II SAB/Wa 470/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Janusz Walawski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 listopada 2020 r. sprawy ze skargi A. S. na bezczynność Dyrektora Zespołu do Obsługi Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych nr [...] w [...] działającego w imieniu Pogotowia Opiekuńczego nr [...] im. [...] w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] czerwca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Dyrektor Zespołu do Obsługi Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych nr [...] w [...] działający w imieniu Pogotowia Opiekuńczego nr [...] im. [...] w [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z [...] czerwca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że bezczynność Dyrektora Zespołu do Obsługi Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych nr [...] w [...] działającego w imieniu Pogotowia Opiekuńczego nr [...] im. [...] w [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Dyrektora Zespołu do Obsługi Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych nr [...] w [...] działającego w imieniu Pogotowia Opiekuńczego nr [...] im. [...] w [...;] na rzecz skarżącego A. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Pismem z [...] czerwca 2020 r. A. S. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Dyrektora Zespołu do Obsługi Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych nr [...] w [...], działającego w imieniu Pogotowia Opiekuńczego nr [...] im. [...] w [...], polegającą na nierozpatrzeniu wniosku z dnia [...] czerwca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, w którym zwrócił się o nadesłanie sprawozdań finansowych w latach 2014-2018. Zarzucił organowi naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej, poprzez błędne zastosowanie polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek oraz art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429); zwanej dalej u.d.i.p. w zakresie w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak zastosowania polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W związku z powyższym wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2020 r. oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zespołu do Obsługi Placówek Opiekuńczo -Wychowawczych nr [...] w [...], działający w imieniu Pogotowia Opiekuńczego nr [...] im. [...] w [...], wniósł o jej oddalenie. Dyrektor Zespołu nr [...] wskazał, że o fakcie, iż za pośrednictwem platformy e-PUAP wpłynął wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a następnie skarga na bezczynność uzyskał informację dopiero w dniu [...] sierpnia 2020 r. Pogotowie Opiekuńcze nr [...] nie dysponowało bowiem aktywnym elektronicznym dostępem do skrzynki podawczej e-PUAP. Powyższy wniosek został odczytany [...] sierpnia 2020 r., tj. w dniu otrzymania aktywnego elektronicznego dostępu do skrzynki podawczej – e-PUAP. W ocenie organu nie doszło do uchybienia terminowi, bowiem czternastodniowy termin, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. do udzielenia informacji publicznej mijał w dniu [...] sierpnia 2020 r., a żądana informacja została udzielona w dniu [...] sierpnia 2020 r. Zaznaczył, że Dyrektor Zespołu do Obsługi Placówek Opiekuńczo - Wychowawczych nr [...] w [...] nie jest organem, a jedynie podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji, niebędącym organem władzy publicznej. Statutowym działaniem Pogotowia Opiekuńczego nr [...] jest przede wszystkim zapewnienie dzieciom całodobowej opieki i wychowania oraz zaspokajanie ich niezbędnych potrzeb bytowych, rozwojowych, w tym emocjonalnych, społecznych i religijnych. Zespół nr [...] zaś, zapewnia jednostkom obsługiwanym (tym Pogotowiu Opiekuńczemu nr [...]) obsługę m.in. organizacyjną i finansową, czuwając jednocześnie nad wykonywaniem przez te jednostki zadań statutowych. Z uwagi na fakt, że Dyrektor Zespołu nie jest organem, ma ograniczoną liczbę pracowników, którzy mogą zostać oddelegowani do działań związanych z udostępnieniem informacji publicznej i przygotowywaniem zestawień, których żąda wnioskodawca. Podstawowym zadaniem, na którym skupiają się wszyscy pracownicy jest realizacja zadań statutowych związanych z zaspokojeniem potrzeb wychowanków, co jest szczególnie utrudnione w dobie epidemii koronawirusa SARS-CoV-2 i wymagało przedsięwzięcia dodatkowych środków i działań (m.in. przeszkolenia pracowników, opracowania stosownych instrukcji i zasad postępowania, pozyskania środków ochrony osobistej, pozyskania sprzętu umożliwiającego wychowankom naukę zdalną). Podkreślił, że przygotowywanie obszernych odpowiedzi na wnioski o udostępnienie informacji publicznej, jest utrudnione przez sezon urlopowy, jak również zmiany organizacyjno-prawne, jakie zostały wprowadzone z dniem [...] sierpnia 2020 r. Na mocy uchwały nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. w sprawie zmiany nazw niektórych placówek opiekuńczo-wychowawczych oraz zmieniająca uchwałę w sprawie likwidacji Centrum Administracyjnego Nr [...] do obsługi placówek opiekuńczo-wychowawczych, utworzenia Zespołu do obsługi Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych Nr [...] oraz zmiany statutów placówek opiekuńczo-wychowawczych, doszło do wyodrębnienia blisko dziesięciu nowych placówek opiekuńczo-wychowawczych ze struktury jednostek podległych Zespołowi nr [...]