II OSK 2817/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 października 2016 r. w zakresie odrzucenia skargi w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 762/16 ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanawia: oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 18 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - P.p.s.a., odrzucił skargę stowarzyszenia zwykłego [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] czerwca 2016 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] maja 2010 r. ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że Stowarzyszenie nie brało udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, a sam fakt jej doręczenia nie czyni z niego strony tego postępowania i nie może zastąpić wymaganego postanowienia o dopuszczeniu do udziału. Jak przekonująco wyjaśnił organ Stowarzyszeniu doręczono decyzję omyłkowo na skutek wadliwego umieszczenia tego podmiotu w rozdzielniku decyzji. Sąd I instancji podkreślił, że jest mu wiadomym z urzędu, iż Stowarzyszenie zostało dopuszczone do udziału w równolegle prowadzonym przez SKO postępowaniu zakończonym inną decyzją z tej samej daty, która na skutek skargi Stowarzyszenia zawisła przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu pod sygn. akt IV SA/Po 763/16. Z tych wszystkich względów Stowarzyszenie, w świetle art. 50 § 1 P.p.s.a., nie mogło wnieść skutecznie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] czerwca 2016 r. Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna, ponieważ wniesiona została przez podmiot nieuprawniony. Stowarzyszenie [...] wniosło skargę kasacyjną od powyższego postanowienia, zaskarżając jej w całości i domagając się jego uchylenia oraz przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2, art. 3 § 1 i 2 pkt 2, art. 9, art. 50 § 1, art. 58 § 1 pkt 6, art. 134 § 1, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a., art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), art. 7, art. 8, art. 8, art. 31 § 1, 2, 3 i 4 K.p.a. Skarżące stowarzyszenie wskazało, że nie jest prawidłowe stanowisko Sądu I instancji wskazujące, że nie brało udziału w postępowaniu z powodu niewydania postanowienia do dopuszczeniu do udziału. Organ traktował Stowarzyszenie jako stronę postępowania, doręczając mu zaskarżoną decyzję. Skarżący podniósł też, że w piśmie z 10 lutego 2016 r. domagał się wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] maja 2010 r. Zdaniem Stowarzyszenia organizacja społeczna, która domagała się wszczęcia postępowania nie musi żądać jednocześnie dopuszczenia jej do udziału w tym postępowaniu. W wypadku, gdy żądanie wszczęcia zostanie uznane przez organ za zasadne, organizacja społeczna uczestniczy w tym postępowaniu na prawach strony. Stowarzyszenie wskazało, że z uwagi na złożenie pisma z 10 lutego 2016 r. uczestniczyło w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] maja 2010 r., a organ to akceptował doręczając mu zaskarżoną decyzję. Pomimo braku postanowienia z art. 31 § 2 K.p.a. Stowarzyszenie zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu. Ponadto, w ocenie skarżącego, organ powinien był zawiadomić Stowarzyszenie, w trybie art. 31 § 4 K.p.a., o wszczęciu postępowania z urzędu na wniosek Wojewody [..]. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 50 § 1 P.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. W myśl art. 31 § 1 K.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Jak stanowi art. 31 § 2 K.p.a. organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] maja 2010 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego zostało wszczęte z urzędu na skutek pisma Wojewody [...] z 5 listopada 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. pismem z dnia 25 stycznia 2016 r. zawiadomiło strony o wszczęciu postępowania z urzędu. Decyzją z [...] marca 2016 r. SKO w P. stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] maja 2010 r., a następnie, wskutek ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. uchyliło własną decyzję i odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] maja 2010 r. Decyzja z dnia [...] czerwca 2016 r. została doręczona stronom postępowania oraz Stowarzyszeniu [...], które wniosło skargę do sądu administracyjnego. Prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, z którego wynika, że, w świetle art. 50 § 1 P.p.s.a., Stowarzyszenie nie miało uprawnienia do wniesienia skargi. Skarżący, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją, ponieważ nie domagał się dopuszczenia do udziału w tym postępowaniu zgodnie z art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. i nie zostało wydane postanowienie w tym przedmiocie na podstawie art. 31 § 2 K.p.a. Trzeba też wskazać, że w aktach sprawy brak jest żądania Stowarzyszenia, o którym mowa w art. 31 § 1 K.p.a., dotyczącego wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności. Postępowanie wszczęto z urzędu na podstawie pisma Wojewody [...] z 5 listopada 2015 r., który powziął wątpliwości co do legalności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] maja 2010 r. w toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty S. z dnia [...] lipca 2012 r. zmieniającej decyzję własną z [...] maja 2011 r. o pozwoleniu na budowę elektrowni wiatrowej. Okoliczność złożenia w innej sprawie pisma z 10 lutego 2016 r., w którym, według twierdzeń skarżącego, domagano się stwierdzenia nieważności m.in. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] maja 2010 r. pozostaje bez wpływu na uprawnienia Stowarzyszenia w rozpoznawanej sprawie. Nie można zgodzić się z tezą, że samo wniesienie żądania wszczęcia postępowania oznacza posiadanie przez organizację społeczną uprawnień podmiotu na prawach strony w postępowaniu. Przeczy temu art. 31 § 2 K.p.a., z którego wynika, że uznając żądanie organizacji społecznej za zasadne postępowanie wszczyna się z urzędu, a nie na wniosek. Stowarzyszenie mogłoby uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony wówczas, gdyby zostało dopuszczone do udziału na podstawie żądania, o którym mowa w art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. Z tych względów należy podzielić pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z 8 września 2016 r. sygn. akt II OSK 1860/16, zgodnie z którym "Wszczęcie z urzędu postępowania nieważnościowego wywołanego wnioskiem organizacji społecznej złożonym w trybie art. 31 § 2 K.p.a. nie powoduje, że na skutek wszczętego w tym zakresie postępowania, organizacja społeczna automatycznie uzyskuje w tym postępowaniu przymiot podmiotu na prawach strony. Żądanie dopuszczenia do udziału w postępowaniu powinno być wyraźnie sformułowane przez organizację społeczną, w której ocenie samo wszczęcie postępowania nie jest wystarczające dla reprezentacji interesu społecznego, a sprawa wymaga podjęcia przez organizację konkretnych działań w postępowaniu." Wymaga podkreślenia, że samo doręczenie Stowarzyszeniu zaskarżonej decyzji nie świadczy o dopuszczeniu go do udziału w postępowaniu administracyjnym i traktowaniu jako podmiotu na prawach strony tego postępowania. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji, doręczenie to nastąpiło omyłkowo i nie można z niego wywodzić prawa do zaskarżenia decyzji do sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy, wobec bezzasadności zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 184 P.p.s.a.