszenia, skoro postępowanie w niniejszej sprawie, dotyczące obciążenia skarżącego obowiązkiem zwrotu należności wypłaconych jego synowi, w związku z uchylaniem się przez skarżącego od wykonywania ciążącego na nim względem syna obowiązku alimentacyjnego, zostało wszczęte z urzędu, a nie na wniosek skarżącego. Nie budzi wątpliwości również, że nie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 97 § 1 pkt 1, 2 i 3 K.p.a. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zachodziła także podstawa zawieszenia postępowania wymieniona w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Przepis ten wskazuje jako przesłankę zawieszenia postępowania administracyjnego istnienie tzw. zagadnienia wstępnego. Dokonując wykładni tego przepisu trzeba mieć na uwadze, że pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumieć należy kwestię prawną, która nie była jeszcze prawomocnie przesądzona na właściwej drodze, wyłaniającą się w toku postępowania administracyjnego, gdy jej uprzednie rozstrzygnięcie, a więc poprzedzające rozpatrzenie sprawy, leży w kompetencji innego organu lub sądu. Konieczne jest przy tym istnienie bezpośredniej zależności pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Przy czym nie chodzi tu o konieczność wyjaśnienia nawet poważnych wątpliwości dotyczących aspektów prawnych sprawy, lecz o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego, bez rozstrzygnięcia którego nie jest możliwe wydanie orzeczenia w sprawie głównej. Stąd też, przepis art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. wymaga istnienia miedzy rozstrzygnięciem sprawy, a zagadnieniem wstępnym związku bezpośredniego, rozumianego jako bezwzględne uzależnienie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W przypadku braku takiego związku, zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne. Mając powyższe na uwadze, ponownie należy podkreślić, że w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się istnienia takiego bezpośredniego związku pomiędzy wskazanym przez skarżącego rozstrzygnięciem jego wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego omawianą wyżej decyzją z dnia 4 listopada 2013 r., znak: [...] a rozstrzygnięciem sprawy niniejszej. Niewątpliwie na podstawie tej ostatniej decyzji wypłacone zostały osobie uprawnionej, to jest synowi skarżącego, sumy pieniężne służące wsparciu go w zaspokajaniu jego najbardziej podstawowych potrzeb, które to sumy zostały wydatkowane ze środków publicznych zamiast ze środków skarżącego, długotrwale uchylającego się od uiszczania na rzecz syna należnych mu alimentów. W tej sytuacji oczywistym jest, że decyzja o zwrocie przez skarżącego tychże wypłaconych należności jest uzasadniona i z pewnością wydanie tego rozstrzygnięcia nie było uzależnione w sposób bezwzględny od uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej wznowienia omawianego wyżej postępowania. Niewątpliwie również niezwłoczne wydanie rozstrzygnięcia w sprawie zwrotu wskazanych należności było nie tylko zgodne z zasadą szybkości postępowania, ale także odpowiadało społecznemu poczuciu sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawnym, z uwagi na treść art. 2 Konstytucji, lekceważone być nie może. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") skargę oddalił.