I OZ 782/08

SENTENCJA Dnia 9 października 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Solarski po rozpoznaniu w dniu 9 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 370/08, o odmowie dopuszczenia K. S. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 4 lipca 2008 r., odmówił dopuszczenia K. S. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) decydującą przesłanką o statusie uczestnika postępowania sądowego jest fakt posiadania interesu prawnego. Stwierdzenie istnienia takiego interesu ma miejsce, gdy wynika to z przepisu prawa materialnego, jak również przepisu prawa procesowego. Uprawnienie do występowania w postępowaniu sądowym w charakterze strony uzależnione jest wobec tego, od wykazania związku między chronionym przez przepisy prawa interesem prawnym, a aktem organu administracji publicznej. Przedmiotem postępowania przed WSA w Szczecinie jest odmowa stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości, które to rozstrzygnięcie organu administracji zostało zaskarżone do Sądu przez Wspólnotę Mieszkaniową przy ulicy [...] w K. Strona skarżąca reprezentowana jest przez zarząd, którego członkiem jest m.in. wnioskodawczyni, która jako osoba fizyczna nie była stroną postępowania administracyjnego. Uzasadniając wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania K. S. podniosła, że celem jej przystąpienia do sprawy jest ochrona interesu prawnego. Interes ten wywodzi ze statusu użytkownika wieczystego nieruchomości objętej decyzją podziałową. Interes prawny właściciela lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość nie może być rozważany w oderwaniu od przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2005 r., Nr 80, poz. 903 ze zm.). Stosownie do treści art. 21 ust. 1 powyższej ustawy, zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. W świetle powołanego przepisu należy wyrazić pogląd, że członkowie wspólnoty w sprawach jej dotyczących nie występują samodzielnie, bowiem należy to do kompetencji zarządu. Na sytuację prawną właściciela lokalu wpływa przede wszystkim przynależność właściciela lokalu do wspólnoty mieszkaniowej, którą tworzy ogół właścicieli lokali wchodzących w skład nieruchomości (art. 6 w/w ustawy). Wspólnota z kolei jest podmiotem, którego uprawnienia wprost wpływają na zakres uprawnień właścicieli lokali tworzących tę wspólnotę. Sąd I instancji podkreślił, że podmiotem uprawnionym do występowania w charakterze strony w postępowaniu zarówno administracyjnym, jak i sądowym jest wspólnota mieszkaniowa. W sytuacji gdy postępowanie dotyczy części wspólnej nieruchomości, za nieuzasadnione Sąd uznał żądanie członka tej wspólnoty o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze strony (uczestnika postępowania), skoro interesy wspólnoty mieszkaniowej jako ogółu właścicieli, które reprezentuje jako członek zarządu, nie są rozbieżne z interesem wnioskodawczyni, jako właścicielki lokalu wchodzącego w skład tej wspólnoty. Sąd I instancji stwierdził, że przymiot strony przysługuje jedynie Wspólnocie Mieszkaniowej przy ulicy [...], natomiast tożsamość osoby wnioskodawczyni z członkowstwem w organie reprezentującym stronę skarżącą umożliwi jej czynne uczestniczenie w tym postępowaniu. Na postanowienie zażalenie wniosła K. S. domagając się uznania jej jako uczestnika postępowania. W uzasadnieniu wskazała, że jest właścicielką mieszkania położonego przy ul. [...] oraz użytkownikiem wieczystym związanej z lokalem działki gruntu nr [...] obręb [...] w K. W wyniku dokonanych podziałów działki nr [...] władanie Wspólnoty Mieszkaniowej zostało zawężone wyłączenie do działki gruntu nr [...] położonej pod budynkiem Wspólnoty. Natomiast skarżąca zamierza uczestniczyć w tej sprawie jako użytkownik wieczysty pierwotnej działki gruntu [...], jak i wszystkich powstałych po jej podziale. Upoważnia ją do tego prawo własności i użytkowania wieczystego, które posiadała do pierwotnej działki nr [...], co powinno być wystarczającym powodem, by jej interes prawny był w przedmiotowej sprawie chroniony. Powołując się na orzecznictwo skarżąca podniosła, że członek wspólnoty może obok wspólnoty samodzielnie występować jako strona postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Pojęcie interesu prawnego na gruncie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozpatrywać w oparciu o podobne kryteria jak to ma miejsce w postępowaniu administracyjnym tzn. o normę prawa materialnego, konkretną sytuację prawną zindywidualizowanego podmiotu prawa, a także możliwość oddziaływania stosowania tej normy na sytuację prawną tego podmiotu (por. Bogusz M., Zaskarżanie decyzji administracyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 1997 r., s. 28). Właśnie związek z konkretną normą prawa materialnego, którą można wskazać jako podstawę interesu prawnego stanowi istotę tego interesu. Norma ta musi być jednak konkretnie określona i wyodrębniona spośród innych norm. Powoduje to, że interesu prawnego nie można opierać tylko na istnieniu jakiegoś aktu prawnego, czy też instytucji prawnej (J. Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z dnia 2 lutego 1996 r., IV SA 846/95, Orzecznictwo Sądów Polskich 1997, z. 4, poz. 83 A). Omawiana norma pozwala podmiotowi wywodzącemu z niej interes prawny - domagać się ochrony przed jego naruszeniem np. poprzez udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym na zasadach określonych w art. 33 § 2 P.p.s.a. Przymiot uczestnika postępowania, o którym mowa w art. 33 § 2 P.p.s.a., daje więc dopiero norma o charakterze materialnoprawnym, bezpośrednio legitymująca określony podmiot do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym, czy legitymująca go do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Należy bowiem zwrócić uwagę, iż najważniejszymi cechami interesu prawnego w rozumieniu art. 33 P.p.s.a. są bezpośredniość i realność tego interesu. Bezpośredniość dotyczy związku sytuacji prawnej danego podmiotu z normą materialnoprawną, z której ten interes wywodzi. Na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a. udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Należy zauważyć, iż unormowanie to odnosi się przede wszystkim do osoby, która została pominięta w postępowaniu administracyjnym jako strona. O istnieniu interesu prawnego przesądzają zatem przepisy prawa materialnego. Od interesu prawnego należy odróżnić jednak interes faktyczny, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji. Składająca wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, K. S., wskazała na prawo własności lokalu w budynku stojącym na działce będącej przedmiotem postępowania oraz prawo użytkowania wieczystego związanej z lokalem działki gruntu. Prawa te uzasadniałyby dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania gdyby nie fakt, że interes K. S. w postępowaniu reprezentuje Wspólnota. Interes Wspólnoty i skarżącej pokrywają się (są zbieżne), a zatem z mocy powołanych przez Sąd I instancji przepisów ustawy o własności lokali, Wspólnota Mieszkaniowa jest uprawnionym podmiotem do występowania w charakterze strony w postępowaniu zarówno administracyjnym, jak i sądowym. W takim przypadku brak jest podstaw aby członek wspólnoty był odrębnym uczestnikiem postępowania. Jedynie w sytuacji gdyby interes wspólnoty i jej członka był rozbieżny albo wręcz sprzeczny lub jeśli członek wspólnoty wykazałby swój indywidualny, własny interes prawny inny niż wspólnoty, to istniałaby podstawa do samodzielnego występowania w toczącym się postępowaniu. Ponieważ w konkretnym przypadku interes prawny K. S. reprezentuje Wspólnota Mieszkaniowa, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.