. Pociągnęło to za sobą konieczność podjęcia działań związanych z przygotowaniem sprawozdań, raportów i protokołów oraz wielu dodatkowych czynności o charakterze formalnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi jest bezczynność Dyrektora Zespołu do Obsługi Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych nr [...] w [...], działającego w imieniu Pogotowia Opiekuńczego nr [...] im. [...] w [...], Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do treści art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów określonych w pkt 1 - 4a. Celem skargi na bezczynność jest zwalczanie zwłoki w załatwieniu sprawy. Bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym w przepisach prawa i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Zatem, aby można było mówić o bezczynności organu należy przede wszystkim stwierdzić, że ciąży na nim wynikający z przepisów prawa obowiązek wszczęcia postępowania i podjęcia w nim stosownego rozstrzygnięcia (stosownej czynności), a dopiero później, iż obowiązku tego - w nakazanym terminie - organ nie wypełnia. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu, stosownie do treści art. 149 § 1 P.p.s.a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl § 1a tego przepisu, sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Oznacza to, że celem skargi na bezczynność organu administracji, jest doprowadzenie do wydania przez ten organ decyzji administracyjnej (lub innego aktu) w sprawie wszczętej żądaniem strony. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy u.d.i.p. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Ustawodawca w przepisie art. 6 ust. 1 u.d.i.p. dokonał przykładowego wyliczenia, jaka informacja stanowi informację publiczną. W orzecznictwie oraz doktrynie przyjmuje się w związku z tym, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa, o ile odnosi się do faktów i danych. Wspomniany przepis art. 6 ust. 1 w pkt 4 u.d.i.p. stanowi, że udostępnieniu podlega informacja publiczna m. in. o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Informacją publiczną jest zatem treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii, ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Ponadto walor informacji publicznej posiada treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego takim organem, związanych z nimi bezpośrednio poprzez ich wytworzenie bądź też przez nie niewytworzonych, lecz używanych przy realizacji przewidzianych prawem zadań. Z tego względu, należało uznać, że żądana przez A. S. informacja w postaci sprawozdań finansowych w latach 2014-2018 jest informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p. Spełniona zatem została przesłanka przedmiotowa zastosowania u.d.i.p. w zakresie wniosku skarżącego. Odnośnie natomiast zakresu podmiotowego ustawy wskazać należy, że skierowanie przez skarżącego wniosku o udostępnienie informacji publicznej do samorządowej jednostce organizacyjnej – Zespołu do obsługi Placówek Opiekuńczo – Wychowawczych Nr [...] w [...], w którym jako adresata wskazano placówkę tej jednostki organizacyjnej, tj. Pogotowie Opiekuńcze nr [...] im. [...] w [...], nie zwalnia podmiotu obowiązanego z powinności jego rozpatrzenia. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: podmioty reprezentujące jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym. Podmiotem reprezentującym jednostki organizacyjne [...] realizujące zadania z zakresu wspierania rodziny i pieczy zastępczej, m.in. Pogotowie Opiekuńcze Nr [...] im. [...] w [...], jest Dyrektor Zespołu do Obsługi Placówek Opiekuńczo – Wychowawczych Nr [...] w [...], co wynika § 2 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 21 września 2017 r. Nr LV/1375/2017 w sprawie likwidacji Centrum Administracyjnego nr [...] do obsługi placówek Opiekuńczo-Wychowawczych, utworzenia Zespołu do Obsługi Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych nr [...] oraz zmiany statutów placówek opiekuńczo-wychowawczych (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 2017 r. poz. 8398). Jak stanowi § 6 ust. 1 i 3 Statutu Zespołu do obsługi Placówek opiekuńczo – Wychowawczych Nr [...] w [...] stanowiącego załącznik Nr 1 do powyższej uchwały, do zakresu działania Dyrektora Zespołu należy w szczególności kierowanie działalnością Zespołu i reprezentowanie go na zewnątrz oraz kierowanie jednostkami obsługiwanymi przy pomocy wychowawcy oraz wykonywanie czynności z zakresu prawa pracy w stosunku do pracowników tych jednostek. W świetle powyższych ustaleń nie może budzić wątpliwości skuteczność złożenia przez A. S. wniosku do podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej. Wobec powyższego, Dyrektor Zespołu do Obsługi Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych nr [...] w [...], działający w imieniu Pogotowia Opiekuńczego nr [...] im. [...] w [...], jest podmiotem zobowiązanym do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania jest bezczynność związana z udostępnieniem informacji