I FZ 476/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA: Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 września 2012 r. sygn. akt I SA/Bd 256/12 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 16 stycznia 2012 r., nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do sierpnia 2008 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 10 września 2012 r., sygn. akt I SA/Bd 256/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił wniosek M. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, w postaci zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że w odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z dnia 20 kwietnia 2012 r. wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 556 zł strona wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z żoną, rodzicami, siostrą oraz dwójką małoletnich dzieci. Wskazał, że ponosi koszty w wysokości 450 zł miesięcznie związane z zakupem leków dla dziecka oraz z tytułu opłaty za przedszkole. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi 7.000,00 zł. Dodatkowo skarżący podniósł, że przeciwko niemu prowadzone są postępowania egzekucyjne na kwotę 5.900,00 zł. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Wskazał również, że z dniem 1 czerwca 2011 r. zawiesił prowadzoną przez niego działalność gospodarczą. W odpowiedzi na wezwanie Sądu o przedłożenie dokumentów obrazujących sytuację majątkową i finansową wnioskodawca oświadczył, że mieszkając z rodzicami nie ponosi wydatków związanych z czynszem i mediami. Z nadesłanego zeznania podatkowego PIT-38 za 2011 r. wynika, że żona skarżącego uzyskała za ten okres dochód w wysokości 22.012,01 zł. Wnioskodawca podał również, że jego żona od dnia 23 kwietnia 2012 r. uzyskuje stypendium w wysokości 913,70 zł miesięcznie. W związku z powyższym Sąd przyjął, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd podkreślił, że z zestawienia dochodów osób prowadzących ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe wynika, że średni dochód na osobę wynosi 1000 zł, a skarżący nie ponosi innych kosztów utrzymania, niż te związane z zakupem leków i opłatami przedszkolnymi. Sąd wskazał również, że skarżący, pomimo wezwania, nie przedłożył odpisów swoich zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata tłumacząc się zagubieniem zeznania za 2010 r. Oświadczył, że wystąpił o ich odtworzenie. Brak powyższych dokumentów – w ocenie Sądu – poddaje w wątpliwość kwestię rzeczywistych możliwości płatniczych strony, w tym zwłaszcza wysokości środków pieniężnych, jakie co miesiąc pozostają do jej dyspozycji. W zażaleniu skarżący wniósł o zmianę powyższego postanowienia i przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji brak wnikliwej analizy jego sytuacji majątkowej i pominięcie podnoszonych we wniosku okoliczności faktycznych, które – w ocenie strony – uzasadniają przyznanie mu prawa pomocy w żądanym wymiarze. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stosownie do przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści powyższego przepisu wynika, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. To strona powinna więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli zaś fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. post. NSA: z 9 września 2004 r., FZ 360/04, z 7 marca 2006 r., II OZ 211/06, niepubl.). Analizując zarzuty zażalenia pod kątem powyższych uwag należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., tzn., że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trafnie Sąd pierwszej instancji zauważył, że z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż średni dochód na osobę w gospodarstwie domowym skarżącego wynosi ok. 1000 zł, a skarżący nie ponosi innych kosztów utrzymania, niż te związane z zakupem leków i opłatami przedszkolnymi (łącznie ok. 450 zł). Powyższa okoliczność, której w zażaleniu nie kwestionowano, już sama w sobie przemawia za uznaniem, że skarżący jest w stanie ponieść koszt wpisu sądowego, który w niniejszej sprawie wynosi 556 zł. Skarżący wprawdzie wskazał, że przeciwko niemu prowadzone są postępowania egzekucyjne na kwotę 5.900 zł, jednakże w żaden sposób tego nie udokumentował. Odnośnie polemiki autora zażalenia ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji w zakresie wymogu przedłożenia stosownej dokumentacji na żądanie Sądu wystosowane w trybie art. 255 P.p.s.a., podkreślenia wymaga, że strona, wnioskując o przyznanie prawa pomocy powinna mieć na uwadze, że to w jej interesie jest jak najbardziej rzetelne przedstawienie jej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Jak już o tym wyżej wspomniano, to strona ma wykazać, że jej status materialny uzasadnia przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Zaniechanie przedłożenia stosownej dokumentacji na wezwanie Sądu, który uzna, że zawarte we wniosku oświadczenie strony nie jest wystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych tej strony lub budzi wątpliwości, samo w sobie nie może wprawdzie stanowić bezpośredniej przyczyny odmowy przyznania prawa pomocy, jednakże wpływa na ocenę wniosku pod kątem przesłanek z art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. W tym kontekście za trafne należy uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji, który stwierdził, że uchylając się od przedstawienia wszystkich dokumentów, o które był wzywany na podstawie art. 255 P.p.s.a., skarżący powinien liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym za uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.