I GZ 410/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A.] Sp. z o.o. w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 738/20 w zakresie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz odrzucenia skargi w sprawie ze skargi [A.] Sp. z o.o. w O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione postanawia: 1. odrzucić zażalenie w zakresie oddalenia wniosku w przedmiocie prawa pomocy; 2. oddalić zażalenie w zakresie odrzucenia skargi. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 738/20 odrzucił skargę [A.] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...] września 2020 r., Nr [...] w przedmiocie uznania za niezasadne zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oraz postanowił oddalić wniosek skarżącego z dnia 21 czerwca 2021 r. w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 16 listopada 2020 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Pismem z dnia 1 grudnia 2020 r. Skarżąca zwróciła się o zwolnienie z kosztów sądowych z uwagi na bardzo trudną sytuację finansową. Starszy Referendarz Sądowy zarządzeniem z 25 stycznia 2021r. pozostawił bez rozpoznania wniosek o przyznanie prawa pomocy. Następnie wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu (nadanym 1 lutego 2021r. – data stempla pocztowego), o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi określonego na kwotę 100 zł. Postanowieniem z 10 marca 2021r. Starszy Referendarz Sądowy odmówił skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 13 kwietnia 2021r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Postanowieniem z dnia 5 maja 2021r. Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza z dnia 10 marca 2021 r. W związku z powyższym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 maja 2021r. ponownie wezwano Skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Do wykonania powyższego zakreślono stronie skarżącej siedmiodniowy termin, liczony od dnia następnego po dniu doręczenia przedmiotowego zarządzenia, informując jednocześnie, że niezastosowanie się do wezwania we wskazanym terminie spowoduje odrzucenie skargi. Powyższe wezwanie zostało odebrane przez skarżącą 14 czerwca 2021 r. co potwierdza Urzędowe Poświadczenie Odbioru (UPD) znajdujące się w aktach sprawy. Termin wyznaczony do uiszczenia wpisu upłynął więc z dniem 21 czerwca 2021 r. Skarżąca wpisu nie uiściła, złożyła natomiast kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy (bez zastosowania formularzu "PPF"; data nadania 21 czerwca 2021r. – stempel pocztowy) przedstawiając co do zasady argumentację analogiczną do formułowanej już wcześniej. Sąd I instancji postanowieniem z dnia 8 lipca 2021 r. oddalił wniosek skarżącego z dnia 21 czerwca 2021r. w przedmiocie przyznania prawa pomocy . Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł [A.] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. Zaskarżyła powyższe postanowienie w całości. W ocenie Spółki postanowienie o odrzucenie skargi było przedwczesne, gdyż jeszcze nie zostało zakończone prawomocnie postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Dopiero ewentualne uprawomocnienie się postanowienia o oddalenie wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy i brak wpłaty kosztów sądowych dawałby możliwość do odrzucenia skargi. Całkowicie nieuprawniona jest ocena, że wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych nie miał na celu skorzystania ze zwolnienia z kosztów sądowych. We wniosku zostały przytoczone okoliczności, które nie były wskazywane we wcześniejszym wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 230 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania) pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Złożona w sprawie skarga jest pismem procesowym podlegającym opłacie. Zgodnie z art. 214 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych zobowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Strona inicjująca postępowanie sądowoadministracyjne ma obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, chyba że z obowiązku tego została zwolniona na mocy przepisu prawa (art. 239 § 1 pkt 1-3, art. 239 § 2 i art. 240 p.p.s.a.), bądź postanowienia referendarza sądowego lub sądu, przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z powyższych okoliczności. Jak wynika z akt sprawy, Przewodniczący Wydziału I WSA w Olsztynie zarządzeniem z 16 listopada 2020 r. wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na zaskarżoną decyzję w kwocie 100 zł stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wezwanie zostało doręczone skarżącej Spółce w dniu 24 listopada 2020 r. Pismem z dnia 1 grudnia 2020 r. skarżąca zwróciła się o zwolnienie z kosztów sądowych z uwagi na bardzo trudną sytuację finansową. Starszy Referendarz Sądowy zarządzeniem z 25 stycznia 2021r. pozostawił bez rozpoznania wniosek o przyznanie prawa pomocy. W wyniku ponownego złożenia przez skarżącą Spółkę wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, postanowieniem z 10 marca 2021r. Starszy Referendarz Sądowy odmówił Skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 13 kwietnia 2021r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Postanowieniem z dnia 5 maja 2021r. Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza z dnia 10 marca 2021r. r. W związku z powyższym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 maja 2021r. ponownie wezwano Skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Powyższe wezwanie zostało odebrane przez skarżącą 14 czerwca 2021 r. co potwierdza Urzędowe Poświadczenie Odbioru (UPD) znajdujące się w aktach sprawy. Termin wyznaczony do uiszczenia wpisu upłynął więc z dniem 21 czerwca 2021 r. W terminie tym wpis od skargi nie został uiszczony. W związku z powyższym, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo orzekł o odrzuceniu skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Argumenty zażalenia nie podważają dokonanej oceny, ponieważ skarżący nie kwestionuje faktu nieopłacenia skargi. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że wobec prawomocnego oddalenia wniosku strony o przyznanie prawa pomocy postanowieniem z dnia 5 maja 2021 r., skarżąca zarządzeniem z dnia 28 maja 2021 r. została wezwana do wykonania prawomocnego już zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od wniesionego środka zaskarżenia i w wyznaczonym terminie wpisu tego nie uiściła. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że powtórne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie (por. postanowienie NSA z 10 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 115/10, postanowienie NSA z 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 761/13, postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 536/13). W efekcie kolejne żądanie przyznania prawa pomocy (zgłoszone w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu) nie przerywało biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej oraz nie chroniło strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez Sąd terminie. Odmienne postępowanie sądu może prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy, co niewątpliwie da się zauważyć również w rozpoznawanej sprawie, skutkując nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania. Powyższy pogląd jest konsekwentnie wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia NSA z dnia 19 lutego 2010 r., sygn. akt II FSK 621/09; z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 1349/10), a Naczelny Sąd Administracyjny w składzie obecnym pogląd ten podziela i przyjmuje za własny. Tym samym, w przedstawionych okolicznościach sprawy, zasadnie Sąd I instancji odrzucił skargę [A.] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...] września 2020 r., Nr [...] w przedmiocie uznania za niezasadne zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Natomiast zażalenie do NSA na pkt 1 zaskarżonego postanowienia w zakresie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niedopuszczalne i podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy ustawa wyraźnie przewiduje możliwość wniesienia zażalenia oraz na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Ustawodawca nie przewidział zatem środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, które zapadły w zakresie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Także żaden przepis szczególny nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na tego rodzaju postanowienia. W tym stanie rzeczy NSA na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. odrzucił zażalenie w zakresie oddalenia wniosku w przedmiocie prawa pomocy. Natomiast na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie w zakresie odrzucenia skargi.