publicznej. Należy podkreślić, że przepisy u.d.i.p., nakładają na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w 14-dniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Udostępnienie informacji publicznej dokonywane jest w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Jedynie odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 (...), następują w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w sytuacji, gdy podmiot obowiązany nie jest dysponentem żądanej informacji, zawiadamia o tym fakcie wnioskodawcę na piśmie. Bezsporne jest, że Dyrektor Zespołu do Obsługi Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych nr [...] w [...], działający w imieniu Pogotowia Opiekuńczego nr [...] im. [...] w [...] nie rozpoznał wniosku skarżącego o udzielenie informacji publicznej w zakresie udostępnienia sprawozdań finansowych za lata 2014-2018 do dnia wniesienia skargi na bezczynność ([...] czerwca 2020 r.). Jednak, jak wynika z akt sprawy, organ w piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. przesłał A. S.i żądane dokumenty w postaci kserokopii sprawozdań finansowych za lata 2014-2018 (wbrew twierdzeniom skarżącego we wniosku nie wskazano, że informacje mają zostać przesłane w formie płyty CD). W świetle powyższych okoliczności, skoro udostępnienie informacji nastąpiło po wniesieniu skargi i upływie ustawowego 14-dniowego terminu załatwienia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) i nie zachodziły okoliczności, o których mowa w art. 13 ust. 2 oraz art. 15 ust. 2 u.d.i.p., to Sąd był zobowiązany z urzędu do orzeczenia o uwzględnieniu skargi na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (punkt 1 sentencji wyroku) poprzez deklaratoryjne stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie załatwienia wniosku strony skarżącej. W tym zakresie wniosek organu o umorzenie postępowania nie był zatem możliwy do uwzględnienia. Nie jest uzasadnione stanowisko, w świetle którego w razie stwierdzenia, że orzekanie o zobowiązaniu do załatwienia sprawy jest bezprzedmiotowe (gdyż sprawa została załatwiona po wniesieniu skargi), sąd administracyjny powinien orzekać o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w tym zakresie. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z zasadą niezwiązania granicami skargi (art. 134 § 1 P.p.s.a.), w tym wnioskami skargi, sąd administracyjny stosuje z urzędu właściwy i adekwatny sposób orzekania (w tym rodzaj orzeczenia uwzględniającego skargę) i nie jest związany żądaniem strony skarżącej co do sposobu orzekania. W przedmiotowej sprawie przedmiot postępowania nie przestał istnieć w sensie procesowym, bowiem Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., dysponuje obecnie kompetencją do uwzględnienia skargi na bezczynność, pomimo że sama bezczynność przestała istnieć po wniesieniu skargi na skutek załatwienia sprawy przez skarżony organ. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. (punkt 2 sentencji wyroku) Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Tego rodzaju kwalifikacja jest konsekwencją stwierdzenia, że przekroczenie ustawowego terminu było spowodowane nie złą wolą lecz wadliwą organizacją odbioru poczty za pośrednictwem platformy e-PUAP. Z wyjaśnień Dyrektora Zespołu nr [...] działającego w imieniu Pogotowia Opiekuńczego nr [...] im. [...] w [...] wynika, że o fakcie, iż za pośrednictwem platformy e-PUAP wpłynął wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a następnie skarga na bezczynność uzyskał informację dopiero w dniu [...] sierpnia 2020 r., tj. w chwili otrzymania wezwania z Sądu do nadesłania odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny. Pogotowie Opiekuńcze nr [...] nie dysponowało aktywnym elektronicznym dostępem do skrzynki podawczej e-PUAP. Wniosek o przyznanie dostępu został złożony przez Dyrektora Zespołu nr [...] działającego w imieniu Pogotowia Opiekuńczego nr [...] im. [...] w [...] w dniu [...] sierpnia 2020 r. (dowód: kopia wniosku w aktach sądowych), niezwłocznie po otrzymaniu wezwania z Sądu. Został on przyznany w dniu [...] sierpnia 2020 r. Wnioskodawcy udostępniono informację publiczną niezwłocznie po odczytaniu wniosku skarżącego. Wprawdzie w orzecznictwie przyjmuje się, że do obowiązków organu administracji publicznej, który pomimo istniejącego obowiązku, nie posiada elektronicznej skrzynki podawczej na platformie ePUAP należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt I OSK 1968/15, orzeczenia.nsa.gov.pl), niemniej obiektywne trudności podmiotu niebędącego organem administracji publicznej nie mogą zostać pominięte przy rozstrzyganiu o kwalifikowanej postaci jego bezczynności. Mając powyższe na uwadze uprawnione jest stwierdzenie, że w niniejszej sprawie podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie wykazał uporczywości lub innego przejawu złej woli w procesie wykonywania ustawowego obowiązku. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a oraz art. 119 pkt 4 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono, na podstawie art. 200 P.p.s.a., w pkt 3 sentencji wyroku. Do kosztów postępowania niezbędnych do dochodzenia praw Sąd zaliczył uiszczony przez skarżącego wpis sądowy.